Ojciec współczesnej filozofii polskiej - prof. Kazimierz Twardowski

Ostatnia aktualizacja: 21.10.2021 11:05
Z okazji 155 rocznicy urodzin przypominamy postać twórcy lwowsko-warszawskiej szkoły filozoficznej, który w czasie I wojny światowej przez kilka lat pełnił funkcję rektora Uniwersytetu Lwowskiego, skutecznie broniąc polskiego charakteru uczelni.
Prof. Kazimierz Twardowski
Prof. Kazimierz TwardowskiFoto: Archiwum Uniwersytetu Warszawskiego

Mapy.jpg
Mapa Nowej Fundlandii - przełom w kartografii czy falsyfikat?

Szkoła lwowsko-warszawska była unikatowym zjawiskiem na mapie polskiej nauki. Łączyła myślicieli przekonanych o konieczności jasnego formułowania pytań i odpowiedzi, dbających o klarowność i precyzję twierdzeń. Założył ją w 1895 roku profesor Kazimierz Twardowski.


Posłuchaj
23:17 2021_10_21 19_30_28_PR1_Eureka.mp3 Prof. Kazimierz Twardowski, ojciec polskiej filozofii (Eureka/Jedynka)

 

Marek Aureliusz FREE 1200.jpg
Stoicyzm - harmonia w filozofii

Cieszył się popularnością wśród studentów, na jego wykłady wynajmowano największe sale koncertowe w mieście. Profesora wspomina między innymi prof. Kazimierz Michałowski, archeolog: "Wykłady Kazimierza Twardowskiego były chyba najlepszymi, jakich kiedykolwiek w życiu słuchałem. Miał przedziwny dar przedstawiania najtrudniejszych zagadnień w sposób tak prosty i oczywisty, że każdemu uważnie słuchającemu wydawało się, że słucha rzeczy łatwych". Na początku XX wieku prof. Twardowski był inicjatorem powstania Polskiego Towarzystwa Filozoficznego.

Co składa się na osiągnięcia profesora

Prof. Anna Brożek z Wydziału Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego zwraca uwagę, że są dwa składniki wielkości Kazimierza Twardowskiego. Jeden to jego osiągnięcia naukowe jako wybitnego filozofa. - Drugi składnik, być może ważniejszy, to jest składnik nauczycielsko-organizatorski - mówi. Podkreśla, że znawcy filozofii, pytani z kim chcieliby współpracować, gdyby mogli się cofnąć w czasie, wskazują na Kazimierza Twardowskiego. Wyjaśnia, że lwowsko-warszawska szkoła filozoficzna była polską gałęzią filozofii analitycznej.

Gość Programu 1 Polskiego Radia wspomina, że w młodości profesor był związany z Wiedniem i tamtejszym uniwersytetem, a jego mistrzem były wybitny austriacki filozof Franz Brentano. Kolejną postacią, która go kształtowała, był Wojciech Dzieduszycki, filozof i polityk, z którym wspólnie pracował.

Kariera i styl pracy

W wieku 29 lat otrzymał propozycję objęcia katedry filozofii na Uniwersytecie Lwowskim. - Było to dla niego spełnieniem marzeń, bo mógł przyjechać do Polski, pracować dla kraju i wykładać swoją ukochaną filozofię w duchu Franciszka Brentano - mówi prof. Anna Brożek. Profesorem we Lwowie był 35 lat i odegrał ogromną rolę nie tylko w organizacji życia filozoficznego, ale również uniwersyteckiego. W czasie I wojny światowej był rektorem Uniwersytetu Lwowskiego.

Prof. Brożek podkreśla, że na początku na wykłady Kazimierza Twardowskiego przychodziło kilku najbardziej pilnych studentów. W ciągu kilku lat grono słuchaczy wzrosło tak, że trzeba było na wykłady wynajmować salę koncertową. Tym bardziej, że nie mówił o sprawach popularnych czy politycznych, tylko o elementarnych problemach filozoficznych. - Jakie są elementy naszego życia psychicznego, jakie są kryteria prawdziwości, jak odróżnić zdania prawdziwe od innych, w jaki sposób słowa łączą się ze światem, czym podłożył podwaliny pod polską semiotykę, co to jest wolna wola i gdzie jej szukać - wylicza.

