Kiedy i gdzie nasi praprzodkowie "wynaleźli" dom?

Ostatnia aktualizacja: 13.04.2021 20:50
Na pewnym etapie rozwoju homo sapiens wynalazł miejsce, w którym osiedlił się i stworzył swój pierwszy dom. - Jeszcze kilkadziesiąt lat temu byliśmy pewni, że pierwszą osadą ludzką typu ośrodka miejskiego było Jerycho - mówi w Programie 1 Polskiego Radia Andrzej Krasnowolski. A teraz?
Lepianki w Afryce
Lepianki w AfryceFoto: Dimhou/pixabay

Posłuchaj
24:44 2021_04_13 19_30_19_PR1_Eureka.mp3 Jednak nie tak dawno polscy archeolodzy z Poznania odkryli ludzką osadę sprzed 70 tysięcy lat w Sudanie, kiedy w Europie żyli Neandertalczycy (Jedynka/Eureka)

Çatalhöyük to miejsce, które zyskało miano pierwszej osady, którą zbudowali nasi praprzodkowie, kiedy przestali być koczownikami. Znajduje się w Anatolii, w Turcji. Od blisko 60 lat trwają tam archeologiczne poszukiwania świata sprzed 7400, czy 7300 lat p.n.e. z pięcioma tysiącami mieszkańców. Są naukowcy, którzy uważają, że było ich nawet dwa razy więcej. Dla porównania średniowieczny Kraków miał mniejsze zaludnienie.

pompeje 1200.jpg
Kolejne odkrycia w Pompejach. "Wyścig z czasem i ze złodziejami"

Domy w Çatalhöyük były zbudowane z gliny, dwuizbowe, połączone ze sobą. Drzwi wejściowe zlokalizowano na dachach, które były traktami komunikacyjnymi.

Pierwsze Jerycho? Czy na pewno?

Czy zatem można podać, kiedy nasi praprzodkowie tak naprawdę "wynaleźli" dom? - Odpowiedź na pytanie, kiedy powstały pierwsze domostwa, jest niemożliwa do udzielenia. Możemy tylko powiedzieć, co wiemy dzisiaj, a nasza wiedza w ciągu ostatnich dziesięcioleci zmienia się w sposób zatrważający. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu byliśmy pewni, że pierwszą osadą ludzką typu ośrodka miejskiego było Jerycho - mówi Andrzej Krasnowolski, antropolog kultury.

Początki osadnictwo w Jerycho datuje się na 8350-7350 lat p.n.e. - Natomiast w tej chwili mamy wręcz zdumiewające odkrycia, ponieważ jak uczono przez ostatnich kilkadziesiąt lat, to osadnictwo stałe związane było z rewolucją neolityczną i przejście gospodarki z piracko-łowieckiej na rolniczą połączoną z hodowlą zwierząt i uprawą zbóż oraz innych roślin. W tej chwili jesteśmy pewni, że pierwsze osady i ośrodki typu wręcz miejskiego, były założone przez paleolitycznych myśliwych, którzy nie zajmowali się rolnictwem - twierdzi Andrzej Krasnowolski.

- Najstarszym miastem świata, pochodzącym sprzed 13 tysięcy lat, czyli sprzed 11 tysięcy lat p.n.e. było miasto Qaramel, odkryte w Syrii w 1999 roku przez ekipę polsko-syryjską. Niestety od dziesięciu lat wykopaliska zostały przerwane ze względu na trwającą wojnę (…). To była osada miejska, która była wyłącznie ukształtowana przez społeczność zbieraczy i myśliwych. Nie wykryto tam żadnych śladów udomowienia zwierząt, uprawy zbóż i innych roślin. W Qaramel odkryto około 90 domostw mieszkalnych oraz budowli gospodarczych - słyszymy.

Sensacyjne odkrycie polskich archeologów

Jednak nie tak dawno polscy archeolodzy z Poznania odkryli ludzką osadę sprzed 70 tysięcy lat w Sudanie, kiedy w Europie żyli Neandertalczycy. To afrykańskie stanowisko w dolinie Nilu jest dziesięć razy starsze od Çatalhöyük.

- Odkrycie archeologów z Instytutu Archeologii i Etnologii w Poznaniu jest tym z gatunku zdumiewających znalezisk. Jest to odkrycie najstarszej stałej osady ludzkiej, która mogła liczyć 70 tysięcy lat. Stanowisko znane jako Affad 23 składało się z okazałych, drewnianych domostw, które były świetnie przygotowane do funkcjonowania w podmokłym środowisku. Z jednej strony były to domostwa mieszkalne, z drugiej warsztaty kamieniarskie, gdzie obrabiano krzemień, a z trzeciej strony były tam miejsca podziału tusz upolowanych zwierząt (…). Jest to fascynujące odkrycie, które stawia znak zapytania nad wszystkimi naszymi datowaniami - komentuje Andrzej Krasnowolski.

Czytaj także:

W audycji również:

Kalandra szara znów jest w Polsce. Pojawiła się po 143 latach nieobecności i to jest niezwykłe zjawisko ornitologiczne. Poinformował o tym Wojciech Guzik na stronie rzadkieptaki.pl. A została zauważona między Krosnem a Sanokiem.

Kalandra szara to skowronek. Skowronki nazywamy posłańcami wiosny w Polsce. Znane w naszym kraju skowronki niejedno mają imię: dzierlatka, lerka, rolak, górniczek, skowrończyk. Dlaczego wiadomość o bardzo dawno nie widzianej kalandrze zelektryzowała przyrodników? Czym różni się od zamieszkujących Polskę od lat skowronków? Skowronek to ptak wędrowny. Znanych jest 80 gatunków skowronków, a w Polsce żyje 6 gatunków, to jest 11 milionów par. To imponująca liczba. A mimo to skowronki to u nas gatunek chroniony. Z jakiego powodu? Gościem "Eureki" był dr Tomasz Wilk z Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków.

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadziła: Dorota Truszczak

Goście: Andrzej Krasnowolski (antropolog kultury), dr Tomasz Wilk (Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków)

Data emisji: 13.04.2021 

Godzina emisji: 19.30

DS

Czytaj także

Tajemnicza historia św. Graala

Ostatnia aktualizacja: 01.04.2021 21:30
Św. Graal powszechnie kojarzony jest z kielichem z Ostatniej Wieczerzy, który został następnie użyty przez Józefa z Arymatei do zebrania kropel krwi umierającego Chrystusa. Taka opowieść i taka konotacja po raz pierwszy pojawia się jednak dopiero pod koniec XII wieku w utworze jednego z francuskich poetów z kręgu autorów legend arturiańskich.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Władcy nocy - tajemnice sów

Ostatnia aktualizacja: 08.04.2021 20:47
Sowy to jedne z najbardziej tajemniczych i skrytych stworzeń, jakie zamieszkują Ziemię. Są symbolem mądrości, ale i tajemniczych mocy. Mówi się o nich, że są ptakami z pogranicza światów oraz nazywa władcami nocy. Czy słusznie?
rozwiń zwiń