Aleksander Wat. Wspomnienie w 122. rocznicę urodzin

Ostatnia aktualizacja: 01.05.2022 23:59
Aleksander Wat: pacyfista i komunista. Żyd, którego nie widmo Berezy Kartuskiej ale sowieckie więzienia i zsyłka wyleczyły z naiwności. 1 maja 2022 r. przypada 122. rocznica urodzin poety, tłumacza i więźnia sowieckich łagrów.
W 2022 roku przypada 122. rocznica urodzin poety, pisarza i tłumacza Aleksandra Wata
W 2022 roku przypada 122. rocznica urodzin poety, pisarza i tłumacza Aleksandra WataFoto: Pixabay/ iniesta44
  • Aleksander Wat urodził się 1 maja 1900 r. Był pisarzem, poetą i tłumaczem. 
  • W 1929 roku współinicjował założenie "Miesięcznika Literackiego”.
  • Po rozwiązaniu pisma pracował jako dyrektor literacki wydawnictwa Gebethner i Wolff.

Aleksander Wat był synem chasyda z Warszawy. Urodził się 1 maja 1900 roku. Był pisarzem, poetą i tłumaczem z języków rosyjskiego, francuskiego i niemieckiego.

”Wszystko, co najważniejsze” 

Kolejne więzienia, w Kijowie, Lwowie, na osławionej Łubiance wybiły mu komunizm z głowy i serca, a jednocześnie umocniły jego miłość do żony Oli. Jej niezwykła opowieść o uczuciu w czasach strasznych, może wbrew tym czasom i o kolejnych latach wywózki zaczyna się od słów: Wszystko, co najważniejsze w moim życiu wiąże się z Aleksandrem”. Wszystko, co najważniejsze” to także tytuł filmu Roberta Glińskiego zrealizowanego na podstawie tej książki. W rolę Wata zmagającego się z chorobą i z rozłąką z rodziną wciela się Krzysztof Globisz.

Po II wojnie światowej Watom było niezwykle ciężko. O swojej przyjaźni z Watami w archiwalnych nagraniach przypomnianych w audycji opowiedział Czesław Miłosz. – Nasze poznanie było w okresie najbardziej ponurym, w okresie stalinizmu, to był Sylwester ’50/51 – wspomina Miłosz. – Wat był wówczas trędowatym”, z którym nikt nie chciał się spotkać. Chciałem wtedy zamanifestować swoją niezgodę, więc spędziłem wieczór sylwestrowy w towarzystwie trędowatych”: Wata z żoną i Parandowskich – opowiada poeta.

”Miesięcznik Literacki”

W 1929 roku Aleksander Wat współinicjował założenie "Miesięcznika Literackiego”.

– Wat był w pewnym sensie szarą eminencją polskiej inteligencji w okresie dwudziestolecia – mówi Konstanty Jeleński w archiwalnych nagraniach przypomnianych w audycji. Poeta zaprzestał wówczas na pewien czas pisania wierszy, zajmował się przede wszystkim pracą w Miesięczniku Literackim, który był, zdaniem Jeleńskiego, w latach międzywojennych jedynym pismem na wysokim poziomie intelektualnym, reprezentującym myśl polskiego ruchu komunistycznego. Wokół Wata gromadzili się ludzie, którzy odegrali rolę w Polsce po 1945 r. Miesięcznik Literacki” został zamknięty przez cenzurę. Wat przeszedł wówczas do wydawnictwa Gebethner i Wolff, gdzie rozpoczął pracę jako dyrektor literacki. Odegrał tam olbrzymią rolę. 


Posłuchaj
19:48 _PR1_AAC 2022_05_01-23-11-44-wat.mp3 Kulturalna Jedynka. Wspomnienie o Aleksandrze Wacie w rocznicę urodzin poety, tłumacza, więźnia sowieckich łagrów

 

”Mój wiek”

Jedną z najważniejszych książek Aleksandra Wata pozostaje Mój wiek”, czyli utrwalony na taśmie magnetofonowej zapis rozmów dwóch poetów: Czesława Miłosza i Aleksandra Wata. Noblista w przedmowie pisze, że seanse z Watem miały służyć terapii poety, bowiem Wat cierpiał na paraliżujące bóle głowy. Ale z seansów tych powstało jedno z najważniejszych, obok książek Gustawa Herlinga-Grudzińskiego oraz Józefa Czapskiego dzieł rozprawiających się z rzeczywistością sowiecką. 

W audycji także:

- omówienie wystawy obrazów Józefa Czapskiego w stołecznej Kordegardzie. Prac użyczyło 12 anonimowych kolekcjonerów.


***

Tytuł audycji: Kulturalna Jedynka

Prowadziła: Małgorzata Raducha

Data emisji: 01.05.2022

Godzina emisji: 23.11

djr

Czytaj także

Czesław Miłosz i Aleksander Wat (audycja Krzysztofa Rutkowskiego 'Pamiętnik mówiony Wata' | RWE 1989-90)

Ostatnia aktualizacja: 22.12.2010 09:56
Audycja przygotowana na podstawie zapisu rozmów Czesława Miłosza z Aleksandrem Watem pt. "Mój wiek” (autor Krzysztof Rutkowski).
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czesław Miłosz i Aleksander Wat

Ostatnia aktualizacja: 18.03.2011 12:25
W zbiorach serwisu Radia Wolności odnaleźć można niezwykły dokument – czasu, relacji pomiędzy dwoma wyjątkowymi pisarzami a jednocześnie zapis rozmów stanowiących treść książki "Mój wiek".
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Nuż w bżuhu". Wielki skandal kulturalny, polityczny i ortograficzny

Ostatnia aktualizacja: 13.11.2021 05:45
Sto lat temu po tej publikacji prasa okrzyknęła futurystów "fanatykami ludożerstwa i apostołami zboczeń", niszczącymi polszczyznę i wprowadzającymi bolszewizm. Pod naciskiem opinii publicznej cenzura zatrzymała cały nakład jednodniówki "Nuż w bżuhu", choć zaledwie miesiąc wcześniej wydała pozwolenie na jej druk.
rozwiń zwiń