Badania nad mikroRNA. Jakie wyniki uzyskali naukowcy?

Ostatnia aktualizacja: 26.10.2020 22:00
Narodowe Centrum Nauki ogłosiło nazwiska laureatów ósmej edycji Nagrody Narodowego Centrum Nauki, która przyznawana jest młodym polskim badaczom. Jednym z laureatów tego prestiżowego wyróżnienia został dr hab. n. med. Wojciech Fendler z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, którego badania dotyczą wykrywania narażenia i przewidywania szkodliwych efektów promieniowania jonizującego.
Wojciech Fendler
Wojciech FendlerFoto: PAP/Paweł Supernak

Posłuchaj
18:56 PR1_MPLS 2020_10_26-19-09-24.mp3 Nagroda za badania nad mikroRNA (Jedynka/Eureka)

Dr hab. n. med. Wojciech Fendler został wyróżniony za badania nad mikroRNA jako biomarkerami przypadkowego narażenia na promieniowanie jonizujące oraz powikłań radioterapii. Wyniki jego badań pozwalają wykrywać i przewidywać szkodliwe efekty promieniowania jonizującego.

- Promieniowanie jonizujące, czyli to, które wykorzystujemy w terapii nowotworowej, jest to broń obosieczna. Przekazywana za pomocą promieni wysoka energia dostarczana do komórek uszkadza je w sposób dramatyczny. W tej terapii najbardziej "dostaje" za swoje DNA, które uszkodzone poprzez ekspozycję na promieniowanie jonizujące, może zmutować, co w dalszej perspektywie powoduje albo rozwój chorób nowotworowych albo po prostu obumarcie komórek - tłumaczy dr hab. n. med. Wojciech Fendler.

Zaczęło się od myszy

Nasz gość postanowił wspólnie ze swoim zespołem opracować biomarkery, które informowałyby o szkodliwości naświetlania promieniowana stosowanego w radioterapii oraz o tym, jakie mogłyby powikłania po zastosowaniu radioterapii.

- Zaczęliśmy od badań podstawowych, związanych z napromienianiem myszy dawkami, które powodują bardzo ciężkie, ale odwracalne uszkodzenie szpiku albo bardzo ciężkie, nieodwracalne uszkodzenie szpiku. Niektóre organizmy, w tym mysz laboratoryjna, którą wykorzystaliśmy, mają bardzo wąski margines, który różni dawką zabijającą szpik nieodwołalnie od dawki, która powoduje ciężką chorobę, ale z możliwością podniesienia się i regeneracji. Okazało się, że mikroRNA pozwalają na różnicowanie dawki wysokiej śmiertelnej albo wysokiej, ale nieśmiertelnej - przekazuje ekspert Jedynki.

W ten sposób naukowcy stworzyli w 2015 roku narzędzie pozwalające na szybkie wykrycie, czy organizm był napromieniowany taką dawką, która spowoduje jego śmierć. - Dzięki temu kilka dni wcześniej wiemy, że ten organizm zginie i w związku z tym będzie potrzebny np. przeszczep szpiku albo zostawienie organizmu samego sobie z leczeniem objawowym, bo wiemy, że regeneracja prędzej czy później nastąpi - słyszymy.

- Rozpoczęliśmy chwilę później eksplorację, czy dałoby się to przenieść na ludzi (…). Następnym modelem eksperymentalnym były tzw. makaki, czyli małpy poddawane badaniom przez armię amerykańską w kierunku nowych leków zabezpieczających przed promieniowaniem. Przy okazji tego badania mogliśmy pobrać próbki, sprawdzając, czy nasze koncepcje wykrywania narażenia na promieniowanie u myszy, sprawdzą się u organizmu wyższego, który w 97 proc. jest taki sam jak człowiek. Okazało się, że tak - twierdzi dr hab. n. med. Wojciech Fendler.

Co dalej?

W końcu naukowcy mogli przeprowadzić analizę różnych modeli eksperymentalnych pacjentów poddawanych radioterapii terapeutycznej. - MikroRNA pobieramy z krwi, dokładnie z surowicy albo osocza i mierzymy ilość specyficznych mikroRNA. Ich znane jest w tym momencie kilka tysięcy i koncentrujemy się na pełnej puli, wybranych w efekcie naszych badań wstępno-eksperymentalnych, które są związane z promieniowaniem i mierzymy, czy mikroRNA robi się więcej czy mniej. Następnie nakładamy na to pewien aparat matematyczny i za pomocą tego uzyskujemy prawdopodobieństwo - dodaje nasz gość.

***

Tytuł audycji: Eureka (Wieczór Odkrywców)

Prowadził: Krzysztof Michalski

Gość: dr hab. n. med. Wojciech Fendler (laureat Nagrody Narodowego Centrum Nauki)

Data emisji: 26.10.2020 

Godzina emisji: 19.09

DS

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Onkolog: można zmniejszyć prawdopodobieństwo zachorowania na nowotwór

Ostatnia aktualizacja: 08.10.2020 21:33
Statystyki notują wzrost liczby kobiet chorych na raka szyjki macicy i raka piersi, a prognozy malują coraz gorszy obraz. Ale nowotworom można skutecznie zapobiegać, trzeba tylko chcieć zastosować parę zasad. Janusz Meder, prezes Polskiej Unii Onkologii, namawia panie do uczestnictwa w badaniach profilaktycznych i zaleca zmianę modelu życia.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Genetyczne przyczyny autyzmu. Jakie są?

Ostatnia aktualizacja: 12.10.2020 19:08
W Laboratorium Molekularnych Podstaw Plastyczności Synaptycznej Centrum Nowych Technologii Uniwersytetu Warszawskiego prowadzone są badania, których wyniki mogą pomóc zrozumieć neurobiologiczne podłoże zaburzeń ze spektrum autyzmu. Prowadzi je młoda polska badaczka - Joanna Chmielewska.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zwykły pieprzyk? Nie, to może być agresywny nowotwór

Ostatnia aktualizacja: 22.10.2020 21:50
Zwykły pieprzyk może zmienić się w czerniaka w ciągu kilku miesięcy. Przechodzi naskórek, skórę właściwą i przenika do naczyń krwionośnych i limfatycznych, następnie gromadzi się w węzłach chłonnych i stąd przedostaje się do całego organizmu, a potem zajmuje kolejne organy - wątrobę, płuco czy mózg. Tak właśnie rozwija się czerniak, czyli agresywny nowotwór skóry.
rozwiń zwiń