Logo Polskiego Radia

13 grudnia 1981

Jaruzelski: Ojczyzna nasza znalazła się nad przepaścią

- Obywatelki i obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej! Zwracam się dziś do Was jako żołnierz i jako szef rządu polskiego.... więcej

- Obywatelki i obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej! Zwracam się dziś do Was jako żołnierz i jako szef rządu polskiego. Zwracam się do Was w sprawach wagi najwyższej. Ojczyzna nasza znalazła się nad przepaścią! – tak zaczyna się przemówienie gen. Wojciecha Jaruzelskiego wprowadzające stan wojenny.  zwiń

Rada Państwa: Zakazane zostały zbiórki, pochody, manifestacje...

Zakazane zostało zwoływanie i odbywanie wszelkiego rodzaju zgromadzeń, pochodów i manifestacji, a także organizowanie i... więcej

Zakazane zostało zwoływanie i odbywanie wszelkiego rodzaju zgromadzeń, pochodów i manifestacji, a także organizowanie i przeprowadzanie zbiórek publicznych oraz imprez artystycznych, rozrywkowych i sportowych, bez uprzedniego uzyskania zezwolenia właściwego, terenowego organu administracji państwowej - głosił komunikat Rady Państwa uzasadniający wprowadzenie stanu wojennego.  zwiń

Polskie Radio: Lista internowanych

Na mocy dekretu Rady Państwa o stanie wojennym internowano grupę ekstremalnych działaczy "Solidarności” oraz nielegalnych... więcej

Na mocy dekretu Rady Państwa o stanie wojennym internowano grupę ekstremalnych działaczy "Solidarności” oraz nielegalnych organizacji antypaństwowych – lista osób internowanych 13 grudnia 1981.  zwiń

Jaruzelski: Wielce sobie cenimy przyjaźń polsko-radziecką

- W tym trudnym momencie zwracam się do naszych socjalistycznych przyjaciół. Wielce sobie cenimy ich zaufanie i stałą pomoc.... więcej

- W tym trudnym momencie zwracam się do naszych socjalistycznych przyjaciół. Wielce sobie cenimy ich zaufanie i stałą pomoc. Sojusz polsko-radziecki jest i pozostanie kamieniem węgielnym polskiej racji stanu, gwarancją nienaruszalności naszych granic – słyszymy w przemówieniu gen. Wojciecha Jaruzelskiego z 13 grudnia 1981.  zwiń

Prymas Glemp: Nie podejmujcie walki Polak przeciwko Polakowi

- Nie ma większej wartości niż życie ludzkie, dlatego będę wzywał o rozsądek, nawet za cenę narażenia się na zniewagi i będę... więcej

- Nie ma większej wartości niż życie ludzkie, dlatego będę wzywał o rozsądek, nawet za cenę narażenia się na zniewagi i będę prosił, nawet gdybym miał boso iść i na kolanach błagać - nie podejmujcie walki Polak przeciwko Polakowi - mówił prymas Polski abp. Józef Glemp w homilii wygłoszonej 13 grudnia 1981 w Warszawie. Komentarz dziennikarzy RWE. zwiń

Jan Paweł II modli się za Ojczyznę

W niedzielę 13 grudnia 1981 papież apelował, by nie przelano krwi w Polsce. Przemawiając do 30 tys. wiernych zgromadzonych na... więcej

W niedzielę 13 grudnia 1981 papież apelował, by nie przelano krwi w Polsce. Przemawiając do 30 tys. wiernych zgromadzonych na Placu św. Piotra, zwrócił się do rodaków, prosił o modlitwę w intencji ojczyzny.  zwiń

Ronald Reagan: Waży się los dumnego polskiego narodu!

