O znaczeniu kultury w boju o przetrwanie narodu

Ostatnia aktualizacja: 05.05.2018 14:10
Historię polskiego oręża i narodu kultywowali Grottger, Matejko, Sienkiewicz, Orzeszkowa, Konopnicka, Żeromski, Malczewski, Wyspiański i inni.
Audio
  • Walka na polu kultury o przetrwanie narodu (Historia żywa/Jedynka)
Modlitwa konfederatów barskich przed bitwą pod Lanckoroną, obraz Artura Grottgera z 1863 roku
Modlitwa konfederatów barskich przed bitwą pod Lanckoroną, obraz Artura Grottgera z 1863 rokuFoto: Domena Publiczna

Pokutował za grzechy młodości na odległej Syberii. To Wokulski z "Lalki" Bolesława Prusa. Z kolei bohater "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej Jan Bohatyrowicz odwiedzał w lesie mogiłę poległych w jakiejś bitwie. Sienkiewiczowscy rycerze w Trylogii przypominakli  zwycięstwa w I Rzeczypospolitej.

W końcu XIX wieku opowiadano nie wprost o tragicznych losach Polaków po upadku powstania styczniowego. Po 1905 roku cenzura nieco osłabła. "Echa leśne" i "Wierną rzekę" wydał Stefan Żeromski. Zaś Eliza Orzeszkowa złożyła hołd powstańcom styczniowym tomem opowiadań "Gloria victis", a Maria Konopnicka uczciła księdza Stanisława Brzóskę  w utworze "Ostatni partyzant".

W oryginalny sposób cyklem tzw. kartonów powstałych w Paryżu już w 1866 roku uczcił czasy zrywu Artur Grottger nazywany malarzem powstania styczniowego. Ale Jan Matejko utrwalał pędzlem świetność dawnej Rzeczypospolitej m.in. w "Bitwie pod Grunwaldem". Zaś Jacek Malczewski malował epizody z życia zesłanych na Syberię, do białego piekła.

Stanisław Wyspiański - dramaturg, malarz nazywany czwartym wieszczem polskim w 1898 roku "Warszawianką" zapoczątkował serię dramatów narodowych.

Audycja o siłaczkach i siłaczach polskiego ducha: czyli o znaczeniu kultury w boju o przetrwanie narodu.

***

Tytuł audycji: "Historia żywa"

Prowadzi: Dorota Truszczak

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk)

Data emisji: 5.05.2018

Godzina emisji: 14.08

ag

Czytaj także

Powstanie styczniowe: żołnierze i malarze

Ostatnia aktualizacja: 02.04.2014 13:18
Wielcy twórcy XIX wieku, jak Maksymilian Gierymski, stawiali sobie za punkt honoru namalowanie chociaż jednego obrazu sławiącego bohaterstwo wielkiego zrywu narodowego lat 1863-1864.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Cała prawda o rycerzach zakonu krzyżackiego

Ostatnia aktualizacja: 14.09.2016 13:19
- Tak jak wszystkie inne zakony rycerskie, krzyżacy mieli bardzo wysoko postawioną poprzeczkę moralną, którą wyznaczył im św. Bernard z Clairvaux w wieku XII, a więc w czasach Templariuszy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kto nam zabrał niepodległość?

Ostatnia aktualizacja: 17.02.2018 17:00
W audycji "Historia żywa" mówimy o przyczynach upadku Rzeczypospolitej.
rozwiń zwiń