Wykształcił wybitnych profesorów

Wykształcił liczne grono profesorów nauk humanistycznych, nie tylko filozofii, ale też psychologii, historii literatury, czy lingwistyki i polonistyki, wśród nich Władysława Tatarkiewicza i Tadeusza Kotarbińskiego, a nawet muzykolog Zofię Lissę. Spod jego ręki wyszli logicy formalni Jan Łukasiewicz i Stanisław Leśniewski, którzy zapoczątkowali warszawską szkołę logiczną, słynną ze swoich rezultatów na całym świecie.

Prof. Anna Brożek zwraca uwagę, że Kazimierz Twardowski i styl filozofowania, który był mu bliski, jest na nowo odkrywany przez świat. - Jego koncepcja filozofii była filozofią interdyscyplinarną - wyjaśnia. Na Uniwersytecie Warszawskim udało się stworzyć Centrum Badań nad Tradycją Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. W ramach Centrum są prowadzone badania nie tylko nad spuścizną Kazimierza Twardowskiego, ale całej jego szkoły. A symbolicznym powrotem Twardowskiego do Lwowa było utworzenie w 2016 roku Lwowskiego Towarzystwa Filozoficznego im. Kazimierza Twardowskiego, które korzysta z jego myśli.

Zobacz też:

W audycji również:

Michał Korybut Wiśniowiecki, pierwszy spadkobierca Wazów na tronie, został zapamiętany przez potomnych jako jeden z najgorszych władców w dziejach i jako osoba, która - zdaniem wybitnego historyka Władysława Konopczyńskiego - władała biegle ośmioma językami, ale w żadnym z nich nie miała nic ciekawego do powiedzenia.

Kontrastuje z tym opinia kronikarza i świadka jego panowania, Wespazjana Kochowskiego, który wiele lat po śmierci króla wspominał go następująco: "Przymiotami tronu godnymi obdarzyła go natura: wrodzoną dobrocią, obyczajami, zdobiły go: silna wiara w Boga, stałość w nabożeństwie, wysokie przywiązanie do religii". Dostrzeżono w nim nieomal wszystkie cnoty moralne. Jaki był zatem naprawdę król Michał I? Czy rzeczywiście nie nadawał się na władcę? O tym mówili uczestnicy ogólnopolskiej konferencji naukowej "Żył królem, umarł człowiekiem - Michał Korybut Wiśniowiecki i jego panowanie (1669–1673)". Konferencja odbyła się w dniach 15-16 października, pod patronatem Polskiego Radia. Gośćmi audycji byli prof. Wojciech Fałkowski, dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie, i prof. Ilona Czamańska z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.

***

Tytuł audycji: Eureka 

Prowadzi: Katarzyna Jankowska

Goście: prof. Anna Brożek (Wydział Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego), prof. Wojciech Fałkowski (dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie), prof. Ilona Czamańska (Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu)

Godzina emisji: 19.30

Data emisji: 20.10.2021 r.

ag


Czytaj także

Tadeusza Kotarbińskiego zmagania z etyką

Ostatnia aktualizacja: 03.10.2021 05:40
3 pażdziernika 1981 roku zmarł Tadeusz Kotarbiński, filozof, logik i etyk. Był twórcą prakseologii, czyli teorii sprawnego działania.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dr Dawid Rogacz i rekonstrukcja chińskiej historiozofii

Ostatnia aktualizacja: 17.06.2021 09:30
Zostały ogłoszone wyniki konkursu START 2021. Fundacja na rzecz Nauki Polskiej co roku nagradza 100 młodych, świetnie zapowiadających się naukowców, przyznając im roczne stypendia w wysokości 28 tys. zł. Wśród tegorocznych laureatów konkursu START 2021 znalazł się dr Dawid Rogacz z Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu -  badacz filozofii chińskiej.
rozwiń zwiń