Z Turcji do Holandii. Jak tulipan trafił do Europy?

Ostatnia aktualizacja: 21.04.2021 19:30
Dziś tulipany kojarzą nam się z Holandią. Historia tych niezwykłych kwiatów rozpoczyna się jednak nie w Niderlandach, a w Imperium Osmańskim. Jak trafiły do Europy i w czym tkwi ich niezwykła uroda?
Historia tulipana rozpoczęła się w Imperium Osmańskim
Historia tulipana rozpoczęła się w Imperium OsmańskimFoto: www.pixabay.com

Czytaj też:
nac pan na dzielace tulipany 1200.jpg
Tulipanowe szaleństwo w Holandii

Ojczyzną tulipanów jest nie Europa, ale Azja. Popularność zaczęły zyskiwać na przełomie XI i XII wieku w Turcji, gdzie zaczęto hodować je w przydomowych ogródkach. - Uprawiano nie tylko te gatunki, które pochodzą ze stanowisk naturalnych, ale również prowadzono intensywną hodowlę nowych odmian - mówi w audycji "Eureka" Marta Walewska z Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

Posłuchaj
22:56 2021_04_21 19_30_04_PR1_EUREKA.mp3 Jako pierwsi urodę tulipanów docenili Turcy (Eureka/Jedynka)

 

Zachwyt od pierwszego spojrzenia

Uznaje się, że Europejczykiem, który po raz pierwszy zobaczył tulipany, był ambasador cesarza Ferdynanda I. Ujrzał je w XVI wieku, w Stambule na dworze Sulejmana I Wspaniałego. Kwiaty tak przypadły dyplomacie do gustu, że ich cebulki przetransportował do Europy, a konkretnie do Wiednia, na dwór cesarski. Tam trafiły pod opiekę francuskiego botanika i lekarza, Karola Kluzjusza.

Kluzjusz okazał się kolejnym ogniwem florystycznego łańcucha. Dzięki niemu kwiat po raz pierwszy pojawił się w Holandii, a ściślej rzecz biorąc w jednym z najstarszych miast niderlandzkich. - W pewnym momencie Karol Kluzjusz przeprowadził się z Wiednia do Lejdy, gdzie dostał pracę i wraz z nim pojechały tam cebulki tulipanów - tłumaczy gość Programu 1 Polskiego Radia.


Fb/Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Tulipan cenniejszy od domu

Już na holenderskiej ziemi, tulipan został zaatakowany przez wirusa pstrości (TBV). Powoduje on nie tylko mozaikę liści, ale również smugi i plamy na płatkach. Płatki sprawiają przez to wrażenie postrzępionych i pofałdowanych. Dziś wiemy, że wirus pstrości replikowany jest przez mszyce, ale wówczas mieszkańcy Niderlandów nie byli świadomi, że mają do czynienia z chorobą. Urzeczeni niezwykłą urodą, nazwali tę "odmianę" "Semper Augustus".

Czytaj też:
wilanów 1200.jpg
Zmodernizowany Wilanów

Cebulki szybko stały się niezwykle popularne, a ich wartość wzrosła do niebotycznych rozmiarów. Ich koszt mógł być wyższy lub równy kosztom domu w Amsterdamie. - Wirus pstrości to jest najpiękniejsza z chorób wirusowych tulipana, niemniej jednak jest bardzo niebezpieczna. Może szybko rozprzestrzeniać się na inne tulipany - mówi Walewska i dodaje, że z tego powodu rośliny dotknięte wirusem należy usunąć z ogrodu.

Motyw tulipana w sztuce

Tulipany szybko stały się symbolem luksusu, a motyw kwiatu zaczął pojawiać się w sztuce. Przykłady odnajdziemy w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Można je będzie oglądać po ponownym otwarciu placówek kulturalnych. - Przykładem tulipana na różnych dziełach, który możemy też zobaczyć u nas, są wazony albo taboret ogrodowy. Są też naczynia serwisowe - wskazuje gość radiowej Jedynki.

YouTube/Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

W zbiorach Muzeum odnajdziemy choćby serwis składający się z trzydziestu siedmiu porcelanowych elementów. Wśród nich naczynie na lody oraz pojemnik do podawania konfitury. Oba te naczynia są ozdobione właśnie motywem tulipana. Motyw ten występuje również w Gabinecie Farfurowym, a to nie wszystko... - Mamy tulipany, które już zaczynają pięknie wzrastać i czekają na naszych gości w wilanowskich ogrodach - podsumowuje Marta Walewska.

Zobacz też:

Ponadto w audycji:

Przenieśliśmy się do Paryża, gdzie przyjrzeliśmy się wieży Eiffla. Budowlę, która miała być symbolem potęgi Francji, stworzono w roku 1889 z myślą o Wystawie Światowej. Od początku budziła kontrowersje, podważano też możliwość stworzenia tak ogromnej konstrukcji ze stali. Gościem audycji był prof. Remigiusz Forycki z Instytutu Romanistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

***

Nazwa audycji: Eureka

Prowadziła: Katarzyna Jankowska

Gość: Marta Walewska (Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie)

Data emisji: 21.04.2021

Godzina emisji: 19:30

mg/kh

Czytaj także

100 lat awangardy. Wystawa w Krakowie

Ostatnia aktualizacja: 10.04.2017 12:18
4 listopada 1917 roku w siedzibie krakowskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych otwarto I Wystawę Ekspresjonistów Polskich. Fakt ten został uznany za początek polskiej awangardy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wieża Eiffla. Budowla, która była symbolem potęgi Francji

Ostatnia aktualizacja: 21.04.2021 19:30
Wieża Eiffla w Paryżu to jedna z najbardziej rozpoznawalnych budowli na świecie. Powstała w 1889 roku z myślą o Wystawie Światowej i miała być symbolem potęgi Francji. Zbudowana w całości ze stali, budziła ogromne zainteresowanie, gdyż dotąd sądzono, że nie sposób jest stawiać tak ogromne konstrukcje z tego materiału.
rozwiń zwiń