August III i Stanisław Konarski - jaki jest bilans ich działalności w historii Polski?

Ostatnia aktualizacja: 26.04.2021 23:55
August III - przedostatni król Polski, za panowania którego w latach 1736-1763 powstało słynne powiedzenie "Za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa!", nazwany przez wybitnego historyka XX wieku Władysława Konopczyńskiego gnuśnym, apatycznym, ociężałym i otyłym Sasem - to jeden z dwóch bohaterów kolejnej audycji z cyklu "Historia żywa". Drugim jest młodszy od monarchy o cztery lata Stanisław Konarski - pijar, reformator szkolnictwa, pisarz polityczny, któremu kolejny i ostatni król Polski Stanisław August Poniatowski nadał medal Sapere auso, czyli "Temu, który odważył się być mądrym".
August III i Stanisław Konarski
August III i Stanisław KonarskiFoto: POLONA

800px-Prima_Pagina_Chronicae_Galli_Anonymi_Polona.jpg
Nowy cykl: "Poczet – odnowa: od Leszka do Leszka"

August III był synem Augusta II Mocnego. Po śmierci ojca, w 1733 roku, przegrał rywalizację ze Stanisławem Leszczyńskim o koronę polską. Jednak po zbrojnej interwencji Rosji, elekcję powtórzono i to właśnie on został wybrany. Mimo iż wcześniej Moskwa, Prusy i Austria zawarły układ wykluczający Sasa z sukcesji w Polsce. Królestwo miało zatem dwóch władców: Augusta III i Stanisława Leszczyńskiego przez następne dwa lata, do abdykacji tego drugiego.


Posłuchaj
41:33 Iedynka-26-04-2021-historia-żywa.mp3 August III i Stanisław Konarski (Historia żywa/Jedynka)

 


historiażywa.jpg
August II Mocny i Stanisław Leszczyński – "dzieje agonii"

Jaka była pozycja Augusta III w Rzeczypospolitej, monarchy wyniesionego na tron polski w bezprawnej elekcji przez obce państwa, koronowanego w obecności niewielkiej grupy senatorów w Krakowie, ponieważ z powodu małej frekwencji posłów nie mógł odbyć się Sejm Koronacyjny? Na kim się opierał w Rzeczypospolitej, z kim mu było i komu z nim było nie po drodze czy działał na rzecz państwa polskiego, czy dbał tylko o interesy Saksonii i dlaczego w polityce międzynarodowej postawił na silny sojusz z Rosją, a walczył z Prusami?

Czy podczas 27-letniego panowania rzeczywiście zasłużył na miano jednego z niewielu władców Polski, który cieszył się wyjątkowo złą sławą u potomnych - nieudacznika pozbawionego wszelkich zalet i przymiotów?

Czytaj także:


A ile można i trzeba było zrobić dla Królestwa pokazał niemalże jego równolatek - Stanisław Konarski, który przyczynił się do modernizacji polskiej oświaty w XVIII wieku, stworzył Collegium Nobilium - szkołę szlachetnych duchem i odważnych mądrością, co miało wpływ na powołanie Komisji Edukacji Narodowej przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego na Sejmie Rozbiorowym w 1773 roku - pierwszej instytucji o charakterze współczesnego ministerstwa oświaty.

Był też krytykiem demokracji szlacheckiej. Liberum veto uważał za tyranię jednostki nad większością. Swoje przemyślenia o ustroju Królestwa ujął w dziele "O skutecznym rad sposobie", które stało się inspiracją dla późniejszych twórców Konstytucji 3 Maja.

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 26.04.2021

Godzina emisji: 23.10

ag


Czytaj także

Zygmunt III Waza i królewski kaznodzieja Piotr Skarga

Ostatnia aktualizacja: 16.03.2021 06:20
Bohaterami audycji "Historia żywa" byli: król Polski i wielki książę litewski (1587-1632) Zygmunt III Waza nazwany "niemą zmorą ze Szwecji" oraz autor słynnych "Kazań sejmowych" Piotr Skarga.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Władysław IV Waza – król Rzeczypospolitej, który pokonał Lwa Północy

Ostatnia aktualizacja: 22.03.2021 21:07
Władysław IV Waza w wyścigu o polską koronę pokonał szwedzkiego władcę Gustawa II Adolfa zwanego Lwem Północy. Królem Rzeczpospolitej został w wyniku decyzji sejmu elekcyjnego 1632 roku w wieku 37 lat, po śmierci ojca, Zygmunta III Wazy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Królewska para: Jan II Kazimierz Waza i Ludwika Maria Gonzaga

Ostatnia aktualizacja: 30.03.2021 06:15
Zrzekł się kapelusza kardynalskiego i zasiadł na tronie Polski. Po 20 latach sprawowania władzy - jako pierwszy władca w historii Polski - abdykował. Czy powodem tej decyzji była śmierć żony, Ludwiki Marii Gonzagi? Bohaterami audycji "Historia żywa" była królewska para: Jan II Kazimierz Waza i Ludwika Maria Gonzaga - jedyna władczyni w historii naszego kraju, która została żoną dwóch panujących po sobie monarchów.
rozwiń zwiń