Fale rusyfikacji w latach 1868-1904

Ostatnia aktualizacja: 01.03.2022 08:40
W audycji z cyklu "Historia żywa" mówiliśmy - wraz z prof. Andrzejem Nowakiem - o falach rusyfikacji w latach 1868-1904 w Królestwie Polskim i na pozostałych ziemiach RP zagarniętych przez Rosję. 
Obwieszczenie z 1868 roku informujące o wprowadzeniu na mocy rozporządzenia generał-gubernatora wileńskiego zakazu prowadzenia rozmów w języku polskim we wszystkich miejscach publicznych
Obwieszczenie z 1868 roku informujące o wprowadzeniu na mocy rozporządzenia generał-gubernatora wileńskiego zakazu prowadzenia rozmów w języku polskim we wszystkich miejscach publicznychFoto: Nieznany - Archiwum Główne Akt Dawnych, ze zbiorów Biblioteki Polskiej w Paryżu/Domena publiczna

Zamiast Królestwa Polskiego została wprowadzona nazwa Priwislinskij kraj - Kraj Nadwiślański. To była likwidacja odrębności politycznej, gospodarczej i prawnej Kongresówki od pozostałych ziem Imperium Rosyjskiego, likwidacja jej autonomii. Na wiele dziesięcioleci został tu wprowadzony stan wojenny.

Namiestnika Królestwa zastąpił generał-gubernator sprawujący rozległą władzę administracyjną, wojskową i policyjną. Rosjanie zajęli wyższe stanowiska urzędnicze. Urzędy stały się podległe stosownym instytucjom w Petersburgu, podobnie jak katolicka hierarchia kościelna podporządkowana tamtejszemu  Kolegium Rzymskokatolickiemu. Bank Polski przekształcono w warszawski kantor banku rosyjskiego. Zamknięto warszawską Szkołę Główną.

Język rosyjski stał się językiem urzędowym oraz językiem wykładowym obejmującym wszystkie przedmioty.

To przykłady kilku dekad represyjnych działań rosyjskich na ziemiach Królestwa Polskiego po upadku powstania styczniowego. Zrywu, który objął także  pozostałe ziemie Rzeczypospolitej, jej wschodnie tereny, także zagrabione przez Rosję w rozbiorach, uważane przez Imperium za odwieczne ziemie rosyjskie, gdzie również konfiskowano majątki ziemskie i kościelne, zsyłano uczestników zrywu na Sybir. 

Wiele lat wcześniej, po rozbiorze Polski, wydano z polecenia carycy Katarzyny II medal na cześć imperatorowej. Napis na nim brzmiał: "Odłączone przyłączam" i dotyczył ziem wschodnich. Ale te słowa przypomnieć należy także w odniesieniu do końca lat 60. XIX wieku i następnych dziesięcioleci, okresu szczególnego w historii Polski, zwanego apogeum rusyfikacji, zmierzającej do narzucenia rosyjskiej kultury i świadomości narodowej ludności polskiej w zaborze rosyjskim.

Władze rosyjskie chciały złamać przewagę

- Nowa fala rusyfikacji po powstaniu styczniowym uderzyła najpierw, z niezwykłą brutalnością i przemocą, w ziemie zabrane, na wschód od Bugu, tam, gdzie Wilno, Grodno, wiele ważnych ośrodków polskości, gdzie wciąż przeważała liczebnie i majątkowo szlachta. Władze rosyjskie chciały złamać tę przewagę kulturową, społeczną polskości na owych ziemiach. Środki, jakie były dobierane, były bardzo różnorodne - powiedział w radiowej Jedynce prof. Andrzej Nowak.

Historyk zauważył, że "w związku z antypolską paranoją, która ogarnęła władze carskie, zastosowano pionierskie, w sensie prześladowań narodowościowych, rozwiązania". - Np. w 1869 roku władze carskie wydały ukaz nie tylko ograniczający prawa Polaków do nabywania ziem na Kresach Wschodnich, ale zakazujący także nabywania majątków ziemskich przez byłych katolików, którzy przeszli na prawosławie - wskazał. - Nawet jeżeli ktoś zdradził polskość, odchodząc od katolicyzmu, nie otrzymywał nagrody od władz rosyjskich - dodał.

- Cała seria ukazów, wydawanych w kolejnych latach, przedstawia kolejne etapy uderzania fal rusyfikacji po powstaniu styczniowym - podkreślił prof. Nowak. 


Posłuchaj
41:48 Jedynka/Historia żywa - 28.02.2022 Fale rusyfikacji w latach 1868-1904 (Historia żywa/Jedynka)

 

Czytaj także:

  

***

Tytuł audycji: Historia żywa

Prowadzi: Dorota Truszczak 

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk, publicysta, nauczyciel akademicki, sowietolog, autor "Dziejów Polski")

Data emisji: 28.02.2022

Godzina emisji: 21.08

kk

Czytaj także

Geneza i skutki uzyskania przez Galicję tzw. autonomii

Ostatnia aktualizacja: 15.02.2022 07:00
W dekadzie, w której Rosja bardzo krwawo stłumiła powstanie styczniowe w Królestwie Polskim i na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej zagrabionych przez to imperium w rozbiorach, prowincja zagarnięta przez Austrię, Galicja, uzyskała autonomię. Dlaczego tak się stało i jakie to skutki?
rozwiń zwiń