Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką

Ostatnia aktualizacja: 18.03.2020 20:50
24 marca będziemy obchodzić Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. To święto ustanowiono 2 lata temu w rocznicę zamordowania przez Niemców bohaterskiej rodziny Ulmów oraz ukrywanych przez nich Żydów.
Audio
  • Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką (Przystanek Historia/ Jedynka)
Grupa Żydów w rozmowie przed synagogą
Grupa Żydów w rozmowie przed synagogąFoto: NAC/Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny - Archiwum Ilustracji

Agresja niemiecka we wrześniu 1939 r. zapoczątkowała najbardziej tragiczny okres w dziejach Polski. Na zajętych terenach Niemcy wprowadzili niesłychany terror wymierzony przede wszystkim w ludność polską oraz liczną mniejszość żydowską. W 1941 roku przywódcy Rzeszy Niemieckiej podjęli decyzję o fizycznym unicestwieniu całego narodu żydowskiego, a następnie przystąpili do jej realizacji. W wyniku terroru okupanta niemieckiego do końca wojny zginęło łącznie 5,5-5,8 mln europejskich Żydów, z których połowa miała polskie obywatelstwo.

Mimo szerzonej przez okupanta antyżydowskiej propagandy Niemcy wiedzieli, że wielu Żydów może liczyć na wsparcie Polaków. Aby zniechęcić do jego udzielania, 15 października 1941 roku wydali rozporządzenie o karze śmierci za jakąkolwiek pomoc Żydom, a następnie kary rozszerzyli na tych, którzy o pomocy wiedzieli, lecz Niemcom o tym nie donieśli. Szacuje się, że doraźnej lub dłuższej pomocy mogły udzielić nawet setki tysięcy Polaków.

- Przez okres PRL-u uwarunkowania polityczne miały duże znaczenie do tego, że nie mówiono za wiele o kwestiach relacji polsko-żydowskich, a tym samym kwestii ratowania Żydów przez Polaków w czasie II wojny światowej. Przełom po 1989 roku też nie został wykorzystany we właściwy sposób (…). Ostatnich kilka lat jest bardzo ważnych ze względu na wiele pozytywnych inicjatyw, chociażby ta dotycząca Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Powstaje również wiele publikacji, natomiast w Instytucie Pamięci Narodowej realizowany jest program naukowy, który stawia sobie za cel badanie tej pomocy, jeśli chodzi o całość okupowanych ziem polskich, ale też o kwestię związaną z polskimi działaniami na arenie międzynarodowej - mówi dr Tomasz Domański z Delegatury IPN w Kielcach.

Mimo że Polacy ratowali Żydów, zdarzają się oskarżenia, że to nasz naród jest rzekomo odpowiedzialny za Holokaust. - Ciężko odpowiedzieć, kiedy i czy to się zmieni. Każde społeczeństwo, także polskie, nie jest wolne od tego, że były przypadki osób, które zachowywały się niegodnie, niewłaściwie i nie zdały egzaminu z próby, w której przyszło żyć polskiemu społeczeństwu. Kiedy mówimy o postawach sprawiedliwych, heroicznych i pozytywnych czy też negatywnych, zawsze powinniśmy zwracać uwagę na kontekst historyczny. Jest ogromnie ważny, jeżeli chodzi o badania relacji polsko-żydowskich z okresu II wojny światowej - tłumaczy dr Tomasz Domański.

Ponadto w audycji:

- Upamiętnienie gen. Bolesława Roi na terenie niemieckiego obozu KL Sachsenhausen. O generale opowiada dr Adam Siwek. Gen. Bolesław Roja był jednym z bardziej zasłużonych podczas I wojny światowej dowódców legionowych, kawalerem Orderu Virtuti Militari. Po zakończeniu kariery wojskowej zasiadał w Sejmie II RP z ramienia Stronnictwa Chłopskiego. Zamordowany w niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen w 1940 roku.

- Nadia Sola-Sałamacha i jej książka "Moda patriotyczna w Polsce. Od konfederacji barskiej do Powstania Warszawskiego". Album ukazuje, jak Polacy wyrażali uczucia patriotyczne przez strój i jego dodatki. Głównym założeniem było opisanie procesu świadomego stylizowania wyglądu zewnętrznego w ten sposób, aby epatował on uczuciami miłości do ojczyzny lub wrogości wobec jej przeciwników. Proces ten został ujęty w szerokim kontekście i długich ciągach czasowych, poczynając od narodzin mody narodowej na przełomie XVI i XVII w. po koniec II wojny światowej. Pokazane zostały okoliczności, w których moda patriotyczna się rodziła oraz te, które doprowadzały do jej zaniku. Omówiono również proces powstawania, zapominania i odradzania się pewnych symboli i haseł patriotycznych. Celem powstania albumu było ustalenie stopnia trwałości lub zmienności sposobów wyrażania uczuć patriotycznych przez sposób ubierania się.

- Zapowiedź artykułów na portalu przystanekhistoria.pl.

Audycja powstała we współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej i portalem IPN - przystanekhistoria.pl.

***

Tytuł audycji: Przystanek Historia

Prowadził: Paweł Lekki

Goście: dr Tomasz Domański (Delegatura IPN w Kielcach), dr Adam Siwek, Nadia Sola-Sałamacha (autorka książki "Moda patriotyczna w Polsce. Od konfederacji barskiej do Powstania Warszawskiego")

Data emisji: 18.03.2020 r. 

Godzina emisji: 19.08

DS

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Nowe ustalenia IPN o niemieckich represjach wobec Polaków, którzy pomagali Żydom

Ostatnia aktualizacja: 16.01.2020 16:15
IPN przedstawił nowe ustalenia dotyczące represji wobec Polaków za pomoc Żydom w latach okupacji niemieckiej; opublikowany indeks zawiera 333 opisy represji wobec 654 osób. To pierwszy tom z serii, skala represji była znacznie większa - zastrzegli badacze Instytutu.
rozwiń zwiń