Gruza, Karewicz, Królikowski, Strumiłło. Odeszli, ale wciąż obecni

W audycji specjalnej, w Wielką Niedzielę, wspominaliśmy osoby niezwykłe, artystów, którzy pozostawili po sobie wyraźny ślad. Twórcy ci, choć odeszli, to wciąż są obecni, w pozostawionych dziełach i publikacjach. Wspominaliśmy reżysera Jerzego Gruzę, aktorów: Emila Karewicza i Pawła Królikowskiego i malarza, rzeźbiarza i grafika prof. Andrzeja Strumiłło.
Jerzy Gruza, Emil Karewicz, Paweł Królikowski, prof. Andrzej Strumiłło
Jerzy Gruza, Emil Karewicz, Paweł Królikowski, prof. Andrzej StrumiłłoFoto: PAP/Andrzej Rybczyński/Rafał Guz/Tomasz Gzell/Artur Reszko
O Audycji

pap jerzy gruza 1200.jpg
Artysta o wielu talentach - wspomnienia o Jerzym Gruzie

Jerzy Gruza urodził się 4 kwietnia 1932 roku w Warszawie. Po ukończeniu Wydziału Reżyserii łódzkiej PWSFTviT związał się z Telewizją Polską, gdzie w latach 1955-1983 tworzył programy muzyczne i rozrywkowe (m.in. we współpracy z Bogumiłem Kobielą i Jackiem Fedorowiczem - "Poznajmy się", "Małżeństwo doskonałe") oraz reżyserował spektakle Teatru TV. Od 1983 do 1991 roku był dyrektorem Teatru Muzycznego w Gdyni, gdzie zrealizował - po raz pierwszy w Polsce - m.in. musicale "Skrzypek na dachu" i "Jesus Christ Superstar". Był twórcą popularnych filmów i seriali: "Dzięcioł", "Alicja", "Przyjęcie na dziesięć osób plus trzy", "Wojna domowa", "Czterdziestolatek", "Motylem jestem czyli romans czterdziestolatka", "Alicja", "Pierścień i róża", "Czterdziestolatek. 20 lat później", "Gosia i Małgosia". Artysta zmarł 16 lutego. Miał 87 lat.

- To artysta o wielu talentach, legenda Polskiej Telewizji. Pozostawił po sobie mnóstwo wybitnych spektakli, zaliczanych do Złotej Setki Teatru Telewizji. Był twórcą świetnych programów rozrywkowych - "Małżeństwo doskonałe" i "Poznajmy się". Reżyserował też na scenie Teatru Muzycznego w Gdyni słynne musicale. Był reżyserem uwielbianych przez widzów seriali "Czterdziestolatek" i "Wojna domowa". To była postać niezwykle barwna towarzysko. Właściwie nigdy się nie zestarzał. Pamiętam, że jako 80-latek przyszedł do radia, na wywiad ze mną, w czerwonych spodniach i lekko niedopiętej koszuli. Co było dla niego charakterystyczne - na twarzy nosił lekko ironiczny, ale sympatyczny uśmieszek. Miał wytrawne poczucie humoru - powiedziała prowadząca audycję "Kulturalna Jedynka" Joanna Sławińska. Fragmentu tej rozmowy można wysłuchać w audycji.

karewicz pap 1200.jpg
Mistrz drugiego planu. Wspomnienie o Emilu Karewiczu

Emil Karewicz urodził się 13 marca 1923 roku w Wilnie. W czasie II wojny światowej przeszedł szlak z 2 Armią WP do Berlina. Niedługo po wojnie debiutował na scenie rolą kelnera w "Klubie kawalerów" Michała Bałuckiego w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1948). Można go było zobaczyć na deskach teatrów: im. Stefana Jaracza w Łodzi (1949-1960), Nowego w Łodzi (1960-1962), im. Stefana Jaracza w Warszawie (1962-1965) oraz (stołecznych) Dramatycznego (1965-1967) i Nowego (1974-1983). Wystąpił też w wielu spektaklach telewizyjnych.

W filmach grał od 1950 roku. Pierwszym z jego udziałem była "Warszawska premiera" Jana Rybkowskiego. Wystąpił w "Kanale" Andrzeja Wajdy, "Cieniu" Jerzego Kawalerowicza, "Bazie ludzi umarłych" Czesława Petelskiego, "Wszyscy i nikt" Konrada Nałęckiego, "Droga daleka przed nami" Władysława Ślesickiego, "Ojciec królowej" Wojciecha Solarza, zagrał króla Władysława Jagiełłę w "Krzyżakach" Aleksandra Forda. Wielką popularność przyniosła mu rola Hermanna Brunnera w serialu "Stawka większa niż życie" (reż. Janusz Morgenstern, Andrzej Konic). Pojawił się również w serialach "Bank nie z tej ziemi" i "M jak miłość". Zmarł 18 marca.

