"Pan Tadeusz" - reportaż Magdy Skawińskiej [POSŁUCHAJ]

Ostatnia aktualizacja: 08.11.2021 06:58
Rok 2021 jest rokiem Tadeusza Różewicza. Reportaż "Pan Tadeusz" jest niezwykłą opowieścią o poecie. Różewicza wspomina w nim wnuczka oraz bliskie poecie osoby. W audycji wykorzystano również archiwalia, m.in. wypowiedź żony Wiesławy oraz wiersze recytowane przez poetę. 
Tadeusz Różewicz
Tadeusz Różewicz Foto: Agencja Forum

Tadeusz różewicz serwis specjalny.jpg
Tadeusz Różewicz- serwis specjalny

Posłuchaj
42:07 Jedynka/Reportaż w Jedynce - 7.11.2021 pan tadeusz skawińska "Pan Tadeusz" - reportaż Magdy Skawińskiej [POSŁUCHAJ] (Reportaż w Jedynce)

 

Tadeusz Różewicz dorastał w okresie dwudziestolecia międzywojennego w Radomsku. Był niemal rówieśnikiem II Rzeczpospolitej i jednym z poetów pokolenia Kolumbów. Pierwsze utwory publikował jeszcze przed 1939 rokiem, między innymi w czasopismach "Pod znakiem Marii" i "Czerwone Tarcze".

Różewicz w czasie wojny należał do Armii Krajowej, działał pod pseudonimem "Satyr". Był także redaktorem podziemnego czasopisma "Czyn Zbrojny". W 1942 roku ukończył konspiracyjny kurs podchorążych. Rok później poeta ruszył z podziemia akowskiego do walki z bronią w ręku w lasach w Kieleckiem.

- Ponieważ ja kończyłem konspiracyjną Szkołę Podchorążych, 14 lub 15 sierpnia 1943 roku zostałem skierowany do oddziału partyzanckiego obwodu AK Radomsko. Spakowałem co miałem, a nie miałem właściwie niczego i wymaszerowałem do lasu - mówił w audycji Polskiego Radia z 1999 roku. - Życie w konspiracji było życiem w podziemiu, to było ukrywanie się, to były fałszywe dowody. Przekroczywszy posterunek, zameldowałem się: "Panie komendancie, kapral podchorąży "Satyr" melduje się posłusznie na rozkaz".

Po roku pobytu w partyzantce Tadeusz Różewicz napisał debiutancki zbiór wierszy "Echa leśne". Były to przeważnie patriotyczne utwory pisane na pokrzepienie serc leśnych braci, ale jednocześnie niepozbawione lekkości i satyrycznego zabarwienia, charakterystycznego dla Różewicza.

- Była to jedyna książeczka, którą napisałem nie tyle na rozkaz, co na polecenie. "Słuchajcie tam podchorąży, macie tam smykałkę do pisania, weźcie no ołówek, papier. Trzeba dla chłopaków coś napisać". Potem to się rozwinęło w książeczkę zatytułowaną "Echa leśne" - mówił Tadeusz Różewicz w audycji Renaty Gorczyńskiej z cyklu "Dialogi poetów".

Miejsce w polskiej literaturze 

1200x660_reportaż w jedynce_01a-02.jpg
Reportaż w Programie 1

Za debiut Różewicza uważa się wydany po wojnie w 1947 zbiór wierszy pt. "Niepokój". Twórczość Tadeusza Różewicza inspirowała współczesną poezję polską. Jej wpływ był widoczny nie tylko w nowatorskiej formie, ale również przekazie dla powojennego świata. Poeta udowadniał, że poezja po zbrodniach II wojny światowej jest możliwa, ale wymaga rozrachunku z przeszłością.

"Nie ma polskiej poezji i polskiej mowy bez Tadeusza Różewicza", powiedział kiedyś Kazimierz Wyka, i trudno o lepszą syntezę znaczenia jego twórczości dla rodzimej literatury.

