Zygmunt II August i Jan Kochanowski - biografie "złotego wieku"

Ostatnia aktualizacja: 23.02.2021 12:18
Współcześni nazywali go "dojuterkiem", bo wciąż odwlekał swoje decyzje. Czy dlatego niektórzy historycy twierdzą, że był władcą kontrowersyjnym? Bohaterem audycji "Historia żywa" był Zygmunt II August. Mówiliśmy też o urodzonym w roku koronacji króla poecie Janie Kochanowskim.
Portret Jana Kochanowskiego (drzeworyt Aleksandra Regulskiego wg rysunku Józefa Buchbindera) i portret Zygmunta II Augusta (warsztat Lucasa Cranacha, ok. 1555 r.)
Portret Jana Kochanowskiego (drzeworyt Aleksandra Regulskiego wg rysunku Józefa Buchbindera) i portret Zygmunta II Augusta (warsztat Lucasa Cranacha, ok. 1555 r.) Foto: Polona/domena publiczna

Posłuchaj
41:47 2021_02_22 21_07_22_PR1_Historia_Zywa.mp3 Zygmunt II August i Jan Kochanowski - biografie "złotego wieku" (Historia żywa/Jedynka)

 

Zygmunt II August w 1530 roku, jako 10-latek, został koronowany vivente rege, czyli za życia poprzedniego władcy, swego ojca Zygmunta I Starego, na króla Polski, co było niespotykanym wydarzeniem w historii Polski. Kobietą jego życia była Barbara Radziwiłłówna, córka kasztelana wileńskiego, niepochodząca z dynastycznego rodu, którą poślubił potajemnie i doprowadził do jej koronacji wbrew matce Bonie Sforzy i magnaterii.

800px-Prima_Pagina_Chronicae_Galli_Anonymi_Polona.jpg
Nowy cykl: "Poczet – odnowa: od Leszka do Leszka"

Jest autorem Unii Lubelskiej z 1 lipca 1569 roku, zwanej unią realną. To porozumienie pomiędzy stanami Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, które doprowadziło do powstania Rzeczpospolitej Obojga Narodów. W połowie XVI wieku pomyślnie rozwijała się polska gospodarka, co pozwoliło władcy prowadzić wojnę Polski i Litwy z Moskwą. Z kolei w latach 1563-1570 w wojnę zwaną "pierwszą północną", czyli w rywalizację o Inflanty i hegemonię na Morzu Bałtyckim, która nie przyniosła królowi sukcesu, zaangażowały się Szwecja i Dania.

W polityce wewnętrznej ustrój został oparty na władzy króla i sejmu, skarb publiczny - dzięki reformom - się wzbogacał, utrzymywana była tolerancja religijna, nie sądzono za herezję. Król nie poparł reformacji i idei utworzenia kościoła narodowego. Nie dał się wciągnąć w wojnę z Turcją, mimo nacisków Habsburgów i Rzymu. Doceniał kraje bałtyckie, miał swoją flotę kaperską.


Czytaj także:


Najwybitniejszy twórca polskiego renesansu

W roku, w którym Zygmunt II August został królem, urodził się drugi bohater audycji - Jan Kochanowski, poeta, tłumacz, dramaturg, najwybitniejszy twórca polskiego renesansu. Zgodnie z sentencją "człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce" problemy epoki znalazły odbicie w jego twórczości. Jest w jego dziełach zaduma nad losem ludzkim, są problemy polityczno-społeczne oraz opisy życia dworskiego i ziemiańskiego, wreszcie anegdota.

Poeta miał o czym pisać. Żył przecież w epokach trzech władców: Zygmunta Augusta - ostatniego króla z dynastii Jagiellonów na tronie Polski, po jego śmierci w 1572 roku - Henryka Walezego - naszego pierwszego króla elekcyjnego, po nim Stefana Batorego, księcia siedmiogrodzkiego, króla "z prawa żony", czyli królowej Anny Jagiellonki.

Zapraszamy do wysłuchania całej audycji

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 22.02.2021

Godzina emisji: 21.07

kk/kh

Czytaj także

Dziedzictwo Kazimierza III Wielkiego

Ostatnia aktualizacja: 05.01.2021 11:08
Sławę u potomnych przyniosła mu kodyfikacja prawa i usprawnienie sądownictwa, oparte o statuty wiślicko-piotrkowskie, jedne z pierwszych na ziemiach polskich pisanych regulacji prawotwórczych odnoszące się do wielu dziedzin życia w państwie, a także ufundowanie Akademii Krakowskiej, pierwszej polskiej uczelni oraz budowlany boom, opisany powiedzeniem "zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ludwik Węgierski i Jadwiga. Ojciec i córka, czyli rządy... dwóch królów

Ostatnia aktualizacja: 12.01.2021 06:50
Ludwik Węgierski był królem Węgier w latach 1342-1382, a po śmierci wuja - Kazimierza Wielkiego - został królem Polski, sprawując władzę w latach 1370-1382. Z kolei Jadwiga, ostatnie dziecko Ludwika, była pierwszą w historii Polski kobietą koronowaną nie na królową, lecz na króla.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Król, który pokonał Krzyżaków. Dziedzictwo Władysława Jagiełły

Ostatnia aktualizacja: 19.01.2021 10:50
"Prawda o twoim rodzie wsze me czasy przetrwa" - tak o królu Władysławie, założycielu dynastii Jagiellonów na tronie Polski, napisał renesansowy poeta Grzegorz z Sanoka. Wśród największych zasług władcy szczególnie wyróżnia się zwycięstwo w wojnie z Krzyżakami, którego symbolem jest Bitwa pod Grunwaldem. Ten sukces był dowodem na to, że rycerzy zakonnych można pokonać. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Władysław III Warneńczyk i Zbigniew Oleśnicki. Król i kardynał - wspólne rządy?

Ostatnia aktualizacja: 26.01.2021 09:15
Bohaterami audycji "Historia żywa" byli: Władysław III Warneńczyk - pierworodny syn założyciela dynastii Jagiellonów, króla Władysława i jego czwartej żony Zofii Holszańskiej, oraz Zbigniew Oleśnicki - od 1439 roku pierwszy kardynał narodowości polskiej.
rozwiń zwiń