X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem

Naukowe Nagrody Nobla. Dla kogo i za co?

Ostatnia aktualizacja: 10.12.2019 21:24
Elegancki przełącznik w każdej komórce naszego ciała, pierwsza egzoplaneta krążąca w Drodze Mlecznej i baterie litowe długo żyjące. Właśnie za te osiągnięcia naukowcy z USA, Kanady i Szwajcarii odebrali w sztokholmskiej filharmonii tegoroczne naukowe Nagrody Nobla. Te najbardziej prestiżowe nagrody o zasięgu globalnym wręczane są już od 1901 roku. 
Audio
Laureat z dziedziny chemii John Goodenough odbiera nagrodę od króla Szwecji Carla XVI Gustawa podczas ceremonii wręczenia Nagrody Nobla
Laureat z dziedziny chemii John Goodenough odbiera nagrodę od króla Szwecji Carla XVI Gustawa podczas ceremonii wręczenia Nagrody NoblaFoto: PAP/EPA/Jonas Ekstromer / POOL

Nagrody Nobla ufundowane zostały ponad 100 lat temu przez "króla dynamitu", jak nazywano Alfreda Nobla, który wynalazł ten materiał wybuchowy, a fortunę, którą dzięki niemu zdobył, przeznaczył w testamencie na nagradzanie wybitnych osobistości. W tym odkrywców i wynalazców.

>>>[CZYTAJ RÓWNIEŻ] Wcześniej było ich sześcioro. Kim są polscy nobliści?

Medycyna

Prof. Randall Johnsson, członek Komisji Noblowskiej nazwał osiągnięcie trzech tegorocznych noblistów medycznych "eleganckim molekularnym przełącznikiem regulującym ilość tlenu w komórkach". Peter Ratcliffe, Gregg Semenza i William Kaelin Jr. Opisali mechanizm, który pozwala organizmowi znaleźć złoty środek, czyli przystosować się do zmian ilości tlenu w komórkach.

alfred nobel_PAP_663.jpg
Alfred Nobel – twórca dynamitu, fundator prestiżowej nagrody

- Z jednej strony to będą krótkoterminowe efekty, tj. przyspieszenie oddechu i przyspieszenie układu krążenia, ale także długoterminowe efekty mające na celu przystosować organizm do warunków, w których poziom tlenu jest niższy, np. kiedy wchodzimy na wyższy szczyt - mówi prof. Marcin Ufnal z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Fizyka

Tegorocznymi laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki zostali: James Peebles, Michel Mayor i Didier Queloz.

- James Peebles to człowiek, który wniósł ogromnie dużo. Powołuje się na niego w każdym momencie, w którym człowiek mówi o opisie wczesnego wszechświata (…). Jest w kosmologii od 50 lat wiodącą postacią. Uhonorowanie absolutnie mu się należało - komentuje prof. Krzysztof Meissner z Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego.

Prof. Krzysztof Meissner dodaje, że Michel Mayor i Didier Queloz zostali nagrodzeni za: "odkrycie, które wpisuje się w ciąg odkryć (…). W 1995 roku ci panowie odkryli planetę, która nie jest podobna do Ziemi, za to krąży wokół gwiazdy podobnej do Słońca".


Chemia

John Goodenough, M. Stanley Whittingham i Akira Yoshino to laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie chemii. Gdy przedstawiciel Komitetu Noblowskiego wypowiedział nazwisko pierwszego z wymienionych naukowców, w tle zabrzmiały oklaski. John Goodenough to 97-letni amerykański naukowiec o niezwykłym dorobku badawczym. Nobliści opracowali baterię litowo-jonową.

- Mówiąc o bateriach, musimy też pamiętać o takim szeroki aspekcie środowiskowym, więc to jest też chyba ukłon w kierunku ekologii, dbania o środowisko, możliwości stosowania takich źródeł energii, które są odnawialne - uważa dr hab. Barbara Wagner z Uniwersytetu Warszawskiego.

- Mówimy o rozwiązaniach naukowo-technicznych, które pozwalają nam wielokrotnie ładować baterie litowe - tłumaczy prof. Paweł Kulesza z Uniwersytetu warszawskiego.

Jak było w przeszłości?

Naukowe Nagrody Nobla przyznawane są od 1901 roku. Niezmiennie wywołują wiele emocji. Wśród pierwszych laureatów był niemiecki fizyk Wilhelm Roentgen, czyli odkrywca promieni X.

- Pierwsza Nagroda Nobla z fizyki była bezdyskusyjna. Mimo że odkrycie było dokonane 4 czy 5 lat wcześniej, to tak fascynowało ludzi, że po raz pierwszy mogliśmy zajrzeć do wnętrza ludzkiego organizmu, nie było więc żadnej wątpliwości, że nagrodę musi dostać Roentgen i tylko on - mówi prof. Andrzej Kajetan Wróblewski, fizyk i popularyzator nauki.

W 1903 roku w światowej nauce nastąpił przełom, ponieważ nagrodę otrzymała kobieta. Była nią Maria Skłodowska-Curie. Jury nie do końca chciało przystać na tę propozycję.

- Pracowała wraz ze swoim mężem, chociaż niewątpliwie była wiodącą siłą, co potwierdzają wszystkie dokumenty historyczne (…). Wtedy jeszcze kobiety były traktowane trochę inaczej. Wydawało się bardzo wielu ludziom, że kobiety w nauce właściwie nie mają swojego miejsca – dodaje prof. Andrzej Kajetan Wróblewski, jednocześnie twierdząc, ze w 1911 roku przy kolejnej Nagrodzie Nobla polskiej badaczki, nie było już żadnych kontrowersji.

W leczeniu jakich chorób może pomóc przełącznik regulujący ilość tlenu w komórkach? Dlaczego z ciągu okryć, uhonorowano to dokonane przez Mayora i Queloza? Czy Polacy powinni dostać Nobla z fizyki? Kiedy nie wyłoniono laureatów Nagrody Nobla?

Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy.

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadzi: Dorota Truszczak

Goście: prof. Marcin Ufnal (Warszawski Uniwersytet Medyczny), dr hab. Anna Wójcicka (WUM), prof. Krzysztof Meissner (Instytut Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego), prof. Paweł Kulesza (Uniwersytet Warszawski), dr hab. Barbara Wagner (Uniwersytet Warszawski), prof. Andrzej Kajetan Wróblewski (fizyk i popularyzator nauki)

Data emisji: 10.12.2019 r. 

Godzina emisji: 19.07

DS

Zobacz więcej na temat: nagroda Nobla Dorota Truszczak
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Saga Noblistów

Ostatnia aktualizacja: 08.10.2019 22:00
W tygodniu ogłaszania tegorocznych naukowych Nagród Nobla z medycyny, fizyki i chemii przypomnimy osiągnięcia wybitnej Polki Marii Skłodowskiej-Curie, Jej męża Piotra oraz córki Ireny i męża Ireny Frédérika Joliot-Curie.
rozwiń zwiń