Obszerny fragment bożonarodzeniowego orędzia telewizyjnego, wygłoszonego przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Ronalda Reagana... więcej

Obszerny fragment bożonarodzeniowego orędzia telewizyjnego, wygłoszonego przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Ronalda Reagana 23.12.1981 roku, poświęcony Polsce i stanowisku USA wobec wprowadzenia stanu wojennego.  zwiń

Chris Niedenthal i Ireneusz Piotrowski

Historia jednej fotografii

Opancerzony SKOT i żołnierze przy koksowniku pod warszawskim kinem Moskwa, a w tle afisz z tytułem filmu "Czas Apokalipsy". To zdjęcie-symbol Chrisa Niedenthala (na zdj. z lewej) obiegło cały świat w pierwszych dniach stanu wojennego w Polsce. Takie samo zdjęcie, prawdopodobnie dzień później, zrobił Ireneusz Piotrowski (na zdj. z prawej) warszawiak, fotograf-amator. Negatyw schował tak głęboko, że odnalazł 25 lat po wprowadzeniu stanu wojennego. Opowiedzieli portalowi polskieradio.pl historię, zapamiętaną z tamtych dni.

Z archiwum Polskiego Radia

Stan wojenny zapobiegł anarchii

- Jest mi bardzo smutno i na pewno wszyscy tego żałujemy, że musieliśmy sięgnąć do takich środków sprzecznych z demokratycznym... więcej

- Jest mi bardzo smutno i na pewno wszyscy tego żałujemy, że musieliśmy sięgnąć do takich środków sprzecznych z demokratycznym pojmowaniem życia społecznego, ale jednak bez opanowania chaosu, zapobieżenia anarchii, a zwłaszcza zagrożenia państwowości, nie moglibyśmy iść naprzód drogą reform - przekonywał słuchaczy Polskiego Radia major Wiesław Górnicki, doradca premiera ds. prasowych w kwietniu 1982, tłumacząc decyzję gen. Wojciecha Jaruzelskiego o wprowadzeniu stanu wojennego.  zwiń

Dla nas stan wojenny to nie pierwszyzna

Dla nas stan wojenny to nie pierwszyzna, co to jest dzisiejszy stan wojenny? Czy ktokolwiek komukolwiek zabrania pisać,... więcej

Dla nas stan wojenny to nie pierwszyzna, co to jest dzisiejszy stan wojenny? Czy ktokolwiek komukolwiek zabrania pisać, komponować, malować, pracować, żyć, kochać? Przed godz. 5 rano i tak nigdy nie wychodziłem na ulicę, po godz. 11 wieczorem – może raz, czy dwa na miesiąc. Żadne inne dotkliwości stanu wojennego ani mnie nie dotyczą, ani większości mojego środowiska. One dotyczą tylko pewnej, niewielkiej grupy ludzi – przekonywał słuchaczy Polskiego Radia autor książki "Czterej pancerni i pies” pułkownik Janusz Przymanowski w rozmowie ze Zbigniewem Rawiczem w styczniu 1982.  zwiń

Wigilia inna niż wszystkie

- Zwracam się do tych, którzy wieczór ten spędzają w rodzinnym gronie i do tych, którzy pozostają na wszystkich posterunkach pracy... więcej

- Zwracam się do tych, którzy wieczór ten spędzają w rodzinnym gronie i do tych, którzy pozostają na wszystkich posterunkach pracy i służby. Tegoroczne święta obchodzimy w warunkach szczególnych. Zdaję sobie sprawę, jak obostrzenia stanu wojennego skomplikowały codzienne życie, jak pokrzyżowały osobiste plany – Wigilia 1981, wystąpienie przew. Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego gen. Wojciecha Jaruzelskiego.  zwiń

Prokurator "troszczy się" o los internowanych

- Już po upływie tygodnia od ogłoszenia stanu wojennego udałem się do ośrodka dla internowanych, aby skontrolować warunki ich... więcej

- Już po upływie tygodnia od ogłoszenia stanu wojennego udałem się do ośrodka dla internowanych, aby skontrolować warunki ich pobytu. Owocem tej pierwszej kontroli było wydanie szeregu zaleceń (…) nakazałem przykładowo: usprawnienie wysyłania przez nich listów, przydzielenie internowanym dodatkowych koców do tych pomieszczeń, gdzie temperatura w okresie mrozów była zbyt niska, nabycie środków do higieny osobistej - mówił prokurator poznański w lutym 1982 na antenie PR.  zwiń

Dramat górników z Piasta

- Wierzcie mi, nic wam nie grozi jak wyjedziecie. Chłopy, idziecie normalnie do domu. Tu żaden nie czeka na was, nikt nie będzie... więcej