- Król Jagiełło z filmu "Krzyżacy", hrabia Tomasz Łęcki z serialu "Lalka", Tadek "Warszawiak" z filmu "Baza ludzi umarłych", porucznik "Mądry" z filmu "Kanał". On potrafił zagrać każdą postać w sposób taki, że kradł naszą uwagę. Postaci w założeniu negatywnej nadawał rys tak sympatyczny, że widzowie lubili tę postać, jak w przypadku Hermanna Brunnera w serialu "Stawka większa niż życie". Z każdej, nawet najmniejszej rólki, nawet z epizodu potrafił stworzyć perełkę, tak, jak wtedy, gdy wcielił się w postać niemieckiego oficera w filmie "Jak rozpętałem drugą wojną światową" - wskazała Joanna Sławińska. Zapraszamy do wysłuchania fragmentu archiwalnej rozmowy Mariana Dachniewskiego z Emilem Karewiczem.

Paweł Królikowski 1200.jpg
"Był i jest głosem Programu 1 Polskiego Radia" - żegnamy Pawła Królikowskiego

Paweł Królikowski urodził się 1 kwietnia 1961 roku w Zduńskiej Woli. Był aktorem filmowym, telewizyjnym, teatralnym i dubbingowym, prezenterem i realizatorem telewizyjnym. W latach 1987-1990 występował w Teatrze Studyjnym w Łodzi. Zadebiutował w 1984 roku rolą chuligana w filmie dla dzieci i młodzieży "Dzień kolibra" w reżyserii Ryszarda Rydzewskiego. W czasie studiów zagrał w telewizyjnym filmie Łukasza Wylężałka "Ludożerca", przygodowej "Opowieści Harleya" i w dramacie "Pantarej". Za jego najważniejszą i najbardziej dojrzałą rolę uchodzi kreacja w "Helu" Kingi Dębskiej (2009). Widzowie pokochali go za role serialowe, grał m.in. onkologa profesora Sławomira Starzyńskiego w "Na dobre i na złe", a przede wszystkim Jakuba Kusego w serialu "Ranczo". Był jurorem w telewizyjnym programie "Twoja Twarz brzmi znajomo". W kwietniu 2018 roku został wybrany na prezesa Związku Artystów Scen Polskich. Zmarł 27 lutego po ciężkiej chorobie w wieku 58 lat.

- Głos radiowej Jedynki. Paweł Królikowski to był człowiek, którego wszyscy znajomi, przyjaciele a również widzowie wspominają jako kogoś obdarzonego bardzo pozytywną energią, która udzielała się innym. Był to człowiek niezwykle aktywny, pomimo choroby nie zrezygnował z tej aktywności. Miał wiele planów - zaznaczyła prowadząca "Kulturalną Jedynkę. W audycji można wysłuchać fragmentu rozmowy, którą przeprowadziła z aktorem Anna Stempniak.

pap Andrzej Strumiłło 1200.jpg
Prof. Andrzej Strumiłło, człowiek renesansu

Prof. Andrzej Strumiłło urodził się 23 października 1927 roku w Wilnie. Malarz, grafik, rzeźbiarz, fotograf, poeta, pisarz i scenograf. Studiował w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi pod kierunkiem Władysława Strzemińskiego i na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W latach 1982-1984 był kierownikiem Graphic Presentation Unit Sekretariatu Generalnego ONZ w Nowym Jorku. W 1984 roku osiadł w Maćkowej Rudzie nad Czarną Hańczą na Suwalszczyźnie. W 2009 roku w Suwałkach otwarto Centrum Sztuki Współczesnej Galeria Andrzeja Strumiłły, gdzie prezentowany jest dorobek artysty, m.in. obrazy, fotografie, ilustracje książkowe, przedmioty przywiezione z wielu podróży na Daleki Wschód. Strumiłło zmarł 9 kwietnia, miał 93 lata.

W "Kulturalnej Jedynce" wyemitowaliśmy fragment rozmowy z artystą nagranej dla Programu 2 Polskiego Radia.

***

Tytuł audycji: Kulturalna Jedynka

Prowadzi: Joanna Sławińska

Data emisji: 12.04.2020 r.

Godzina emisji: 22.10

kk

Playlista
  • ANDRZEJ ROSIEWICZ - Czterdziestolatek ("Czterdzieści lat minęło")
  • Matuszkiewicz Jerzy - Stawka większa niż życie
  • MAREK GRECHUTA - Gdzieś W Nas
  • Jopek Anna Maria, - Księżyc jest niemym posłańcem
  • Królikowski Paweł, Królikowski Antek, - Tata