"Sierpień przez całe życie" - powstańcze losy rodziny Tadeusza Lewandowskiego

Ostatnia aktualizacja: 04.08.2014 09:16
- Do dzisiaj jestem "zarażony śmiercią", jak mówiono o tamtych ludziach. Do dzisiaj uważam, że przeżyłem II wojnę światową i jestem jedną z jej ofiar. A jestem, bo straciłem dziadka, wuja, ojciec trafił do obozu i cudem ocalił życie, rozpadło się małżeństwo babci. (…) To wszystko stało się w wyniku Powstania Warszawskiego - mówił Tadeusz Lewandowski, krytyk literacki.
Audio
  • „Sierpień przez całe życie - nigdy się nie skończył” (Jedynka)
Ogień pamięci przyniesiony przez sztafetę pokoleń z Grobu Nieznanego Żołnierza zapłonął na Kopcu Powstania Warszawskiego. Ogień - tradycyjnie zapalany w tym miejscu 1 sierpnia - będzie płonął przez 63 dni - tyle, ile trwały powstańcze walki.
Ogień pamięci przyniesiony przez sztafetę pokoleń z Grobu Nieznanego Żołnierza zapłonął na Kopcu Powstania Warszawskiego. Ogień - tradycyjnie zapalany w tym miejscu 1 sierpnia - będzie płonął przez 63 dni - tyle, ile trwały powstańcze walki. Foto: PAP/Tomasz Gzell

Zwykle Tadeusz Lewandowski zjawia się w radiowej Jedynce, by opowiadać o pisarzach i literaturze, recenzować książki i polecać lektury słuchaczom. Tym razem do studia przyniósł dokumenty, które są świadectwami wojennych losów jego rodziny. Jak przyznał, po raz pierwszy od wielu lat wyniósł je z domu. - Wśród nich pojawia się banknot okupacyjny, na którym, tuż przed śmiercią wuja, moja matka Krystyna Pawlak napisała - pierwszy żołd Armii Krajowej 11 września 1944 . Dwa dni później zginęli jej brat i narzeczony - powiedział gość Jedynki.

Serwis specjalny POWSTANIE WARSZAWSKIE >>>

Mama krytyka, sanitariuszka "Krycha" i wuj - strzelec "Tadek" walczyli podczas Powstania Warszawskiego w szeregach Armii Krajowej. - Wzruszenie, przy tej audycji, ściska mi gardło, gdy patrzę na to, co leży przede mną - mówił. Tadeusz Lewandowski w rozmowie z Michałem Montowskim przyznał, że w powstańczych historiach pojawiają się także pewnego rodzaju paradoksy. - Moja matka została aresztowana i trafiła na Pawiak. Groziło jej co najmniej wywiezienie do obozu koncentracyjnego. Wówczas mieszkająca w tym samym domu sekretarka i kochanka szefa policji kryminalnej w Warszawie "wychodziła" u swojego przyjaciela zwolnienie mojej matki. I właśnie ta Niemka na początku powstania wyszła z domu i została rozstrzelana przez powstańców - powiedział.

Dokumenty zachowane z okresu po kapitulacji powstania mówią o pobycie w obozie przejściowym w Pruszkowie, mieszkaniu w Radlnej pod Tarnowem, powrocie do Warszawy.

Patrol
Patrol sanitarny Wojskowej Służby Kobiet podczas Powstania Warszawskiego

Lewandowski wspominał też swoje dzieciństwo w powojennej Warszawie. - Wszyscy byliśmy przesyceni historią. Myśmy wychowywali się w tych klimatach. Warszawa była pełna weteranów powstania, którzy przecież często byli kalekami i zdarzało się, że żebrali na ulicach. Pamiętam też zburzoną Warszawę, dzisiejszą ścianę wschodnią, gdzie było jedno niezmierzone morze ruin. Mój wuj, jeden z bohaterów powstania Juliusz Kulesza, wspominał też z ironią swoją wizytę w Pradze, kiedy pokazywano im tablicę, gdzie rozstrzelano... jednego Czecha - powiedział. Temat wojny powracał przy każdym spotkaniu rodziny Lewandowskiego, a ukute przez wuja Kuleszę hasło "Sierpień przez całe życie" najlepiej oddaje przeżycia uczestników Powstania Warszawskiego i ich bliskich.

70. rocznica Powstania Warszawskiego w radiowej Jedynce >>>

Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy z Tadeuszem Lewandowskim, który osobiste wspomnienia dopełnił fragmentami powstańczej poezji.

to/asz

Czytaj także

70. rocznica Powstania Warszawskiego. "Wola jest symbolem paradoksu powstania"

Ostatnia aktualizacja: 01.08.2014 13:15
- Podczas Powstania Warszawskiego na Woli dokonano zbrodni, która nosi wszystkie znamiona ludobójstwa - mówiła w radiowej Jedynce Hanna Nowak-Radziejowska, kierowniczka Muzeum Woli w Warszawie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tajemnice Warszawy podziemnej. "Sieć kanałów Lindleya wciąż działa"

Ostatnia aktualizacja: 01.08.2014 18:02
O tajemnicę legendarnego tunelu z Cytadeli na praską stronę Warszawy oraz tunele pod Starówką i sieć kanałów, które wykorzystywali powstańcy pyta ekspertów Janusz Weiss. - Kolektor C pomiędzy Placem Krasińskich a Warecką, którym przechodzili powstańcy, jest cały czas czynny - mówi Roman Bugaj.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Powstanie Warszawskie - życie i śmierć. Wspomnienia powstańców i cywilów

Ostatnia aktualizacja: 01.08.2014 22:50
Gdzie znajdowali się w Godzinie "W", jak radzili sobie z brakiem jedzenia i wody, jaką rolę odegrali jeńcy? W radiowej Jedynce prezentujemy relacje uczestników walk z sierpnia 1944.
rozwiń zwiń