Władcy nocy - tajemnice sów

Ostatnia aktualizacja: 08.04.2021 20:47
Sowy to jedne z najbardziej tajemniczych i skrytych stworzeń, jakie zamieszkują Ziemię. Są symbolem mądrości, ale i tajemniczych mocy. Mówi się o nich, że są ptakami z pogranicza światów oraz nazywa władcami nocy. Czy słusznie?
Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjneFoto: chatnara/shutterstock.com

jeż śpi sen zimowy shutter 1200 Coatesy.jpg
Dlaczego zwierzęta hibernują?
Posłuchaj
23:24 2021_04_08 19_30_04_PR1_Eureka.mp3 Sowy istnieją na Ziemi od 67 milionów lat i przez ten czas opanowały niemal każde środowisko (Jedynka/Eureka)

Jednymi z najpiękniejszych sów są płomykówki, które jednak przed wiekami… krzyżowano na bramach. - Gdybyśmy cofnęli się do połowy poprzedniego wieku, na pewno znaleźlibyśmy w Polsce jeszcze niejedną ukrzyżowaną płomykówkę. Były one przybijane do bram, furtek prowadzących do obór lub stodół, ponieważ miało to chronić przed nieszczęściem i przede wszystkim przed uderzeniami pioruna oraz ogniem. Wierzono wtedy, że płomykówki były posyłane przez czarownice, żeby niosły pożogę w naszych domach i osadach. Ich krzyżowanie miało odwrócić złe moce - mówi Jacek Karczewski, organizator i członek zarządu Stowarzyszenia Ptaki Polskie oraz autor książki "Noc sów - opowieści z lasu".

Nieszczęście czy szczęście?

W Polsce funkcjonowało nawet powiedzenie, że "gdy sowa na domu kwili, umrzeć komuś po chwili", natomiast puchacz według niektórych wierzeń kojarzony był z diabłem, a pójdźka nadal w pewnych miejscach zwiastuje śmierć i nieszczęście. Polska nazwa pójdźki wzięła się od zawołania, które słyszeli ludzie pośród nocy: "pójdź, pójdź w dołek za kościołek".

- Ciekawe jest to, że ta sowa miała krzyczeć: "pójdź w dołek za kościołek (lub pod kościołek)", zapowiadając śmierć przez kilka ostatnich wieków. Gdybyśmy jednak cofnęli się do kultury słowiańskiej, to pójdźka wcale tego nie wołała, tylko była ptakiem narodzin i zapowiadała życie - wyjaśnia Jacek Karczewski.

Źródło: naturasieodplaca/"Sowy Polski"

Sowy mają bardzo dobry słuch

Sowy istnieją na Ziemi od 67 milionów lat i przez ten czas opanowały niemal każde środowisko. Na przykład na północy można spotkać puchacza śnieżnego, który posiada futro pozwalające przetrwać w warunkach do -40 stopni Celsjusza. - Albo jeszcze więcej… To właśnie pióra gwarantują sowom najlepszą naturalną izolację oraz ciepło nawet w warunkach arktycznej zimy - zauważa Jacek Karczewski.

Z kolei, żeby móc funkcjonować jako nocne drapieżniki, musiały wykształcić kilka wyjątkowych cech, dzięki którym stały się doskonałymi myśliwymi. Najważniejszym zmysłem sów jest słuch, mimo że nie posiadają one zewnętrznych uszu.

- Nie posiadają małżowin, ale gdybyśmy zajrzeli sowom pod te gęste pióra, to przynajmniej u niektórych gatunków znaleźlibyśmy coś na kształt takich zwojów skóry. One właśnie robią za coś, co moglibyśmy nazwać małżowinami. Niemniej tak naprawdę bodźce dźwiękowe do uszu kierują szlary - tłumaczy Jacek Karczewski.

Jak okazuje się, sowie uszy umieszczone są asymetrycznie. Związane jest to z tym, że mogą lokalizować ofiary w trzech wymiarach. - Sowy słyszą dosłownie w trójwymiarze i w swoich mózgach budują coś, co moglibyśmy nazwać obrazem źródła dźwięku. Doskonale wiedzą kto i jak odzywa się, nie mając wątpliwości, czy słyszą szum liści spowodowany wiatrem, czy biegnącą wśród tych liści myszą - słyszymy.

Sowy mają także świetny wzrok, jak również potrafią latać praktycznie bezszelestnie.

Czytaj także:

Poza tym w audycji:

Oologia to jeden z działów ornitologii zajmujący się badaniem ptasich jaj, ich budową - zmiennością kształtów, barw i wielkości. Naszym goście był prof. Piotr Tryjanowski - wybitny polski badacz ptaków i ptasich zachowań oraz dyrektor Instytutu Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadził: Krzysztof Michalski

Goście: Jacek Karczewski (organizator i członek zarządu Stowarzyszenia Ptaki Polskie oraz autor książki "Noc sów - opowieści z lasu"), prof. Piotr Tryjanowski (polski badacz ptaków i ptasich zachowań oraz dyrektor Instytutu Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu)

Data emisji: 8.04.2021

Godzina emisji: 19.30

DS

Czytaj także

Tajemnicza historia św. Graala

Ostatnia aktualizacja: 01.04.2021 21:30
Św. Graal powszechnie kojarzony jest z kielichem z Ostatniej Wieczerzy, który został następnie użyty przez Józefa z Arymatei do zebrania kropel krwi umierającego Chrystusa. Taka opowieść i taka konotacja po raz pierwszy pojawia się jednak dopiero pod koniec XII wieku w utworze jednego z francuskich poetów z kręgu autorów legend arturiańskich.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Niezwykły prekolumbijski manuskrypt z Biblioteki Watykańskiej

Ostatnia aktualizacja: 06.04.2021 20:40
Jak wyglądał kalendarz Azteków? Jakim bogom Aztekowie oddawali cześć? W jaki sposób rozpoznawano, czy dany dzień jest odpowiedni na prace rolnicze lub do zawarcia małżeństwa? Tego można dowiedzieć się z "Kodeksu Watykańskiego B". Czym dokładnie jest ten manuskrypt?
rozwiń zwiń