Franciszek Józef I, cesarz kilku epok, i Henryk Sienkiewicz - pisarz, który "wskazywał narodowi drogę"

Ostatnia aktualizacja: 15.06.2021 07:40
Franciszek Józef I, cesarz, przez 68 lat władca europejskiego kolosa: monarchii austro-węgierskiej, nazywany jej grabarzem, oraz Henryk Sienkiewicz - pisarz, po powstaniu styczniowym krzepiący serca i wychowujący pokolenia Polaków urodzonych w niewoli, który - jak powiedział Ignacy Jan Paderewski - "wskazywał narodowi drogę za pomocą słowa" - oto bohaterowie audycji "Historia żywa".
Franciszek Józef I i Henryk Sienkiewicz
Franciszek Józef I i Henryk SienkiewiczFoto: POLONA/Viktor Angerer - Helfried Seemann, Christian Lunzer (Hrsg.), Die K.u.K. Armee 1860-1914, ALBUM Verlag, Wien 1996, ISBN 3 85164 040 8 Invalid ISBN - domena publiczna

Posłuchaj
46:23 2021_06_14 23_07_17_PR1_Historia_Zywa.mp3 Franciszek Józef I - cesarz kilku epok - i Henryk Sienkiewicz - pisarz, który "wskazywał narodowi drogę" (Historia żywa/Jedynka)

 

Franciszek Józef objął tron w wieku 18 lat, w bardzo trudnej sytuacji, podczas Wiosny Ludów 1848 roku. W czasie rządów doskonale radził sobie w sprawach wewnątrzpaństwowych. Zapewnił poddanym spokojne życie i stabilizację gospodarczą. Styl jego rządów prowokował jednak pytanie, czy był on dobrym władcą, czy po prostu sumiennym urzędnikiem? 

Jego politykę zagraniczną historycy nazywają nieudolną i pełną strategicznych błędów. Austria przestała być liderem wśród państw niemieckich. Po zabójstwie następcy tronu austro-węgierskiego, arcyksięcia Ferdynanda w Sarajewie w 1914 roku, Franciszek wypowiedział wojnę Serbii, co spowodowało wybuch I wojny światowej. Cesarz stwierdził wtedy: "Monarchia idzie na dno, ale przynajmniej z honorem". 


Czytaj także:


800px-Prima_Pagina_Chronicae_Galli_Anonymi_Polona.jpg
Nowy cykl: "Poczet – odnowa: od Leszka do Leszka"

Kiedy wybuchła Wiosna Ludów Henryk Sienkiewicz miał dwa lata i... długą drogę do literackiego Nobla przed sobą. W uzasadnieniu nagrody, przyznanej mu za powieść "Quo vadis" w 1905 roku, znalazły się słowa: "Rzadko spotykany geniusz, który wcielił w siebie ducha narodu". Pisarz odpowiedział, że nagroda to dowód na to, że Polska nie umarła, że żyje i umie zwyciężać.

Spośród licznych dzieł Sienkiewicza to właśnie powieści historyczne przyniosły mu sławę światową. Dla Polaków te najbardziej znaczące to "Krzyżacy", "Ogniem i mieczem", "Potop" czy "Pan Wołodyjowski". W niejednym pokoleniu młodzi Polacy chcieli być Zbyszkiem z Bogdańca, Kmicicem, Skrzetuskim czy Panem Wołodyjowskim.

Historię naszych bohaterów kończy rok 1916, w którym, w listopadzie, obaj zmarli. Być może jeszcze coś ich łączy: to, że obaj żyli dla dobra swoich państw, mimo że w 1916 roku monarchia austro-węgierska chyliła się ku upadkowi, a Polska nadal nie wróciła na mapę Europy. Ich służba dla dobra państwa miała i zwolenników, i przeciwników. 

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 14.06.2021

Godzina emisji: 23.05

kk

Czytaj także

Wielka i Ostatni. Katarzyna II i Stanisław August Poniatowski

Ostatnia aktualizacja: 04.05.2021 06:30
Ona zyskała miano "wielka", on - "ostatni". Caryca Katarzyna II - księżniczka pruska urodzona w Szczecinie, zaliczana do najwybitniejszych władców i reformatorów Rosji, nazywana matką narodu, a przez francuskiego myśliciela epoki, Woltera, "Semiramidą Północy" oraz Stanisław August Poniatowski -  ostatni król Rzeczypospolitej Obojga Narodów, jej niedoszły reformator, współtwórca Konstytucji 3 maja - to bohaterowie audycji "Historia żywa".
rozwiń zwiń

Czytaj także

August III i Stanisław Konarski - jaki jest bilans ich działalności w historii Polski?

Ostatnia aktualizacja: 26.04.2021 23:55
August III - przedostatni król Polski, za panowania którego w latach 1736-1763 powstało słynne powiedzenie "Za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa!", nazwany przez wybitnego historyka XX wieku Władysława Konopczyńskiego gnuśnym, apatycznym, ociężałym i otyłym Sasem - to jeden z dwóch bohaterów kolejnej audycji z cyklu "Historia żywa". Drugim jest młodszy od monarchy o cztery lata Stanisław Konarski - pijar, reformator szkolnictwa, pisarz polityczny, któremu kolejny i ostatni król Polski Stanisław August Poniatowski nadał medal Sapere auso, czyli "Temu, który odważył się być mądrym".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kościuszko, Poniatowski, Bonaparte. Trzej wodzowie na pomoc Polsce?

Ostatnia aktualizacja: 11.05.2021 07:10
Tadeusz Kościuszko, książę Józef Poniatowski i Napoleon Bonaparte. Trzej legendarni wodzowie, wojskowi, których losy skrzyżowały się, kiedy Rzeczypospolita była w potrzebie na przełomie XVIII i XIX wieku. Jak próbowali zmienić lub zmienili historię Królestwa, jak wpłynęli na jego dalsze dzieje?
rozwiń zwiń