- Wierzcie mi, nic wam nie grozi jak wyjedziecie. Chłopy, idziecie normalnie do domu. Tu żaden nie czeka na was, nikt nie będzie strzelał - dramatyczne rozmowy prowadzone z powierzchni z górnikami z KWK "Piast" przebywającymi pod ziemią w proteście przeciwko wprowadzeniu Stanu wojennego. Propagandowy komentarz ze studia, 29 grudnia 1981.  zwiń

[photoDescription]

Świat zza krat

Mimo formalnego zdławienia polskiego ruchu demokratycznego jakim była Solidarność i umieszczenia jej działaczy w obozach internowania i więzieniach, nie udało się władzom komunistycznym zdławić wolnego głosu.

[photoDescription]

Ryszard Kukliński

Płk Ryszard Jerzy Kukliński, pseud. Jack Strong, Mewa (1930-2004) – z-ca szefa Zarządu Operacyjnego Sztabu Generalnego WP, tajny współpracownik CIA. W latach 1971-81 przekazał na Zachód ponad 40 tys. stron tajnych dokumentów dotyczących Układu Warszawskiego - m.in. plan wprowadzenia stanu wojennego w Polsce.

W przededniu

TW "Grażyna" na obradach NSZZ Solidarność

3 grudnia 1981 w Radomiu obradowało Prezydium KK NSSZ "Solidarność”. Cztery dni później na antenie Polskiego Radia wyemitowano... więcej

3 grudnia 1981 w Radomiu obradowało Prezydium KK NSSZ "Solidarność”. Cztery dni później na antenie Polskiego Radia wyemitowano fragmenty wystąpień Lecha Wałęsy i Karola Modzelewskiego. IPN ustalił, że fragmenty obrad zostały wyemitowane dzięki Eligiuszowi Naszkowskiemu, przewodniczącemu "S" w Pile i członkowi KK "S", który od lutego 1981 był tajnym współpracownikiem SB, TW „Grażyna”.  zwiń

To wojsko przysięgało bronić interesów narodu

Relacja z wiecu, który odbył się 17.10.1981 pod przewodnictwem Komisji Zakładowej Stoczni Gdańskiej. - Czy nasz rząd uważa, że ma... więcej

Relacja z wiecu, który odbył się 17.10.1981 pod przewodnictwem Komisji Zakładowej Stoczni Gdańskiej. - Czy nasz rząd uważa, że ma przed sobą bezmyślne masy, z którymi nie trzeba się w ogóle liczyć? (…) Straszą oni naród konfrontacją zbrojną, chcą skierować wojsko przeciwko narodowi, to wojsko, które przysięgało bronić interesów narodu – przemówienie Alojzego Szablewskiego, przew. Komisji Zakładowej Stoczni Gdańskiej.  zwiń

Kto dąży do konfrontacji?

Na początku sierpnia 1981 członkowie KKP NSZZ "Solidarność" spotkali się w Warszawie z wicepremierem Mieczysławem Rakowskim.... więcej

Na początku sierpnia 1981 członkowie KKP NSZZ "Solidarność" spotkali się w Warszawie z wicepremierem Mieczysławem Rakowskim. Omawiano trudności w zaopatrzeniu i spowodowaną nimi falę protestów. Poruszono też kwestię dostępu Solidarności do środków masowego przekazu. Rozmowy zakończyły się fiaskiem. Ich przebieg śledził Andrzej Jeleński. Stanowisko strony związkowej prezentowali: Lech Wałęsa, Janusz Onyszkiewicz i Andrzej Celiński.  zwiń

We współpracy:

Z Radia Solidarność

Idą, idą pancry na "Wujek"

- 7 lat temu wprowadzono w Polsce stan wojenny, władza wypowiedziała wojnę społeczeństwu i wzięła zakładników, tysiące ludzi... więcej

- 7 lat temu wprowadzono w Polsce stan wojenny, władza wypowiedziała wojnę społeczeństwu i wzięła zakładników, tysiące ludzi znalazło się w więzieniach i obozach internowanych – słyszymy w audycji Radia Solidarność. Wspomnienie dramatycznych wydarzeń z kopalni Wujek, hołd złożony poległym górnikom. zwiń

