Biżuteria patriotyczna na wystawie w stołecznej Galerii W-Z

Ostatnia aktualizacja: 01.02.2021 10:30
Biżuteria patriotyczna, zwana także emblematyczną lub żałobną, to zjawisko znane zaledwie w kilku krajach (poza Polską - w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Francji, Niemczech i na terenie Cesarstwa Austro-Węgierskiego). Niezwykłe ozdoby można obecnie oglądać na wystawie "Powstanie styczniowe. Wydarzenie, które ukształtowało kanon symboliki patriotycznej. Biżuteria patriotyczna w zbiorach Muzeum Niepodległości w Warszawie".
Plakat promujący wystawę Powstanie styczniowe. Wydarzenie, które ukształtowało kanon symboliki patriotycznej. Biżuteria patriotyczna w zbiorach Muzeum Niepodległości w Warszawie
Plakat promujący wystawę "Powstanie styczniowe. Wydarzenie, które ukształtowało kanon symboliki patriotycznej. Biżuteria patriotyczna w zbiorach Muzeum Niepodległości w Warszawie"Foto: mat. promocyjne

Posłuchaj
41:58 2021_01_31 22_13_43_PR1_Kulturalna_Jedynka.mp3 Biżuteria patriotyczna na wystawie w stołecznej Galerii W-Z (Kulturalna Jedynka)

 

Kiedyś brosze z orłem w koronie czy bransoletki w formie łańcuchów, potem pierścionki ze znakiem Polski Walczącej, a w czasie stanu wojennego "oporniki" wpinane w klapę. Biżuteria patriotyczna była noszona w celu zamanifestowania swoich poglądów, postawy społecznej i narodowej. 

Jak wskazał w Programie 1 Polskiego Radia dr Paweł Bezak, kierownik Działu Historii i Badań Naukowych Muzeum Niepodległości w Warszawie, pierwsze ozdoby o charakterze patriotycznym pojawiają się na przełomie XVIII i XIX wieku.

- Co ciekawe, w epoce insurekcji kościuszkowskiej były to ozdoby stroju męskiego, przede wszystkim w formie miniatur z podobizną naczelnika insurekcji, wizerunkiem krzyża kawalerskiego albo z hasłami patriotycznymi, noszone na tzw. bandolierach, czyli pasach, które przechodziły przez pierś i służyły do zawieszania broni białej - powiedział ekspert.

biżuteria fabryka manufaktura 1200.jpg
Mroczne błyskotki i walka o wolność

Gość radiowej Jedynki podkreślił, że biżuteria patriotyczna w Polsce przeżywała rozkwit w latach 60. XIX wieku. Wówczas pojawił się charakterystyczny motyw łańcucha. - Był on symbolem zniewolenia, kajdan. Nawiązywał do sytuacji, w jakiej znajdowała się Polska pod rozbiorami - wyjaśnił dr Bezak i dodał, że takie ozdoby były noszone aż do 1918 roku, czyli do odzyskania niepodległości.

Specjalista zauważył, że później, po 1918 roku, biżuteria patriotyczna była eksponowana podczas I wojny światowej (wówczas wizerunek godła państwowego czy orła legionowego stał się element strojów cywilnych, głównie kobiecych) oraz w latach II wojny światowej (kiedy noszenie biżuterii patriotycznej na terenie obu okupacji było ryzykowne, produkowane były pierścionki z wizerunkiem godła czy biało-czerwonym oczkiem).

- Mamy jeszcze lata 80., okres "karnawału Solidarności" i stanu wojennego, kiedy biżuteria patriotyczna znowu wraca do łask. W tym czasie biżuterią patriotyczną stał się także powszechnie noszony "opornik", czyli element obwodu elektrycznego. Za jego noszenie można było trafić do aresztu. W naszych zbiorach znajduje się pierścionek, w którym opornik wstawiono w miejsce oczka - wskazał.

Mieliśmy ogromny problem z wyborem - przyznał dr Bezak. Zapraszamy do wysłuchania całej audycji, w której mówiliśmy o tym, co można zobaczyć na wystawie "Powstanie styczniowe. Wydarzenie, które ukształtowało kanon symboliki patriotycznej. Biżuteria patriotyczna w zbiorach Muzeum Niepodległości w Warszawie". Ekspozycja będzie dostępna do 18 lutego.


