Historia fontann - od starożytnych wodotrysków do multimedialnych pokazów

Ostatnia aktualizacja: 28.07.2021 10:24
Fontanny - ozdoba parków, placów, skwerów. Latem - miejsce przyciągające chłodem. Czy zawsze tak było? Towarzyszą nam od dawna. Znane są z Mezopotamii, z okresu 3000 lat przed naszą erą. W swojej historii symbolizowały raj, czystość, ale były też źródłem wody pitnej i ochłody.
Fontanna w Ogrodzie Saskim w Warszawie
Fontanna w Ogrodzie Saskim w WarszawieFoto: ArtMediaFactory/shutterstock.com

Posłuchaj
23:49 Jedynka/Eureka - 27.07.2021 fontanny Historia fontann - od starożytnych wodotrysków do multimedialnych pokazów (Eureka/Jedynka)

 

Miano najsłynniejszej na świecie, za sprawą filmu Federico Felliniego, zyskała rzymska Fontanna di Trevi. Inne znane to: Magiczna w Barcelonie, Warszawska w Paryżu, Jet na Jeziorze Genewskim. Manneken pis, 61-centymetrowy sikający chłopiec z Brukseli, to miniaturka w porównaniu ze 150 fontannami w Peterhofie pod Petersburgiem. My też mamy swoje słynne fontanny: w Ogrodzie Saskim w Warszawie czy Neptuna w Gdańsku.

Kto, kiedy i gdzie zbudował pierwszą fontannę? Jak zmieniała się przez wieki konstrukcja? Czym różni się wersja arabska od europejskiej? W audycji "Eureka" tajemnice fontann zgłębialiśmy wraz z Jadwigą Marchwicą, historykiem sztuki z Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie.


Czytaj także:


- Już 3000 lat przed naszą erą, w starożytnej Mezopotamii, ludzie chcieli ozdabiać swoje tereny, i też trochę się ochłodzić - fontannami. W starożytnej Grecji wykonywano je z kamienia, z marmuru. Małe, ładnie zdobione fontanny umiejscawiano na wewnętrznych dziedzińcach, nawet w domach. W Rzymie, już w czasach naszej ery, odkryto 39 monumentalnych fontann, zasilanych z akweduktów - wyjaśniła Jadwiga Marchwica. 

Co ciekawe, wyróżniamy typy fontann. - Arabska fontanna nie wybija wody gdzieś wysoko w powietrze. Ta woda nie rozbija lustra wody, tylko ścieka delikatnie po elementach fontanny, samej rzeźby. Takie fontanny widujemy często w otoczeniu kościelnym. Można je zobaczyć np. w Lourdes czy w Krakowie, przy kościele podgórskim. Typ europejski to są te wszystkie parki fontannowe. To jest fontanna, która wybija pod ciśnieniem wodę, ta woda wyskakuje wysoko w powietrze i wraca, rozbijając lustro wody, tworząc wachlarz - opisała gość radiowej Jedynki. 

- Fontanny stały się elementem miasta, nie tylko ciekawym wizualnie, ale także potrzebnym - oceniła rozmówczyni Doroty Truszczak. W audycji rozmawialiśmy o krakowskich fontannach. 

Poza tym w audycji:

upał słońce free shutterstock 1200.jpg
Słońce. Przyjaciel czy wróg człowieka?

Słońce jakie jest, każdy widzi - w ten sposób moglibyśmy strawestować definicję konia podaną w "Nowych Atenach", czyli w jednej z pierwszych polskich encyklopedii, napisanej w XVIII wieku przez kanonika Benedykta Chmielowskiego. Ale słońce to nie tylko światło i ciepło.

Gość: prof. Paweł Rudawy (Instytut Astronomiczny Wydziału Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Wrocławskiego).

***

Tytuł audycji: Eureka 

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Goście: Jadwiga Marchwica (historyk sztuki z Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie)

Data emisji: 27.07.2021 r. 

Godzina emisji: 19.30

kk

Czytaj także

Zeszyt, który stał się legendą światowej matematyki

Ostatnia aktualizacja: 06.07.2021 19:30
Przedwojenny Lwów, klimatyczna kawiarnia, marmurowe stoliki i... gruby zeszyt w kratkę - tak narodziła się naukowa legenda na skalę światową, czyli 190 nierozwiązanych problemów matematycznych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nowy gatunek człowieka? Kim jest Dragon Man, czyli Smoczy Człowiek?

Ostatnia aktualizacja: 14.07.2021 10:30
W rzece Sungari (Songhua) w Chinach znaleziona została czaszka, która zdaniem prof. Qiag Ji z Hebei GEO University należy do nowego gatunku człowieka. Jej wiek został oszacowany na co najmniej 146 tys. lat. Czy znalezisko jest wyłomem w naszej dotychczasowej historii? Czy Dragon Man (homo longi) jest nieznanym gatunkiem homo sapiens? 
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Każdego roku rozświetlają niebo". Jak obserwować perseidy?

Ostatnia aktualizacja: 20.07.2021 21:30
Nazywa się je "Łzami świętego Wawrzyńca". Perseidy to jeden z najbardziej znanych rojów meteorów. Obserwowany od około 2000 lat. Każdego roku na przełomie lipca i sierpnia jego orbita przecina ziemską. Tak zwane maksimum zjawiska można obserwować około połowy sierpnia. 
rozwiń zwiń