Konstytucja aktem ustalenia zasad funkcjonowania państwa

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2019 20:18
W dzień rocznicy uchwalenia pierwszej w Europie konstytucji (3.05), Donald Tusk w swoim wystąpieniu na Uniwersytecie Warszawskim zaznaczył, że Konstytucja 3 maja była symbolem polskiego odwiecznego marzenia o wolności i niepodległości oraz że nie pasuje ona do współczesnych czasów. Czy był to postępowy akt prawny? 
Audio
  • O historii, postępie i ważności Konstytucji 3 maja (Debata Jedynki)
Konstytucja 3 maja 1791 roku. Obraz Jana Matejki
"Konstytucja 3 maja 1791 roku". Obraz Jana MatejkiFoto: NCK

- Postęp to znaczy, że mamy coś nowego w stosunku do rzeczy, które były wcześniej. Konstytucja 3 maja była postępowa. To jest akt, który ustala zasady funkcjonowania państwa. Mówi się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą konstytucją w Europie i drugą na świecie - po amerykańskiej. Tyle tylko, że w Polsce coś takiego już było. Od czasów "artykułów henrykowskich", czyli do XVI wieku w Polsce był zestaw praw, którymi się państwo rządziło. To była wolna elekcja czy konfederacja warszawska, która zapewniała wolność wyznania i cały szereg innych rzeczy. (…) To, co ustalono w XVI wieku, nie mogło być aktualne w XVIII wieku, tym bardziej, że ten polski ustrój z wiekiem degenerował się - mówi w "Debacie Jedynki" prof. Marek Barański. 

Profesor Janusz Odziemkowski uważa, że historyk powinien wiedzieć, że jeżeli się patrzy na przeszłość, to przede wszystkim trzeba to porównać do epoki, w której to się działo. - Każda konstytucja, która wtedy się pojawiała jako ustawa konstytucyjna, była nowością - dodaje. 

Z kolei Robert Kostro, dyrektor Muzeum Historii Polski, jest zdania, że różnica pomiędzy ustrojem Polski a większością ustrojów europejskich sięga okresu oświecenia. - Do XVIII wieku pojmowano władzę jako daną "z bożej łaski". XVIII wiek przynosi zmianę rozumienia pochodzenia władzy. Zakłada, że władza powinna pochodzić od narodu. Oczywiście w każdym kraju ta myśl była inna, ale Konstytucja 3 maja jest również tego rodzaju konstrukcją, która pochodzi z władzy narodu - powiedział dyrektor MHP. 

Czy Konstytucja 3 maja dała coś myśleniu współczesnych Polaków o Polsce?

Zapraszamy do wysłuchania całej debaty. 

***

Tytuł audycji: Debata Jedynki

Rozmawiał: Antoni Trzmiel

Goście: prof. Marek Barański (historyk, mediewista), prof. Janusz Odziemkowski (historyk), Robert Kostro (dyrektor Muzeum Historii Polski)

Data emisji: 03.05.2019

Godzina emisji: 18.05

ans/IAR/abi 

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Konstytucja, która "testamentem gasnącej ojczyzny" się stała

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2019 13:40
- Tego majowego dnia 1791 roku wydarzyła się rewolucja, którą wówczas rozumiano jako wprowadzenie radykalnych zmian. Tak nazwała to wydarzenie cała Europa uznając jego wagę i znaczenie. Wielu ówczesnych obserwatorów uznała je za rozwiązanie lepsze od rewolucji francuskiej – mówiła w Dwójce prof. Anna Grześkowiak-Krwawicz.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Barwy narodowe Polski. Dlaczego biel i czerwień?

Ostatnia aktualizacja: 02.05.2019 20:13
Dr Adam Buława - dyrektor Muzeum Wojska Polskiego, na antenie Jedynki wyjaśnia, dlaczego flaga Polski ma barwy biało-czerwone i jakie wydarzenia historyczne przyczyniły się do tego, że od lat jesteśmy związani jako naród z tymi właśnie barwami. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Sejm nie może być zerwany. To najważniejszy zapis Konstytucji 3 maja"

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2019 15:07
3 maja 1791 Sejm Czteroletni po burzliwej debacie przyjął przez aklamację ustawę rządową, która przeszła do historii, jako Konstytucja 3 maja. Była ona drugą na świecie i pierwszą w Europie ustawą regulującą organizację władz państwowych, prawa i obowiązki obywateli. Była ostatnią próbą ratowania Rzeczypospolitej. Dawała nadzieję na wzmocnienie państwa polskiego, w którym przez wieki dominowała zasada "liberum veto".
rozwiń zwiń