Zapraszamy do obejrzenia wystawy "Powstanie styczniowe. Wydarzenie, które ukształtowało kanon symboliki patriotycznej....

Opublikowany przez Muzeum Niepodległości Poniedziałek, 25 stycznia 2021

Czytaj także:


Poza tym w audycji:

- wspaniała powieść laureatki Nagrody Nobla Selmy Lagerlöf, której hołd oddała Olga Tokarczuk w mowie wygłoszonej na bankiecie noblowskim po przyznaniu jej Nagrody Nobla w 2019 roku, to kolejna pozycja z cyklu Polskiego Radia "Radiobook", w ramach którego prezentowane są w formie dźwiękowej najwybitniejsze i najciekawsze utwory literatury polskiej i światowej,


Selma Lagerlöf - Tętniące Serce #01. Profil: Radiobook


- wspomnienie Niny Andrycz - w siódmą rocznicę śmierci aktorki, recytatorki, poetki i pisarki przypomnieliśmy archiwalny wywiad (2011), w którym artystka mówiła m.in. o... Adamie Małyszu,

- opera online, czyli: nowoczesna premiera "Nabucco" Verdiego w Operze Wrocławskiej (6 lutego) oraz propozycje Opery na Zamku w Szczecinie i Teatru Wielkiego-Opery Narodowej, 

. 
 
Opera Wrocławska

 

- Warszawski Teatr Współczesny online - felieton teatralny Ewy Heine.


***

Tytuł audycji: Kulturalna Jedynka

Prowadzi: Magda Mikołajczuk

Data emisji: 31.01.2021 r. 

Godzina emisji: 22.10

kk

Czytaj także

158 lat od wybuchu powstania styczniowego. "To konsolidowało Polaków wokół idei niepodległości"

Ostatnia aktualizacja: 22.01.2021 18:55
- Powstanie przypomniało o tym, że państwo polskie istnieje w duszach ludzkich, że naród nie godzi się na to, aby istnieć bez własnego państwa - mówił w Programie 1 Polskiego Radia Michał Cieślak z Muzeum Niepodległości w Warszawie. Gościem audycji był również dr Adam Buława z UKSW.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Niesamowite pragnienie wolności. Prof. Jerzy Miziołek o powstaniu styczniowym w malarstwie

Ostatnia aktualizacja: 24.01.2021 08:35
Taka była atmosfera w latach 60. XIX wieku - jakakolwiek rocznica śmierci Słowackiego czy Mickiewicza, nawet pogrzeb generałowej Sowińskiej - są za każdym razem rozpamiętywane, wywołują manifestacje na ulicach Warszawa, padają zabici, są aresztowani. Najlepszym wymiarem tego wszystkiego jest to, co potem stało się w malarstwie i ze strony uczestników powstania, i ze strony tych, którzy z nim bardzo się solidaryzowali - mówił w Polskim Radiu 24 prof. Jerzy Miziołek, historyk sztuki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rocznica wybuchu powstania styczniowego. Historyk: walczyła nie tylko szlachta

Ostatnia aktualizacja: 24.01.2021 19:30
- Powstanie wybuchło nieco wcześniej niż planowano, przed wprowadzeniem do kraju zakupywanych w Belgii nowoczesnych karabinów, rewolwerów. Z tą nowoczesnością wcale nie było tak, że Rosjanie mieli broń nowocześniejszą. Mieli jej po prostu dużo, dużo więcej - o zapleczu militarnym powstańców styczniowych mówił na antenie Polskiego Radia 24 prof. Tomasz Panfil, historyk, z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

"O powstaniu styczniowym uczono nas w bardzo różny i dziwny sposób". Raszkowska w rocznicę zrywu

Ostatnia aktualizacja: 26.01.2021 12:18
- Powstanie styczniowe jest wyjątkowym zdarzeniem w historii. Ważnym dla wielu poprzednich pokoleń. Dla żołnierzy Armii Krajowej, dla ludzi z II RP, ale przede wszystkim dla bohaterów Powstania Warszawskiego, powstańcy styczniowi to były wyjątkowe postacie - powiedziała w Polskim Radiu 24 dziennikarka Grażyna Raszkowska, opowiadając o powstawaniu filmu pt. "Sprawa Traugutta".
rozwiń zwiń