Jerzy Sebastian Lubomirski i Michał Korybut Wiśniowiecki

Ostatnia aktualizacja: 05.04.2021 22:00
Jerzy Sebastian Lubomirski - rokoszanin, nazywany "obrońcą szlachty" i Michał Korybut Wiśniowiecki - król "Piast", następca Jana II Kazimierza Wazy. Czy te słowa najlepiej ich opisują? W audycji "Historia żywa" próbujemy odpowiedzieć na to pytanie
Portret Jerzego Sebastiana Lubomirskiego (ryc. z: S. Brodowski, Żywoty hetmanów Królestwa Polskiego) i portret Michała Korybuta Wiśniowieckiego (Thelott Johann Philipp)
Portret Jerzego Sebastiana Lubomirskiego (ryc. z: S. Brodowski, Żywoty hetmanów Królestwa Polskiego) i portret Michała Korybuta Wiśniowieckiego (Thelott Johann Philipp)Foto: POLONA/domena publiczna

Posłuchaj
41:42 Jedynka-5-04-2021-Historia-zywa.mp3 Jerzy Sebastian Lubomirski i Michał Korybut Wiśniowiecki (Historia żywa/Jedynka)

 

800px-Prima_Pagina_Chronicae_Galli_Anonymi_Polona.jpg
Nowy cykl: "Poczet – odnowa: od Leszka do Leszka"

Jerzy Sebastian Lubomirski - marszałek wielki i hetman polny koronny - został pozbawiony urzędów wyrokiem sądu sejmowego w 1664 roku. Jako przywódca opozycji wobec króla Jana Kazimierza rok później w obronie wolności szlacheckich zorganizował rokosz, zwany rokoszem Lubomirskiego, sprzeciwiając się polityce dworu, reformom ustroju państwa i ogłoszeniu elekcji vivente rege (za życia władcy).

W czasach wojen Rzeczypospolitej z sąsiadami paktował z jej wrogami: cesarzem i Szwedami. Zanim doszło do porozumienia między monarchą a Lubomirskim, wojska możnowładcy pokonały królewskich, kwiat polskiego rycerstwa, w krwawej bratobójczej bitwie pod Mątwami. Ta wojna domowa była jednym z wielu burzliwych wydarzeń czasu panowania Jana Kazimierza w Rzeczypospolitej, obok powstań kozackich pod wodzą Bohdana Chmielnickiego, niszczycielskiego potopu szwedzkiego, czy wojny polsko-rosyjskiej zakończonej utratą części Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Lubomirski nie raz stawał w obronie Królestwa, jako znakomity wódz. Jak zatem tłumaczyć konflikt z Janem Kazimierzem w trudnych dla Polski czasach? Jaką rolę odegrała w tym konflikcie żona monarchy Ludwika Maria Gonzaga?

Czytaj także:


Od 1669 roku, po abdykacji Jana Kazimierza, władcą elekcyjnym został 28-letni Michał Korybut Wiśniowiecki, zwany królem Piastem - przedstawiciel narodu, a nie przybysz spoza Polski, o co zabiegała szlachta. Monarcha był synem wybitnego dowódcy i wpływowego magnata Jeremiego Wiśniowieckiego. Złośliwi mówili, że nie mając kwalifikacji do zasiadania na tronie, koronę Polski zdobył tylko z powodu sławnego ojca.

Już od czasów elekcji, a następnie w trakcie panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego przeciwnikami monarchy byli tzw. malkontenci, zwolennicy zbliżenia z Francją, na czele z prymasem Mikołajem Prażmowskim i hetmanem Janem Sobieskim, przyszłym królem Janem III. Z jakiego powodu? Kto stał za Michałem Korybutem i dlaczego możnowładca został wyniesiony na tron oraz poślubił siostrę Habsburga, cesarza Leopolda I?

Podczas zaledwie 4-letnich rządów król zmagał się z bardzo silną opozycją wewnętrzną oraz z najazdem tureckim, który zakończył się w 1672 roku fatalnym dla Polski traktatem w Buczaczu. Rzeczpospolita straciła Podole z Kamieńcem Podolskim i miała płacić sułtanowi coroczny haracz. Król przedwcześnie zmarł, nie doczekał zwycięskiej bitwy z Turkami pod Chocimiem (11 listopada 1673 r.) dowodzonej przez hetmana Sobieskiego. Zdążył jednak na sejmie pacyfikacyjnym porozumieć się ze szlachecką opozycją i przygotować program obrony kraju przed turecką nawałą.

Czy był, tak jak zapamiętano jego panowanie, władcą kontrowersyjnym i nieudolnym? 

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 5.04.2021

Godzina emisji: 21.07

kk/ag

Czytaj także

Zygmunt II August i Jan Kochanowski - biografie "złotego wieku"

Ostatnia aktualizacja: 23.02.2021 12:18
Współcześni nazywali go "dojuterkiem", bo wciąż odwlekał swoje decyzje. Czy dlatego niektórzy historycy twierdzą, że był władcą kontrowersyjnym? Bohaterem audycji "Historia żywa" był Zygmunt II August. Mówiliśmy też o urodzonym w roku koronacji króla poecie Janie Kochanowskim.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Henryk Walezy i Anna Jagiellonka - król rekordzista i ostatnia z Jagiellonów

Ostatnia aktualizacja: 02.03.2021 07:00
On jest nazywany królem rekordzistą na tronie Polski, władcą malowanym. Ona to ostatni król z dynastii Jagiellonów. Bohaterami audycji "Historia żywa" są Henryk Walezy i Anna Jagiellonka. Dlaczego losy młodego francuskiego księcia splotły się z losami starszej od niego o 30 lat królewskiej córki i jak to wpłynęło na dzieje Polski?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Król Stefan Batory i kanclerz Jan Zamoyski - zgrany polityczny duet

Ostatnia aktualizacja: 09.03.2021 06:40
Bohaterami audycji "Historia żywa" byli: książę Siedmiogrodu, a od 1576 do 1586 roku władca Polski, Stefan Batory oraz kanclerz i hetman Jan Zamoyski.
rozwiń zwiń