Słuchaj
więcej
Historia

Wynalazek pana Gutenberga

03.02.2016 07:00
Genialnie prosty wynalazek ruchomych czcionek zakończył średniowiecze i zaczął nowy rozdział w dziejach kultury.
Audio
  • 26'28
    Archiwalna audycja Polskiego Radia z 2000 r. - "W królestwie białych kruków. 600-lecie urodzin Jana Gutenberga".
Jan Gutenberg
Jan GutenbergFoto: wikipedia commons/http://www.sru.edu

Skończył się czas literatury do słuchania, poezji mówionej i śpiewanej, w której niekonieczne były reguły gramatyczne i bogactwo języków różnych narodów. Gutenberg przyczynił się do tego, że nazwisko autora stało się nierozłączne z jego dziełem.

Wkrótce po tym, gdy w początkach XV wieku pojawiły się w niektórych miastach Europy drukarnie,  okazało się, że drukowanie może być sztuką, a książka przedmiotem handlu. Zaczęła się epoka czytelnictwa, która zmieniła oblicze kultury europejskiej.

Jan Gutenberg, złotnik i drukarz z Moguncji, był też wynalazcą aparatu do odlewania czcionek z wymiennych matryc oraz prasy drukarskiej.

Całe życie borykał się z finansowymi kłopotami. Proces o zwrot pożyczki wytoczył mu wspólnik. Gutenberg przegrał proces, a z nim drukarnię. Zmarł w biedzie i zapomnieniu 3 lutego 1468 roku. Miejsce pochówku do dziś nie jest znane.

Za datę wynalezienia druku (ruchomej czcionki) uznaje się rok 1450. Pierwszą księgą, jaką Gutenberg wydrukował była Biblia (tzw. Biblia Gutenberga), 42-wierszowa, wydana w 1455. W Polsce w Pelplinie znajduje się jeden z 17. zachowanych egzemplarzy z pierwszego druku Biblii Gutenberga. Przez pierwsze 3-4 lata Gutenberg wydrukował ich około 180.

- Pelplińska Biblia jest unikatem, o czym świadczą trzy ślady – mówił Tadeusz Sarocki, dyrektor Wydawnictwa Diecezji Pelplińskiej Bernardinum a w audycji "600-lecie urodzin Jana Gutenberga" w Polskim Radiu.

Na 41. stronie odbił się ślad czcionki Gutenberga. Prawdopodobnie w czasie pracy zecerowi wypadła jedna część składu przeznaczonego do druku i odcisnęła się w innym miejscu. Dzięki czemu mogliśmy dokładnie ustalić, jaka była wielkość i kształt pierwszych czcionek Gutenberga.
Drugim znakiem podkreślającym unikatowość pelplińskiego egzemplarza jest XV-wieczna oprawa introligatora Henryka Kostera z Lubeki, sygnowana przez niego drobnym drukiem.
Trzecim powodem są ręcznie dopisane przez iluminatorów komentarze na początku i na końcu Biblii.

Dla dzisiejszych możliwości technicznych tempo w drukarni Gutenberga było bardzo powolne – wydrukowanie jednej strony zajmowało trzy dni. – Jeden dzień drukarz moczył papier, drugi drukował, a trzeci dzień suszył stronę, dopiero potem zadrukowane strony trafiały do oprawy, czasami nawet w ciągu 20 lat – wyjaśniał Tadeusz Sarocki.
Jednak był to nadzwyczajny wynalazek biorąc pod uwagę, że średniowiecznemu mnichowi-skrybie przepisanie odręczne jednej księgi zabierało czasami nawet połowę życia, a księgi te trafiały tylko do najbogatszych – na dwory panujących.

Posłuchaj archiwalnej audycji Elżbiety Ratyńskiej pt. "W królestwie białych kruków. 600-lecie urodzin Jana Gutenberga".
im

Zobacz więcej na temat: druk HISTORIA
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak
Henryk Sienkiewicz

Czytaj także

Biblia Gutenberga - przełomowa księga w dziejach Europy

30.09.2016 06:09
- Genialnie prosty wynalazek Gutenberga gwałtownie zmienił kształt kultury europejskiej. Zaczęła się epoka czytelnictwa ze wszystkimi jego konsekwencjami: psychologicznymi, intelektualnymi i społecznymi - mówi historyk dr Wojciech Mrozowicz.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Alfabet Morse’a – rewolucja telegraficzna

24.05.2014 09:45
Kropki i kreski – oto tajemnica słynnego wynalazku Samuela Morse’a. Jednak wymyślonym przezeń systemem komunikacji można posługiwać się również za pomocą błysku świateł, dźwięków lub impulsów elektrycznych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Aleksander Bell - jego wynalazek opanował cały świat

03.06.2015 06:00
"Panie Watson, proszę przyjść, potrzebuję pana" - tak brzmiały pierwsze słowa wypowiedziane przez telefon przez Grahama Bella do jego asystenta Thomasa, zanotowane w dzienniku laboratoryjnym wynalazcy pod datą 10 marca 1876.
rozwiń zwiń