Mapa Nowej Fundlandii - przełom w kartografii czy falsyfikat?

Ostatnia aktualizacja: 15.10.2021 21:34
W 1957 r., w dość niejasnych okolicznościach, odnaleziona została XV-wieczna mapa przedstawiająca znany ówcześnie świat, także Grenlandię i Winlandię - tj. część Ameryki Pn., która obecnie utożsamiana jest z Nową Fundlandią. Od momentu odkrycia toczyły się spory o autentyczność tego kartograficznego dokumentu. Byłby to bowiem niepodważalny dowód na dotarcie Wikingów do Ameryki na długo przed Kolumbem.
Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjneFoto: www.pixabay.com

Czytaj też:
pap_Jean Yves Cousteau 1200.jpg
"Cousteau był symbolem eksploracji". Prof. Sapota o legendarnym badaczu mórz i oceanów

Historyczne przekazy w tej sprawie - łącznie z islandzkimi sagami - potwierdzono ostatecznie dzięki wykopaliskom archeologicznym, które w 1960 r. ujawniły pozostałości po skandynawskiej osadzie w L'Anse aux Meadows na Nowej Fundlandii. Sama mapa jest jednak fałszerstwem. Tak wynika z analiz naukowców z Uniwersytetu w Yale (USA), gdzie przechowywany jest dokument.


Posłuchaj
23:46 2021_10_15 19_30_13_PR1_Eureka.mp3 Mapa Nowej Fundlandii - przełom w kartografii czy falsyfikat? ("Eureka"/Jedynka)

 

Robota sprytna, ale nie idealna

XV-wieczna mapa od początku wywoływała skrajne emocje w środowisku naukowym. Z jednej strony, dokument budził wątpliwości części badaczy, z drugiej mnożyły się argumenty mające świadczyć o jego autentyczności. - Teraz, precyzyjne badania laboratoryjne ostatecznie stwierdziły, że jest to fałszerstwo XX-wieczne - mówi prof. Przemysław Urbańczyk z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN oraz UKSW w Warszawie. Gość audycji przyznaje jednak, że całość wykonana została z dużym sprytem i dbałością o szczegóły.

- Sporządzono ją na oryginalnym pergaminie, na podwójnej karcie, którą wyjęto z manuskryptu faktycznie XV-wiecznego - tłumaczy prof. Przemysław Urbańczyk. Co więc doprowadziło do zdemaskowania falsyfikatu? Analiza tuszu, którym się posłużono. - Porównano zawartość żelaza, zawartość związków tytanu. Poza tym okazało się, że są dwie warstwy rysunku: żółty podkład, jakby próba narysowania mapy i na to nałożony czarny tusz - mówi gość audycji.

Próba zamieszania w środowisku naukowym?

Rzeczą szczególną było precyzyjne odwzorowanie Grenlandii, w dużym stopniu pokrywające się z dzisiejszym stanem wiedzy geograficznej. - Wiadomo, że nikt w XI czy XII wieku nie był w stanie opłynąć całej Grenlandii, bo tego do dzisiaj nie da się zrobić, dopóki nie stopnieją lądolody. To było niezwykle podejrzane - przekonuje prof. Urbańczyk. Sensacją miało być to, że Wikingowie nie tylko o 500 lat uprzedzili Krzysztofa Kolumba, ale w dodatku pozostawili ślad kartograficzny.

Choć nasuwa się podejrzenie, że fałszerzom przyświecał cel ekonomiczny, okazuje się, że pierwsza cena mapy nie była szczególnie wygórowana i wynosiła kilka tysięcy dolarów. Zdaniem gościa audycji, w wielu kręgach wciąż silna jest chęć uzyskania rozgłosu i zwrócenia na siebie uwagi. - Są ludzie, którzy dokonują takich fałszerstw, chcąc zaistnieć w środowisku naukowym, żeby zakłócić narrację, która oparta jest na faktach naukowych - wyjaśnia.

Zobacz też:

W audycji również:

- Pismo rongorongo powstało na Wyspie Wielkanocnej, czyli "najbardziej samotnej" wyspie świata, położonej na środku Pacyfiku. Nadal nie wiadomo, kiedy dokładnie zostało stworzone. Nikomu też dotychczas nie udało się rozszyfrować tajemniczych znaków, którymi pokryte są odnalezione tam drewniane tabliczki. Tych unikatowych zabytków zachowało się jedynie 23 i rozsiane są po światowych muzeach oraz prywatnych kolekcjach. Od kilku lat szyfr rongorongo próbuje złamać polski badacz - dr Rafał Wieczorek z Uniwersytetu Warszawskiego. Ostatnio brał udział w pracach międzynarodowej ekipy, która - używając najnowocześniejszych technik - przebadała tabliczkę z kolekcji Muzeum Etnograficznego w Berlinie. Dr Rafał Wieczorek jest gościem Eureki i opowiada o wynikach tych kompleksowych prac.

***

Tytuł audycji: Eureka

Prowadzi: Katarzyna Kobylecka

Goście: prof. Przemysław Urbańczyk (Instytut Archeologii i Etnologii PAN oraz UKSW w Warszawie), dr Rafał Wieczorek (Uniwersytet Warszawski) 

Data emisji: 15.10.2021 r. 

Godzina emisji: 19.30

mg

Czytaj także

Leif Eriksson. Wiking, który wyprzedził Kolumba

Ostatnia aktualizacja: 09.10.2021 05:30
Przez wieki uznawano, że to Krzysztof Kolumb i jego ludzie byli pierwszymi Europejczykami w Ameryce. Ale włoski podróżnik spóźnił się - o 492 lata i trzy dni.
rozwiń zwiń