Narodowe Centrum Nauki działa już 10 lat. "Motywacją w badaniach jest ciekawość"

Ostatnia aktualizacja: 27.09.2021 20:59
Dziesięć lat temu swoją działalność rozpoczęło Narodowe Centrum Nauki, czyli rządowa agenda odpowiedzialna za finansowanie badań podstawowych. - Dużą wartością, którą wnosi NCN, jest nastawienie na jakość, a nie na ilość - mówi w Programie 1 Polskiego Radia prof. Zbigniew Błocki, dyrektor NCN.
10 lat Narodowego Centrum Nauki
10 lat Narodowego Centrum NaukiFoto: NCN

rośliny laboratorium nauka 1200
Jak chronić i stymulować rośliny? Innowacyjny polski pomysł na szczepionkę dla roślin
Posłuchaj
24:02 2021_09_27 19_30_01_PR1_Eureka.mp3 NCN ogłosiło 200 konkursów, przyznało ponad 23 tysiące grantów i przekazało na badania prawie 11 mld zł (Jedynka/Eureka)

- NCN służy finansowaniu badań podstawowych w Polsce, a motywacją w badaniach podstawowych jest ciekawość (…). Historia pokazuje, że wszelkie innowacje i postęp tak naprawdę dokonują się przypadkiem, tzn. naukowcy odkrywają pewne prawidłowości, całkowicie nie spodziewając się ich. Wydaje mi się, że też doświadczenia innych krajów rozwiniętych pokazują, że jeśli chodzi o finansowanie nauki, to podstawową powinnością państwa jest właśnie finansowanie badań podstawowych - twierdzi prof. Zbigniew Błocki.

10 lat Narodowego Centrum Nauki, profil: Narodowe Centrum Nauki

Blisko 11 mld zł na badania

W ciągu dziesięciu lat środki przekazane polskim badaczom w ramach konkursów: Sonata, Preludium, Maestro, Fuga, Harmonia czy Tango pozwoliły na prowadzenie badań na światowym poziomie, na odkrycia, znaczące osiągnięcia i publikacje w prestiżowych pismach. W tym czasie NCN ogłosiło 200 konkursów, przyznało ponad 23 tysiące grantów i przekazało na badania prawie 11 mld zł.

- Kiedyś zrobiłem porównanie z Niemcami, gdzie organizacja pełniąca taką rolę jak NCN w Polsce, ma budżet grubo ponad 3 mld euro rocznie. Nawet biorąc pod uwagę wielkość kraju czy PKB, to i tak jesteśmy jeszcze daleko za nimi. W Polsce wiadomo od 30 lat, że ciągle wydajemy za mało na naukę, badania i rozwój. Cieszę się jednak, jeśli chodzi o przyszłoroczny budżet NCN, że po kilku latach pewnego zastoju, będziemy mieli wyraźny wzrost finansowania - zauważa prof. Zbigniew Błocki.

Preludium i Maestro

Preludium to konkurs dla osób, które zaczynają swoją karierę. Czy młodzi faktycznie garną się do składania wniosków? - Preludium jest dość nietypowym konkursem, ponieważ są to granty przeznaczone dla osób jeszcze przed doktoratem, co praktycznie na świecie się nie zdarza. W polskich warunkach rzeczywiście jest to bardzo popularny konkurs, a szczególnie duża potrzeba istnieje w środowisku nauk humanistycznych i społecznych. Rodzi też pewne kontrowersje, czy to jeszcze nie jest za wcześnie na pewną samodzielność - wyjaśnia prof. Zbigniew Błocki.

Najbardziej prestiżowym konkursem jest jednak Maestro. - Co roku przyznajemy kilkanaście grantów Maestro - dodaje gość Jedynki. Jego laureatami byli m.in. prof. Marta Miączyńska i prof. Grzegorz Pietrzyński.

Czytaj również:

Poza tym w audycji:

Jak chronić dane z polskich genomów? Według oceny polskich badaczy i lekarzy z Polskiej Akademii Nauk - w dalekowschodnich laboratoriach może znajdować się nawet 100 tys. genomów Polek i Polaków. Naukowcy z PAN alarmują, że nad danymi osobowymi zawartymi w próbkach z testów genetycznych i badań genomowych przeprowadzonych w naszym kraju nie ma żadnej kontroli. Do gromadzenia danych genetycznych azjatyckie laboratoria wykorzystują także obecną pandemię. Firmy chińskie pobierają materiał biologiczny i dane genetyczne w ponad 50 krajach świata, w tym także w Polsce.

Czym jest informacja genetyczna? Co można z niej wyczytać i do czego wykorzystać? O tym w "Eurece" z prof. Michałem Wittem - dyrektorem Instytutu Genetyki Człowieka Polskiej Akademii Nauki i przewodniczącym Komitetu Genetyki Człowieka i Patologii Molekularnej PAN, który opublikował ostatnio oświadczenie w sprawie nadużyć, jakich dopuszczają się firmy dalekowschodnie w zakresie wykorzystania testów genetycznych i badań genomowych. Polscy uczeni przestrzegają, że zebranie największej i najbardziej zróżnicowanej bazy danych genomów człowieka przyczynia się do chińskiej dominacji na rynku farmaceutyków, w diagnostyce medycznej oraz w dziedzinie broni biologicznej.

***

Tytuł audycji: "Eureka"

Prowadził: Krzysztof Michalski

Goście: prof. Zbigniew Błocki (dyrektor Narodowego Centrum Nauki), prof. Michał Witt (dyrektor Instytutu Genetyki Człowieka Polskiej Akademii Nauki i przewodniczący Komitetu Genetyki Człowieka i Patologii Molekularnej PAN)

Data emisji: 27.09.2021

Godzina emisji: 19.30

DS

Czytaj także

100 lat fizyki na UW. Prof. Wasik o najciekawszych kierunkach badań na Wydziale Fizyki

Ostatnia aktualizacja: 14.09.2021 21:55
To na Hożej 69 w Warszawie, na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, w 1991 roku zostało nawiązane pierwsze w Polsce połączenie z Internetem, a dwa lata później znalazł swoje miejsce pierwszy polski serwer www.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ogród sensoryczny. Czym jest? Do czego służy? Jak wygląda?

Ostatnia aktualizacja: 16.09.2021 10:47
W Ośrodku Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach powstanie ogród zmysłów, w którym dzieci będą mogły bezpiecznie obcować z naturą i samodzielnie poznawać ją dotykiem, węchem i smakiem.
rozwiń zwiń