X
Aby nas słuchać lub oglądać potrzebujesz najnowszego Adobe Flash Player | Pobierz Flash
POLSKIE RADIO - HISTORIE DOBRZE OPOWIADANE OD 90 LAT
Historia

Wynalazek pana Gutenberga

03.02.2015
0 0 0
Jan Gutenberg
Jan GutenbergFoto: wikipedia commons/http://www.sru.edu
Genialnie prosty wynalazek ruchomych czcionek zakończył średniowiecze i zaczął nowy rozdział w dziejach kultury.
Posłuchaj
26'28 Archiwalna audycja Polskiego Radia z 2000 r. - "W królestwie białych kruków. 600-lecie urodzin Jana Gutenberga".

Skończył się czas literatury do słuchania, poezji mówionej i śpiewanej, w której niekonieczne były reguły gramatyczne i bogactwo języków różnych narodów. Gutenberg przyczynił się do tego, że nazwisko autora stało się nierozłączne z jego dziełem.

Wkrótce po tym, gdy w początkach XV wieku pojawiły się w niektórych miastach Europy drukarnie,  okazało się, że drukowanie może być sztuką, a książka przedmiotem handlu. Zaczęła się epoka czytelnictwa, która zmieniła oblicze kultury europejskiej.
Jan Gutenberg, złotnik i drukarz z Moguncji, był też wynalazcą aparatu do odlewania czcionek z wymiennych matryc oraz prasy drukarskiej.
Całe życie borykał się z finansowymi kłopotami. Proces o zwrot pożyczki wytoczył mu wspólnik. Gutenberg przegrał proces, a z nim drukarnię. Zmarł w biedzie i zapomnieniu 3 lutego 1468 roku. Miejsce pochówku do dziś nie jest znane.
Za datę wynalezienia druku (ruchomej czcionki) uznaje się rok 1450. Pierwszą księgą, jaką Gutenberg wydrukował była Biblia (tzw. Biblia Gutenberga), 42-wierszowa, wydana w 1455. W Polsce w Pelplinie znajduje się jeden z 17. zachowanych egzemplarzy z pierwszego druku Biblii Gutenberga. Przez pierwsze 3-4 lata Gutenberg wydrukował ich około 180.
- Pelplińska Biblia jest unikatem, o czym świadczą trzy ślady – mówił Tadeusz Sarocki, dyrektor Wydawnictwa Diecezji Pelplińskiej Bernardinum a w audycji "600-lecie urodzin Jana Gutenberga” w Polskim Radiu.
Na 41. stronie odbił się ślad czcionki Gutenberga. Prawdopodobnie w czasie pracy zecerowi wypadła jedna część składu przeznaczonego do druku i odcisnęła się w innym miejscu. Dzięki czemu mogliśmy dokładnie ustalić, jaka była wielkość i kształt pierwszych czcionek Gutenberga.
Drugim znakiem podkreślającym unikatowość pelplińskiego egzemplarza jest XV-wieczna oprawa introligatora Henryka Kostera z Lubeki, sygnowana przez niego drobnym drukiem.
Trzecim powodem są ręcznie dopisane przez iluminatorów komentarze na początku i na końcu Biblii.
Dla dzisiejszych możliwości technicznych tempo w drukarni Gutenberga było bardzo powolne – wydrukowanie jednej strony zajmowało trzy dni. – Jeden dzień drukarz moczył papier, drugi drukował, a trzeci dzień suszył stronę, dopiero potem zadrukowane strony trafiały do oprawy, czasami nawet w ciągu 20 lat – wyjaśniał Tadeusz Sarocki.
Jednak był to nadzwyczajny wynalazek biorąc pod uwagę, że średniowiecznemu mnichowi-skrybie przepisanie odręczne jednej księgi zabierało czasami nawet połowę życia, a księgi te trafiały tylko do najbogatszych – na dwory panujących.
Posłuchaj archiwalnej audycji Elżbiety Ratyńskiej pt. "W królestwie białych kruków. 600-lecie urodzin Jana Gutenberga”.
im

Zobacz więcej na temat: druk historia
0 0 0
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Biblia Gutenberga - przełomowa księga w dziejach Europy

