IPN odtwarza materiały archiwalne zniszczone przez SB

Ostatnia aktualizacja: 27.10.2021 19:30
Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, jako jedyne w kraju, przejęło w 2001 roku od Delegatury Urzędu Ochrony Państwa w Katowicach 267 worów ewakuacyjnych ze zniszczonymi aktami. Rzeczywistość okazała się ciekawsza, bogatsza i niewiele mniej sensacyjna niż fabuła filmu "Psy", w którym esbecy palili akta.
Materiały archiwalne zniszczone przez Służbę Bezpieczeństwa w zasobie Oddziału IPN w Katowicach
Materiały archiwalne zniszczone przez Służbę Bezpieczeństwa w zasobie Oddziału IPN w KatowicachFoto: Mikołaj Bujak/IPN

Łukasz Ciepliński Forum 1200.jpg
Proces ppłk. Łukasza Cieplińskiego i IV Zarządu Głównego WiN

Dr Renata Dziechciarz z IPN przyznaje, że dokumenty w ostatniej wręcz chwili uniknęły zniszczenia. Teraz odzyskują życie w rękach archiwistów i służą historykom do odtwarzania przeszłości. - Prokuratorom z Biura Lustracyjnego służbą do porządkowania przeszłości w prowadzonych procesach - mówi.


Posłuchaj
24:03 Jedynka-27-10-2021-przystanek-historia.mp3 Odzyskiwanie przez IPN zniszczonych dokumentów (Przystanek historia/Jedynka)

 


IPN 1200.jpg
IPN z cyfrowym przekazem o historii. Powstało Biuro Nowych Technologii

Gość Programu 1 Polskiego Radia podkreśla, że do tej pory udało się odzyskać już połowę dokumentów. Zaznacza, że niszczenie dokumentów to nie była specyfika jedynie Katowic. Jesienią 1989 roku Służba Bezpieczeństwa w całej Polsce niszczyła dokumenty, pakowała je do worków i wywoziła na zniszczenie do papierni. - Natomiast specyfiką Katowic jest to, że kiedy w styczniu wydano rozkaz zaniechania niszczenie dokumentów, te pokawałkowane już kartki papieru włożono do worków i przekazano za protokołem najpierw Urzędowi Ochrony Państwa, a kiedy powstał Instytut Pamięci Narodowej przekazano je tej instytucji - wyjaśnia.

Dr Renata Dziechciarz opisuje, że odzyskiwanie dokumentów to ręczna, żmudna praca przypominająca układanie puzzli. Zaznacza też, że materiały były w różnym stopniu zniszczenia. Czasami była to wydarta z czegoś i pognieciona kartka, i trzeba było dojść, skąd pochodziła. Czasem były to kartki przedarte na dwie lub cztery części. - Ale przed nami trudniejsza część pracy, bo są kartki często podarte na kilkadziesiąt kawałków - mówi. A dodatkowo są przemieszane i trzeba z tych fragmentów stworzyć jednorodny obraz, a nie ma, jak w puzzlach, przykładowego obrazka, więc nie wiadomo, jak kartka wyglądała przed zniszczeniem. 

Dokumenty są bardzo różne. Część pochodzi z czasów tuż po II wojnie światowej i dotyczy niepodległościowego podziemia czy osób wpisanych na niemiecką listę narodowościową. Ale są też dokumenty z lat 70. i 80., dotyczące solidarnościowej opozycji, a więc członków KOR, NZS czy Solidarności. Są też Teczki Operacyjne na Księdza, zakładane osobom, które wstąpiły do seminarium duchownego. Takie teczki niszczono w pierwszej kolejności w 1989 roku. - Znaleziono też 60 rolek mikrofilmów akt operacyjnych, ale też negatywy zdjęć robionych osobom inwigilowanym - wyjaśnia pani naczelnik.

Czytaj także:

Poza tym w audycji:

- Armia Wyzwolenia. Antykomunistyczna organizacja młodzieżowa działająca w Krakowie w latach 1967-1970. Gość: Maria Konieczna (Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Krakowie).

- Książka Michała Zichlarza "Stefan Żywotko. Ze Lwowa po mistrzostwo Afryki". Kim sir Alex Ferguson jest dla Manchesteru United czy Arsène Wenger dla Arsenalu, tym Stefan Żywotko dla JS Kabylie, klubu Kabylów z Algierii, gdzie z powodzeniem i z wielkimi sukcesami pracował przez prawie 14 lat, sięgając po kolejne mistrzostwa i triumfy na kontynencie afrykańskim, na długo przed tym, zanim sukcesy świętował tam Henryk Kasperczak. Do dziś wiele osób, nie tylko w Algierii, pamięta o polskim trenerze, który w styczniu 2020 roku skończył 100 lat! Historia tego pochodzącego z Kresów szkoleniowca to historia nie tylko polskiego futbolu.

- Było/Będzie i artykuły z portalu przystanekhistoria.pl.

Audycja powstaje przy współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej i portalem IPN PrzystanekHistoria.pl.

***

Tytuł audycji: Przystanek Historia

Prowadzi: Paweł Lekki

Goście: dr Renata Dziechciarz (naczelnik pionu archiwalnego IPN w Katowicach), Maria Konieczna (Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Krakowie)

Data emisji: 27.10.2021 r. 

Godzina emisji: 19.29

ag


Czytaj także

Cały czas są odkrywane tajemnice sprzed lat

Ostatnia aktualizacja: 23.03.2021 09:38
Przykładem jest zdjęcie sprzed ponad 70 lat, na którym, jak już wiadomo, widnieje Maria Barr, córka polskiego pułkownika, wdowa po brytyjskim pilocie polskiego pochodzenia, odbierająca z rąk króla Jerzego VI order przyznany pośmiertnie jej mężowi.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Cały czas są odkrywane tajemnice sprzed lat

Ostatnia aktualizacja: 23.03.2021 09:38
Przykładem jest zdjęcie sprzed ponad 70 lat, na którym, jak już wiadomo, widnieje Maria Barr, córka polskiego pułkownika, wdowa po brytyjskim pilocie polskiego pochodzenia, odbierająca z rąk króla Jerzego VI order przyznany pośmiertnie jej mężowi.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Setna rocznica III powstania śląskiego. Jaka była cena odzyskania Górnego Śląska?

Ostatnia aktualizacja: 28.04.2021 20:20
Z okazji setnej rocznicy III powstania śląskiego Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach wydał dwa teledyski do pieśni powstańczych z płyty Grzegorza Płonki "Nadstawcie ucha, kochani ludkowie", wydanej przez Fundację "Dla Dziedzictwa" z Opola. W audycji "Przystanek historia" o śląskim zrywie opowiedział dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Setna rocznica III powstania śląskiego. Jaka była cena odzyskania Górnego Śląska?

Ostatnia aktualizacja: 28.04.2021 20:20
Z okazji setnej rocznicy III powstania śląskiego Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach wydał dwa teledyski do pieśni powstańczych z płyty Grzegorza Płonki "Nadstawcie ucha, kochani ludkowie", wydanej przez Fundację "Dla Dziedzictwa" z Opola. W audycji "Przystanek historia" o śląskim zrywie opowiedział dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach. 
rozwiń zwiń