Głos wolnej Polski

Pierwsza audycja podziemnej stacji radiowej Solidarności nadana w Warszawie 12 kwietnia 1982. Omówienie sytuacji osób... więcej

Pierwsza audycja podziemnej stacji radiowej Solidarności nadana w Warszawie 12 kwietnia 1982. Omówienie sytuacji osób internowanych i aresztowanych. - Ciągle dochodzą do nas wiadomości o kolejnych pobiciach w obozach internowanych. Pamiętajmy o tym, kiedy wmawia się nam, że życie ulega normalizacji. Nie może być normalizacji w kraju, w którym są bici i niewinnie więzieni, w którym podeptane są prawa ludzkie - słyszymy w komentarzu.  zwiń

Tu podziemna stacja radiowa "Solidarność"

Pierwsza audycja podziemnej stacji radiowej Solidarności została nadana w Warszawie 12 kwietnia 1982 o godzinie 21.00. Nielegalny... więcej

Pierwsza audycja podziemnej stacji radiowej Solidarności została nadana w Warszawie 12 kwietnia 1982 o godzinie 21.00. Nielegalny nadajnik został umieszczony na dachu bloku na warszawskiej Ochocie, przy ul. Grójeckiej 19/25. Audycje Radia S miały przede wszystkim znaczenie psychologiczne, były symbolem oporu i protestu wobec władz komunistycznych. Autorzy programu o nr 8 przypominają dramatyczne wydarzenia na Wybrzeżu w grudniu 1970 roku.  zwiń

W rocznicę...

Zabiło go ZOMO

Reportaż o niewyjaśnionych okolicznościach śmiertelnego pobicia 19-letniego ucznia Technikum Ogrodniczego w Poznaniu – Piotra... więcej

Reportaż o niewyjaśnionych okolicznościach śmiertelnego pobicia 19-letniego ucznia Technikum Ogrodniczego w Poznaniu – Piotra Majchrzaka. Tragedia miała miejsce 11 kwietnia 1982 pod kościołem Najświętszego Zbawiciela w Poznaniu. Sprawcy, mimo że nie zniszczono wszystkich dokumentów sądowych, nie zostali wskazani. Autorka reportażu, Maria Blimel idzie tropem zachowanych materiałów. Audycja nadana w styczniu 2002.  zwiń

Komuniści starannie przygotowali stan wojenny

- Niestety, stan wojenny był tą rzeczą, która najlepiej wyszła komunistom w ciągu czterdziestu pięciu lat rządów - ironizuje... więcej

- Niestety, stan wojenny był tą rzeczą, która najlepiej wyszła komunistom w ciągu czterdziestu pięciu lat rządów - ironizuje historyk, prof. Jerzy Eisler. Przygotowania trwały od sierpnia 1980, a w marcu 1981 były gotowe listy osób przeznaczonych do internowania. Komentarz z okazji 23.rocznicy wprowadzenia stanu wojennego.  zwiń

Koledzy, stan wojenny został wprowadzony przeciw nam

- 14 grudnia rano, miałem ranną zmianę, zajeżdżam na kopalnię i mówię: "Koledzy, stan wojenny został wprowadzony przeciw nam.... więcej

- 14 grudnia rano, miałem ranną zmianę, zajeżdżam na kopalnię i mówię: "Koledzy, stan wojenny został wprowadzony przeciw nam. Solidarność to jest jedność, a jedność to jest siła, a siła to myśmy są wszyscy ludzie pracujący w Polsce" – wspomina zajścia w kopalni Borynia Józef Grembowski, członek Komitetu Strajkowego. Audycja Janiny Jankowskiej na temat źródeł, przyczyn i konsekwencji wprowadzenia stanu wojennego w Polsce. Dyskusja z udziałem Wiesława Górnickiego – bliskiego współpracownika gen. Jaruzelskiego, Ryszarda Reiffa – senatora, byłego członka Rady Państwa, Karola Modzelewskiego – senatora, byłego członka NSZZ Solidarność. Dokument nadany 13 grudnia 1989.  zwiń