"Sprawdzaliśmy nie tylko to, co było nam wygodne". Prof. Tryjanowski o raporcie ws. klimatu

Ostatnia aktualizacja: 04.10.2021 21:37
W 2007 roku połowę Pokojowej Nagrody Nobla otrzymał Al Gore, a drugą Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu - IPCC - za sporządzenie raportu, w którym przedstawione zostały m.in. konsekwencje i wpływ zmian klimatu na układy biologiczne, a także ich reakcje na to, co z klimatem się dzieje. Jednym z członków zespołu przygotowującego ten raport był prof. Piotr Tryjanowski.
zdj. ilustracyjne
zdj. ilustracyjne Foto: Sepp photography/Shutterstock

rośliny laboratorium nauka 1200
Jak chronić i stymulować rośliny? Innowacyjny polski pomysł na szczepionkę dla roślin
Posłuchaj
23:25 2021_10_04 19_30_07_PR1_Eureka.mp3 Zdaniem prof. Piotra Tryjanowskiego problemów świata nie rozwiążemy, kierując całą naszą aktywność na segregację odpadów, oszczędną gospodarkę plastikiem i przestawienie się na energetykę odnawialną, która też ma swoje koszty środowiskowe (Jedynka/ Eureka)

Prof. Piotr Tryjanowski był wówczas badaczem Uniwersytetu Adama Mickiewicza, a w latach 2006-2009 ekspertem IPCC. Obecnie jest szefem Katedry Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz autorem wielu prac na temat fenologii i morfologii zwierząt i roślin w kontekście zmian klimatycznych, które ukazywały się w prestiżowych pismach, m.in. w "Nature" i "Nature Communications".

- Rzeczywiście miałem przyjemność odbierać tę część Nagrody Nobla, ale ten zespół był dość liczny, ponieważ tworzyło go 340 badaczy. Z Polski, poza mną, był jeszcze jeden badacz i to znacznie bardziej utytułowany, pan prof. Zbigniew Kundzewicz - mówi prof. Piotr Tryjanowski.

Za co odpowiadał prof. Piotr Tryjanowski?

Podczas tworzenia raportu prof. Piotr Tryjanowski pracował nad rozdziałem wyjaśniającym, jak organizmy żywe - inne niż człowiek - reagują na zmiany klimatyczne.

- Obserwowaliśmy rośliny i zwierzęta, łącznie z mikroorganizmami. Staraliśmy się zebrać te wszystkie rzeczy razem i stworzyć metaanalizę. Poszukiwaliśmy w różnych miejscach i nie tylko tego, co było nam wygodne i co świadczy, że zmiany są dramatyczne w wielu przypadkach, ale też mieliśmy przykłady, że zwierzęta wycofywały się z innych przyczyn niż zmiany klimatu - opowiada prof. Piotr Tryjanowski.

Ekspert Jedynki przyznaje, że "są i były zawsze zawirowania w historii Ziemi, natomiast to, co jest wyjątkowe obecnie, to jest niesłychana szybkość tych zmian". - To, nawet u mnie, sceptyka naukowego, powoduje chęć zmierzenia się z tym tematem również pod względem naukowym. Po drugie nie możemy zapominać o tym, co niestety chyba dzieje się nagminnie, że klimat nie jest wycięty z pozostałych systemów, także społeczno-ekonomicznych, funkcjonowania Ziemi. Wreszcie nie jest odcięty od tego, co dzieje się ze światem roślin i zwierząt, czyli z całą bioróżnorodnością - dodaje.

Jak walczymy o klimat?

Zdaniem prof. Piotra Tryjanowskiego problemów świata nie rozwiążemy, kierując całą naszą aktywność na segregację odpadów, oszczędną gospodarkę plastikiem i przestawienie się na energetykę odnawialną, która też ma swoje koszty środowiskowe.

- Do tej strony, która nie lubi spraw środowiskowych, chyba w ogóle nie trafia to, że mamy do czynienia z problemem. Natomiast do wszystkich środowiskowców, ekologów czy ekologistów, nie trafia to, że nie możemy zapętlać się na jednej wąski wizji, bo wtedy naprawdę nie uda nam się rozwiązać żadnego problemu. Zresztą widać, że nie udaje się rozwiązywać tych problemów. Przecież o klimacie rozmawiamy intensywnie półtorej dekady. I co? Można powiedzieć: "nic". Świat miał zginąć w 2020 roku, a dyskutujemy dalej i pragmatycznie niewiele posunęliśmy do przodu - twierdzi prof. Piotr Tryjanowski.

Gość Jedynki zwraca uwagę, że "duża część osób mówi, jak ten klimat jest ważny, ale choćby pandemia w dużej części przysłoniła naszą troskę o klimat".

Czytaj także:

Poza tym w audycji:

W poniedziałek 4 października rozpoczął się Tydzień Noblowski. Po raz pierwszy Nagrody Nobla wręczone zostały 120 lat temu. Jedną z dziedzin, w których przyznawane są Noble, jest fizjologia lub medycyna. O tym, do kogo powędruje to wyróżnienie, decyduje Zgromadzenie Noblowskie Instytutu Karolinska. Pierwszym laureatem z dziedziny medycyny został w 1901 roku urodzony w Hansdorfie (obecnie Ławice) niedaleko Iławy niemiecki bakteriolog uważany za twórcę immunologii - Emil von Behring. Otrzymał ją za opracowanie surowic i szczepionek przeciwko błonicy i tężcowi. Komitet Noblowski w uzasadnieniu pokreślił, że dzięki pracom niemieckiego badacza lekarze dostali do ręki "ważną broń w walce przeciw chorobie i śmierci". Przypomnienie tego uzasadnienia nabiera specjalnego znaczenia w czasach pandemii koronawirusa SARS-CoV-2.

Kto w tym roku został laureatem Nagrody Nobla w tej dziedzinie? O tym prof. Grzegorz Basak z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

***

Tytuł audycji: "Eureka"

Prowadził: Krzysztof Michalski

Goście: prof. Piotr Tryjanowski (szef Katedry Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu), prof. Grzegorz Basak (Warszawski Uniwersytet Medyczny)

Data emisji: 4.10.2021

Godzina emisji: 19.30

DS

Czytaj także

"Szekspir ukształtował ją jako femme fatale". Kim naprawdę była Kleopatra?

Ostatnia aktualizacja: 29.09.2021 21:40
Kleopatra od wieków fascynuje kolejne pokolenia artystów i badaczy. Ta słynna egipska królowa jest stale obecna w narracjach historycznych oraz w kulturze popularnej. Uchodzi za jedną z najbardziej znanych kobiet antycznego świata. - Ponad 400 lat temu postać Kleopatry wykreował Szekspir, ponieważ dał jej głos - mówi w Programie 1 Polskiego Radia dr Karolina Kulpa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dane osobowe z polskich genomów wyciekają za granicę. Czym to grozi?

Ostatnia aktualizacja: 28.09.2021 10:22
Według oceny polskich badaczy i lekarzy z Polskiej Akademii Nauk w dalekowschodnich laboratoriach może znajdować się nawet 100 tys. genomów Polek i Polaków. Przyczyniają się do umocnienia chińskiej dominacji na rynku biotechnologii.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Historia pałacu Przebendowskich/Radziwiłłów opowiedziana w obrazach

Ostatnia aktualizacja: 29.09.2021 21:35
Pałac Przebendowskich w Warszawie, obecnie siedziba Muzeum Niepodległości, został niedawno wyremontowany i jako nowoczesna placówka pozostaje miejscem ekspozycji i multimedialnej edukacji.
rozwiń zwiń