Ważne odkrycie polskich badaczy w Dongoli. Odnaleziono katedrę?

Ostatnia aktualizacja: 02.07.2021 19:30
Stara Dongola była stolicą Makurii - jednego z trzech chrześcijańskich królestw Nubii, czyli dzisiejszego Sudanu. Miasto zostało założone pod koniec V wieku prawdopodobnie przez jednego z pierwszych królów, który zbudował tu warownię z masywnymi fortyfikacjami. Na cytadeli wzniesiono pałace i budynki użyteczności publicznej.
Konserwator przy pracy w absydzie
Konserwator przy pracy w absydzieFoto: CAŚ UW/Mateusz Rekłajtis

Dongola 1200x660.jpg
Polscy archeolodzy w starożytnej Nubii

60 lat temu polska misja archeologiczna prof. Michałowskiego odkryła w Faras w Sudanie katedrę ze wspaniałymi malowidłami. W okrągłą rocznicę tego wydarzenia doszło do podobnego sensacyjnego znaleziska. Tym razem w Dongoli. Odkrycia dokonali badacze z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego.


Posłuchaj
24:47 2021_07_02 19_230_03_PR1_eureka.mp3 Sensacyjne znalezisko polskich archeologów w Sudanie (Eureka/Jedynka)

 

Prace badawcze polskich specjalistów zaczęły się w Dongoli w 1964 roku i trwają do dziś. Sensacją ostatniego sezonu jest odkrycie na terenie cytadeli prawdopodobnie największego kościoła tego regionu. Ściany absydy, która była najświętszym miejscem w kościele, ozdobione są malowidłami przedstawiającymi dwa rzędy monumentalnych postaci. Absyda to półokrągła budowla, w której znajdował się ołtarz. Jest to największa absyda dotychczas odkryta w Nubii: ma średnicę 6 metrów, zaś szerokość kościoła, do którego należała, to około 27 metrów, a długość ok. 30 metrów.

dogonowie shutterstock 1200x660.jpg
Dogonowie - jedno z najbardziej intrygujących plemion Afryki

Dongola była stolicą Makurii, jednego z trzech chrześcijańskich królestw nubijskich. Miasto funkcjonowało ponad 1200 lat, od powstania cytadeli w końcu V wieku, do opuszczenia miasta w XVIII w. W połowie VI wieku, wraz z przyjęciem chrześcijaństwa, rozpoczęła się dalsza rozbudowa miasta, która objęła także tereny poza cytadelą. Powstały tam m.in. dwa klasztory, w tym okazały Klasztor Świętej Trójcy, na którego ścianach zachowało się ponad sto unikatowych kompozycji malarskich.

- Stara Dongola to również dwa kościoły odkopane w latach 60-tych i 70-tych - mówi Artur Obłuski, dyrektor Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Według niego, to nie tylko serce Dongoli, ale całego królestwa. W stosunku do całego miasta to niewielki obszar ok. 4 hektarów otoczony murami. Nowo odkryta budowla stoi w środku cytadeli otoczonej murem o wysokości ok. 10 m i 5 m grubości.

Gość Programu 1 Polskiego Radia przyznaje, że znaleziska dokonano trochę przez przypadek, bo cel misji był inny. Badano, dlaczego doszło do zaniku chrześcijaństwa i przejścia ludności na islam. - Szukaliśmy czego innego, a znaleźliśmy absydę, czyli najświętsze miejsce w kościele - mówi. Archeolodzy postanowili dokonać sondy, ale do głębokości ponad  7,5 metra nie natrafili na posadzkę. Dr Artur Obłuski spodziewa się, że będzie ona jeszcze 1,5 metra niżej, a jeżeli się to potwierdzi, to kościół będzie miał ok 10 metrów wysokości, czyli tak jak 3-pietrowy gmach. Czyli monumentalna budowla.

Naukowców cieszy też stopień zachowania. Choć późniejsi osadnicy zamontowali tam kuchnię, to zachowały się malowidła, a sonda pokazała też zamurowane przestrzenie. Nie wiadomo, czy to były okna, czy przejścia do innych części budowli. Zaskoczeniem było znalezienie przy absydzie innego budynku, który nie był częścią kościoła, a był zwieńczony kopułą, co nie było praktykowane w Nubii. Przez analogię do katedry w Faras, gdzie obok kościoła był grób biskupa, archeolodzy przypuszczają, że odkryta budowla, to grób dostojnika kościelnego. Wysunęli tez hipotezę, że odkryty kościół był dongolańską katedrą. Za katedrę uważano dotąd jeden z kościołów poza cytadelą. Jeśli zatem przypuszczenia badaczy się potwierdzą, trzeba będzie zrewidować poglądy na temat sakralnej architektury Nubii. - Gdyby nasza hipoteza potwierdziła się, oznaczałoby to, że znaleźliśmy najważniejszy kościół średniowiecznej Nubii - podkreśla. Archeolog wyjaśnia, że królestwa Makuria i Nobadia połączyły się pod koniec VII wieku.

Naukowcy wracają do Sudanu jesienią, a do tego czasu będą starali się zdobyć granty na badania i zabezpieczenie wykopalisk. - Nasza polityka grantów polega na tym, że można dostać środki na badania archeologiczne, ale już nie na zabezpieczenie znalezisk - wyjaśnia. Liczy więc na inne fundusze, bo oprócz prac archeologicznych będą konieczne rozległe prace inżynierskie. - Nasza odpowiedzialność nie pozwala nam, że by coś odkryć i zostawić, aby niszczało - mówi.

Czytaj także:

Ponadto w audycji:

Nagroda "Kustosz Pamięci Narodowej" została ustanowiona w lipcu 2002 roku przez prezesa Instytutu Pamięci Narodowej prof. Leona Kieresa. Jest przyznawana za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu historii Narodu Polskiego w latach 1939-1989, a także za działalność publiczną zbieżną z ustawowymi celami Instytutu Pamięci Narodowej. O laureatach tegorocznej - 20. edycji nagrody "Kustosz Pamięci Narodowej” - dr Jarosław Szarek - prezes IPN.

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadząca: Katarzyna Kobylecka

Goście: dr hab. Artur Obłuski (szef misji, dyrektor Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW), dr Jarosław Szarek (prezes IPN)

Data emisji: 2.07.2021

Godzina emisji: 19.30

ag

Czytaj także

Miasto z czasów faraona Amenhotepa III. "To nie jest nowa historia"

Ostatnia aktualizacja: 16.04.2021 20:44
"Odnaleziono Pompeje starożytnego Egiptu!" - tak agencje prasowe pisały przed kilku dniami o odkryciu przez ekipę słynnego egipskiego archeologa dr. Zahi Hawasa zabudowań ukrytych pod piaskami pustyni na terenie Teb Zachodnich. Jaka jest jednak rzeczywista wartość naukowa tych wykopalisk?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Opactwo w Tyńcu. Poznano plan istniejącego niegdyś budynku

Ostatnia aktualizacja: 11.06.2021 19:30
Opactwo benedyktynów w Tyńcu jest najstarszym do dziś działającym klasztorem w Polsce. Od 2 sezonów w jego bezpośrednim otoczeniu prowadzone są bezinwazyjne badania archeologiczne, dzięki którym poznano plan istniejącego tam niegdyś budynku.
rozwiń zwiń