Marzec'68. Jego geneza i konsekwencje

Ostatnia aktualizacja: 11.03.2018 16:02
Marzec 1968 roku to jeden z najważniejszych i najbardziej bolesnych przełomów współczesnej historii Polski. W ciągu trzech tygodni oblicze PRL-u zmieniło się diametralnie. 
Audio
  • Marzec'68. Jego geneza i konsekwencje (Labirynt historii/Jedynka)
Transparent z hasłem studentów protestujących przeciwko używaniu siły przez władze PRL przeciwko strajkującym studentom, marzec 1968
Transparent z hasłem studentów protestujących przeciwko używaniu siły przez władze PRL przeciwko strajkującym studentom, marzec 1968Foto: źr. IPN.

Studenckie protesty, walka frakcji w partii komunistycznej, antysemicka nagonka i przymusowy exodus tysięcy Polaków żydowskiego pochodzenia za granice – wszystko to splotło się w dramatyczny węzeł doświadczeń, opinii i emisji, które do dziś mają wpływ na nas wszystkich. Jaki mamy dzisiaj obraz tamtych wydarzeń? Jakie wyciągamy z nich wnioski? Jak doszło do społecznego wybuchu na masową skalę?

- To, co nazywamy wydarzeniami marcowymi było po prostu kolejnym buntem Polaków przeciwko komunizmowi. Nic się nie zrozumie z przebiegu tych wydarzeń, jeżeli nie będzie się ich widziało w jednym ciągu z największymi manifestacjami, jakie miały miejsce w historii tamtych lat, czyli z milionowymi manifestacjami polskości, wiary i niepodległości jakie miały miejsce w roku 1966 w związku z Tysiącleciem Chrztu Polski - mówi w "Labiryncie historii" Antoni Macierewicz.

W drugiej połowie '67 roku w Ludowym Wojsku polskim generał Wojciech Jaruzelski rozpoczął antysemicka czystkę. W prasie i na spotkaniach partyjnych coraz częściej pojawiał się temat syjonistycznego zagrożenia. Do prawdziwego przesilenia doszło gdy władze uznały,  spektakl "Dziady" w reżyserii Kazimierza Dejmka w Teatrze Narodowym ma wymowę antyrosyjską i antyradziecką.

Chociaż marcowe protesty w społecznej pamięci zapisały się jako studencki protest, to jednak w istocie wśród aresztowanych większość stanowili młodzi robotnicy w wieku 19-25 lat, często uzbrojeni i gotowi do walki. 

Pod koniec lat sześćdziesiątych z Polski wyjechało około 13 tysięcy osób żydowskiego pochodzenia.

Wolność słowa, wolność zgromadzeń, wolność zrzeszania się, autonomia uczelni wyższych, niepodległość bez cenzury - oto postulaty marcowych demonstrantów. To samo pokolenie młodych Polaków upomni się o swoje prawa w grudniu 1970 roku, czerwcu 1976 i sierpniu 1980 roku. Ale Marzec'68 roku dla wielu z nich okazał się fundamentalnym doświadczeniem.

Dziś bardziej niż kiedykolwiek pamięć tamtych dni inspiruje, aby kultywować polsko-żydowskie relacje. Na przekór stereotypom i  uprzedzeniom. Z obydwu stron...

Zapraszamy do wysłuchania całej audycji.

***

Tytuł audycji: Labirynt historii

ProwadziJacek Raginis-Królikiewicz

Czytał: Zbigniew Moskal

Współpraca reporterska: Maciej Walecki i Łukasz Makuch

Realizacja dźwięku i oprawa muzyczna: Dariusz Sałajczyk

Goście: Antoni Macierewicz (polityk, historyk), Teresa Bochwic (dziennikarka, publicystka), Jadwiga Staniszkis (socjolog), Jerzy Eisler (historyk IPN), Jakub Szadaj (polski działacz społeczności żydowskiej, działacz opozycyjny i antykomunistyczny w okresie PRL), Bogdan Borusewicz (polityk, działacz opozycji demokratycznej w latach PRL), Tadeusz Płużański (publicysta)

Wykorzystane fragmenty: materiały z archiwum polskiego radia oraz wspomnienia Władysława Grodeckiego

Wykorzystane utwory: "Dziwny jest ten świat" Czesław Niemen, Jacek Kaczmarski "Doświadczenie" (Marzec'68)

Data emisji: 11.03.2018

Godzina emisji: 14.08

kh


Czytaj także

Wygrana batalia o prawdę, godność i pamięć

Ostatnia aktualizacja: 11.02.2018 16:12
W "Labiryncie Historii" powtórzyliśmy audycję Jacka Raginisa Królikiewicza z 2017 roku. Niezwykła batalia Karola Tendery o pamięć znalazła swój finał.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wolne Związki Zawodowe w Katowicach

Ostatnia aktualizacja: 16.02.2018 18:24
Powszechnie uważa się, że pierwsze niezależne związki zawodowe czyli Wolne Związki Zawodowe powstały najpierw w Gdańsku w kwietniu 1978 roku. Ale dwa miesiące wcześniej powstał Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych w Katowicach.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Alianckie naloty dywanowe na Drezno, 12-15 lutego 1945

Ostatnia aktualizacja: 25.02.2018 17:19
Drezno zostało zbombardowane w połowie lutego 1945 roku i to w trakcie niemających precedensu alianckich nalotów dywanowych, podczas których znaczna część miasta została zniszczona i zginęły dziesiątki tysięcy cywilów.
rozwiń zwiń