Zygmunt III Waza i królewski kaznodzieja Piotr Skarga

Ostatnia aktualizacja: 16.03.2021 06:20
Bohaterami audycji "Historia żywa" byli: król Polski i wielki książę litewski (1587-1632) Zygmunt III Waza nazwany "niemą zmorą ze Szwecji" oraz autor słynnych "Kazań sejmowych" Piotr Skarga.
Zygmunt III Waza i Piotr Skarga
Zygmunt III Waza i Piotr SkargaFoto: Pieter Claesz Soutman, ok. 1624 r./Jan Matejko - "Kazanie Skargi", 1864 r. (fragm.)

Posłuchaj
41:15 2021_03_15 21_08_25_PR1_Historia_Zywa.mp3 Zygmunt III Waza i królewski kaznodzieja Piotr Skarga (Historia żywa/Jedynka)

 

Król rzeczywisty Polski, tytularny Szwecji. Marzył o trzeciej koronie - moskiewskiej. W 1587 roku, u schyłku wojny domowej, w wyniku wolnej elekcji, objął władzę w Rzeczypospolitej. Popierany był przez ciotkę, Annę Jagiellonkę, oraz kanclerza i hetmana Jana Zamoyskiego, najważniejszego doradcę poprzedniego króla, Stefana Batorego.

Czy syn króla Szwecji Jana Wazy i Katarzyny Jagiellonki, córki Zygmunta Starego włożył koronę Rzeczypospolitej z obawy, że zrobi to car rosyjski? Dlaczego jego niedawny sprzymierzeniec - Jan Zamoyski - niebawem mówił o nim "niema zmora ze Szwecji" i pozostawał z nim w konflikcie?

800px-Prima_Pagina_Chronicae_Galli_Anonymi_Polona.jpg
Nowy cykl: "Poczet – odnowa: od Leszka do Leszka"

Zygmunt to król czasów przemian i konfliktów społecznych, gospodarczych, ustrojowych, także serii zwycięskich bitew, ale i wielu przegranych wojen.

Stracił szansę przyłączenia Prus do Polski. Poparł wojnę domową w Rosji i polskich magnatów w wyprawach Dymitrów Samozwańców po koronę carską w pierwszej dekadzie XVII wieku. Ostatecznie przekazaną przez bojarów synowi Zygmunta, Władysławowi.

Polacy zajęli Kreml na dwa lata, do 1612 roku, co poprzedziła zwycięska bitwa z wojskami rosyjskimi i szwedzkimi pod Kłuszynem, 150 km od Moskwy. Przyczynił się także do zerwania stosunków z Turcją, doznał klęski pod Cecorą w 1620 roku, choć zwyciężył pod Chocimiem.

Jakie były konsekwencje jego 45-letnich rządów w Polsce, skoro korona szwedzka była mu bliższa niż polska i był gotów sprzedać Polskę Habsburgom?


Czytaj także:


Działaniom monarchy przypatrywał się Piotr Skarga, królewski kaznodzieja, przeciwnik konfederacji warszawskiej z 1573 roku gwarantującej prawa innowiercom.

Wszechstronnie wykształcony, świetny mówca, pierwszy rektor Akademii Wileńskiej, założyciel wielu kolegiów jezuickich. Autor słynnych "Kazań sejmowych" wydanych w 1597 roku, traktatu podejmującego tematy wyznaniowe i polityczne ważne dla ówczesnej Rzeczypospolitej.

Czy jego poglądy - opowiadał się za wzmocnieniem władzy króla i ograniczeniem sejmu - były szanowane i podzielane? Z jakiego powodu duchownego namalował sam Jan Matejko?

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 15.03.2021

Godzina emisji: 21.08

kk

Czytaj także

Kazimierz IV Jagiellończyk - król, który ostatecznie pokonał Krzyżaków

Ostatnia aktualizacja: 02.02.2021 07:00
Bohaterem audycji "Historia żywa" był Kazimierz IV Jagiellończyk (1427-1492), przez wielu historyków uznawany za jednego z najwybitniejszych lub nawet najwybitniejszego polskiego władcę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czasy panowania Jana Olbrachta i Aleksandra Jagiellończyka

Ostatnia aktualizacja: 09.02.2021 06:30
Bohaterami audycji "Historia żywa" byli: Jan Olbracht i Aleksander Jagiellończyk, dwaj z sześciu synów króla Polski i wielkiego księcia litewskiego Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, o nietypowych dla królów Polski imionach, a także prymas, kanclerz wielki koronny Jan Łaski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Król złotego wieku i jego żona - Zygmunt I Stary i Bona Sforza

Ostatnia aktualizacja: 16.02.2021 06:25
Bohaterami audycji "Historia żywa" byli: Zygmunt I Stary, zwany "ojcem pokoju" i "królem złotego wieku" oraz jego druga żona, włoska księżniczka z Barii Bona Sforza. Jak wpłynęli na dzieje XVI-wiecznej Polski i wieki następne?
rozwiń zwiń