Pełen magii i tajemniczości Zamek Krzyżtopór w Ujeździe

Ostatnia aktualizacja: 12.06.2021 13:05
Zamek Krzyżtopór w Ujeździe (woj. świętokrzyskie) to imponująca bryła dawnego palazzo in fortezza, czyli pałacu charakteryzującego się cechami obronnymi. W audycji "Jedyne takie miejsce" opowiedzieliśmy o historii zamku, trasach zwiedzania zarówno tych dziennych jak i nocnych, filmach realizowanych w tym miejscu, warsztatach szkolnych i pokazach rycerskich.
Zamek Krzyżtopor, widok z lotu ptaka
Zamek Krzyżtopor, widok z lotu ptakaFoto: Shutterstock/Curioso.Photography

Pałac w Nieborowie Forum 1200.jpg
Nieborów i Arkadia. Jedne z najbardziej zagadkowych miejsc w Polsce

Posłuchaj
39:25 2021_06_12 09_09_50_PR1_Jedyne_takie_miejsce.mp3 Pełen magii i tajemniczości Zamek Krzyżtopór w Ujeździe cz. 1 (Jedyne takie miejsce/Jedynka)

Posłuchaj
29:40 2021_06_12 10_13_25_PR1_Jedyne_takie_miejsce.mp3 Pełen magii i tajemniczości Zamek Krzyżtopór w Ujeździe cz. 2 (Jedyne takie miejsce/Jedynka)

Posłuchaj
31:56 2021_06_12 11_10_43_PR1_Jedyne_takie_miejsce.mp3 Pełen magii i tajemniczości Zamek Krzyżtopór w Ujeździe cz. 3 (Jedyne takie miejsce/Jedynka)

   

Pierwotna nazwa zamku 

Zamek Krzyżtopór w Ujeździe powstał w XVII wieku. Europejskim zamkom i pałacom dorównywał nie tylko wielkością, ale też rozmachem. Pierwotna nazwa zamku to Krzysztopór, która nawiązywała nie do krzyża, ale do imienia i herbu fundatora zamku. - Było to połączenie imienia fundatora (Krzysztofa Ossolińskiego) ze słowem topór, który był elementem herbu rodziny Ossolińskich - mówi w Programie 1 Polskiego Radia Elżbieta Charymska, dyrektor Instytucji Kultury Zamek Krzyżtopór. - W 1631 roku, kiedy została zabudowana wieża zegarowa, właściciel umieścił przy wejściu dwie płaskorzeźby - jedna to krzyż, która była symbolem wiary katolickiej, a druga topór i od tamtego momentu zamek nosi nazwę Krzyżtopór - dodaje. 

Wyjątkowość zamku 

Zamek Krzyżtopór został wzniesiony w typie palazzo in fortezza, czyli rezydencji łączącej wygodę mieszkańców z funkcją obronną, ukazuje ścisłe związki z jedną z najwspanialszych włoskich rezydencji - własnością rodu Farnese - zamkiem w Caprarola, który Krzysztof Ossoliński odwiedził w czasie swej podróży do Rzymu. 

Krzysztof Ossoliński był człowiekiem bardzo wykształconym i zamożnym. W latach 1638–1645 pełnił funkcję wojewody sandomierskiego. - Krzysztof Ossoliński postanowił zbudować swoją siedzibę, która przyćmi wszystkie już istniejące, zarówno w Polsce, jak i w Europie - opowiada Elżbieta Charymska. - Z początkiem XVII wieku wzniósł zamek w stylu włoskim. Wyjątkowym czyni go fakt, że do czasów wybudowania francuskiego Wersalu był jednym z największych tego typu założeń pałacowych w Europie - dodaje gość audycji. 

Obecnie Zamek Krzyżtopór posiada status ruiny trwałej i znajduje się pod opieką konserwatora zabytków. Jest również inspiracją dla środowisk artystycznych, powstawały tutaj sceny do filmów i seriali. 


Jak podkreśla Bożena Pełka, przewodnik turystyczny, zamek robił i dalej robi ogromne wrażenie swoim ogromem. - Wrażenie robiły również bogate ozdoby zamkowe, gdyż Krzysztof Ossoliński zadbał o to, żeby było pięknie i bogato - opowiada przewodnik. 

Podziemne połączenie z Ossolinem 

Jedna z zachowanych legend głosi, że zamek Krzyżtopór miał podziemne połączenie z zamkiem w Ossolinie. Podobno właściciele obydwu posiadłości, czyli bracia Krzysztof z Krzysztoporu i Jerzy z Ossolina, jeździli do siebie saniami. - Bracia uradzili, że na wypadek wojny przekopią między swoimi zamkami podziemny 15-kilometrowy tunel, który miał chronić ich przed wrogiem - podkreśla Bożena Pełka. - Podziemna trasa wysypana była drogim cukrem, który miał zastępować śnieg - opowiada. 

Ossolińscy nie osiągnęli jednak oczekiwanego poczucia bezpieczeństwa, które miał im dać tunel. - Obawiali się zdrajców, dlatego wymyślili, że podkowy koni, które będą pędziły tą drogą, będą podbite w odwrotnym kierunku i dzięki temu podstępowi nikt nie będzie wiedział, dokąd zmierzają - mówi przewodnik. 

Trasy zwiedzania: sala balowa 

Stałym punktem na trasie zwiedzania zamku jest sala balowa. Była ona jednym z najbardziej reprezentacyjnych pomieszczeń w rezydencji Ossolińskiego, gdzie odbywały się uczty i zabawy. Sala mieściła się prawdopodobnie nad salą jadalną. - Sala balowa była duża, dwukondygnacyjna. Między pierwszym i drugim piętrem znajdowały się antresole - opowiada Martyna Grysińska, przewodniczka turystyczna. 

Zobacz także:

***

Tytuł audycji: Jedyne takie miejsce

Prowadzi: Sława Bieńczycka

Goście: Elżbieta Charymska (dyrektor Instytucji Kultury Zamek Krzyżtopór), Bożena Pełka i Martyna Grysińska (przewodniczki turystyczne), Michał Śmielak, Marek Orzechowski (grupa rekonstrukcyjna "Sarmata"), Małgorzata Stankowska-Kolasińska, Jarosław Czub (bractwo rycerskie z Opatowa) 

Data emisji: 12.06.2021 r.

Godzina emisji: 9.00 -12.00  

Zamek Krzyżtopór/ans


KGHM Polska Miedź

Czytaj także

Pomogą odkryć historyczne zagadki. Specjaliści od skaningu na Zamku Czocha

Ostatnia aktualizacja: 31.07.2020 09:00
Specjaliści, którzy pojawili się w zamku, przez trzy dni będą tworzyli cyfrowy odpowiednik zabytku. Zamek jako jedyny tego obiekt został przebudowany na początku XX wieku z uwzględnieniem tajnych przejść i podziemi. Zachowała się część dokumentów z tego okresu - i wszystkie wskazują na istnienie podziemnych tuneli.
rozwiń zwiń