Tadeusz Różewicz był autorem ponad 50 tomów wierszy, przetłumaczonych na kilkadziesiąt języków. Do jego najważniejszych zbiorów poetyckich należą: debiutancki "Niepokój" oraz "W łyżce wody", "List do ludożerców", "Twarz" i "Równina".

Osobne miejsce w jego dorobku literackim zajmuje twórczość sceniczna. Napisał między innymi tak głośne dramaty, jak: "Kartoteka", "Stara kobieta wysiaduje" i "Na czworakach", wystawiane na scenach całego świata. W jego sztukach elementy realistyczne przenikają się z teatrem absurdu.


Czytaj także:


"Kartoteka" i inne utwory 

Różewicz był laureatem wielu nagród i wyróżnień. W 1999 roku otrzymał Nagrodę Literacką im. Władysława Reymonta za twórczość całego życia, a w 2000 roku nagrodę Nike za tomik wierszy "Matka odchodzi”. Otrzymał też "Złote Berło" przyznane przez Fundację Kultury Polskiej.

Od 1968 roku poeta mieszkał we Wrocławiu, publikował głównie na łamach "Twórczości", "Odry" i "Dialogu". W ostatnim dziesięcioleciu ukazały się m. in. poematy: "Nożyk profesora", "Szara strefa" i "Wyjście".

***

Tytuł reportażu: "Pan Tadeusz"

Autorka: Magda Skawińska

Data emisji: 7.11.2021 r.

Godzina emisji: 17.10

ans/kk

Czytaj także

Opowieść o wrocławskich zabytkach i próbie ich ochrony. Posłuchaj reportażu

Ostatnia aktualizacja: 28.07.2021 12:50
Trwa konflikt wokół budowy prywatnego akademika w miejscu dawnego basenu położonego na byłych terenach olimpijskich. Za projekt kompleksu olimpijskiego jego autor, niemiecki architekt Richard Konwiarz, dostał nagrodę podczas Igrzysk Olimpijskich w Los Angeles w 1932 roku. Na terenie Polski nie ma drugiego takiego obiektu. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Hawałej: "spotkanie Różewicza to mój szczęśliwy przypadek" [POSŁUCHAJ]

Ostatnia aktualizacja: 11.10.2021 19:00
Adam Hawałej to wieloletni fotoreporter Centralnej Agencji Fotograficznej. Podczas pracy zetknął się z Tadeuszem Różewiczem, którego przez wiele lat fotografował. Nie tylko podczas oficjalnych uroczystości, ale również podczas prywatnych spacerów.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rok Różewicza i szalona teatralna jesień 2021

Ostatnia aktualizacja: 15.10.2021 02:15
9 października minęła setna rocznica urodzin Tadeusza Różewicza. Tego dnia – w różnych oczywiście latach – urodziło się sporo słynnych ludzi kultury. Agnieszce Osieckiej, urodzonej 9 października 15 lat później, poświęciliśmy połowę wydania TPK przed tygodniem. Autor "Kartoteki" jest jednym z czterech patronów roku, zatem nie jest za późno.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nauczyciele grający w zespole. Reportaż "Trzeba mieć pasję" [POSŁUCHAJ]

Ostatnia aktualizacja: 27.10.2021 11:05
Bohaterowie reportażu pokazują, że oprócz pracy zawodowej mają pasję. Nie ma frustracji związanej z upadającym prestiżem zawodu nauczyciela czy nie najwyższymi zarobkami. Jest za to chęć do uczenia i kontaktu z młodymi ludźmi po to, żeby być kimś w rodzaju przewodnika. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Chciałem opisać opadanie liści w parku południowym". Premiera na STT [POSŁUCHAJ]

Ostatnia aktualizacja: 31.10.2021 21:00
Zwyczajną frazą, po dwa słowa w wersie, tworzącą jakby zwrotkę, rozpoczyna się utwór Tadeusza Różewicza pt. "wiersz", pisany w dodatku małą literą.  
rozwiń zwiń