24.08.2014
0 0 0
Biblia Gutenberga, foto: UB Kasselwikipedialic. GNU
Biblia Gutenberga, foto: UB Kassel/wikipedia/lic. GNU
- Genialnie prosty wynalazek Gutenberga gwałtownie zmienił kształt kultury europejskiej. Zaczęła się epoka czytelnictwa ze wszystkimi jego konsekwencjami psychologicznymi, intelektualnymi i społecznymi - mówi historyk dr Wojciech Mrozowicz.
Posłuchaj
13'12 Tajemnice książek - gościem audycji jest prof. dr hab. Dariusz Kuźmina z Polskiego Bractwa Kawalerów Gutenberga

Na początku było słowo mówione, potem przepisywano książki odręcznie, aż wynaleziono druk i 24 sierpnia 1456 zakończono pierwszy druk Biblii Gutenberga. Dzieło to znajduje się na liście najważniejszych dokumentów w dziejach ludzkości UNESCO.
Książka długo była towarem luksusowym. We wczesnym średniowieczu przykuwano ją łańcuchem do stołu. Pozwolić sobie na nią mogli tylko książęta, wielcy biskupi, kardynałowie.
Gutenberg w połowie wieku XV dokonał z jednej strony odkrycia, a z drugiej strony można powiedzieć, że był w jakiejś mierze eklektykiem, ponieważ bazował na tym co powstało zdecydowanie wcześniej. Już wcześniej próbowano drukować. Przygotowywano całe tablice, które można było powielić kilka razy. Jednak wykonanie specjalnej tablicy i sam druk był bardzo kosztowny.

Bezcenna Biblia Gutenberga
Prof. dr hab. Dariusz Kuźmina z Polskiego Bractwa Kawalerów Gutenberga wyjaśnia, że Gutenberg zaistniał w trzech ważnych obszarach. – Po pierwsze doprecyzował jak powinna wyglądać tzw. ruchoma czcionka i dobrał specjalne stopy metali, aby ta czcionka była odpowiednio twarda – mówi bibliolog. - Następnie wpadł na pomysł jak ustawiać poszczególne czcionki na tzw. matrycach, aby te matryce były ruchome. I trzeci element to element powielania, tutaj wykorzystał doświadczenia związane z prasą do wyciskania winogron. Gutenberg udoskonalał te trzy elementy od 1439 roku.

Jan Gutenberg wydrukował około 200 sztuk 42-wierszowej Biblii. Połowa egzemplarzy wydrukowana była na pergaminie, reszta na zwykłym papierze. Jeden z oryginałów Biblii Gutenberga znajduje się w Polsce w Pelplinie.

Z jego wynlazku korzystano na całym świecie
Gutenberg nie miał pewności, że wydrukowana księga będzie się dobrze sprzedawała, ale zaryzykował. Drukarzowi często brakowało pieniędzy i nie było go stać na stałych pracowników. Wynajmował ludzi, których przyuczał, a ci potem odchodzili, kiedy brakowało pieniędzy na wypłatę.  Tajemnica druku Gutenberga szybko ujrzała światło dzienne. Możliwe, że gdyby jego uczniowie tak często się nie zmieniali, druk nie rozpowszechnił by się tak szybko.
Przez ponad 400 lat wszyscy drukowali według wzoru Gutenberga. Zmieniło się to dopiero pod koniec XIX na skutek modernizacji w przemyśle.

mk

Zobacz więcej na temat: historia książka
0 0 0

Czytaj także

Alfabet Morse’a – rewolucja telegraficzna

24.05.2014
0 0 0
Samuel Morse (27. 12. 2004) Mark SweepWikimedia Commons
Samuel Morse (27. 12. 2004) Mark Sweep/Wikimedia Commons
Kropki i kreski – oto tajemnica słynnego wynalazku Samuela Morse’a. Jednak wymyślonym przezeń systemem komunikacji można posługiwać się również za pomocą błysku świateł, dźwięków lub impulsów elektrycznych.
Posłuchaj
19'30 Reportaż o Romanie Rosołowskim, który od lat 70. XX wieku jest krótkofalowcem i nadaje za pomocą alfabetu Morse'a. Nie przerwał swoich zajęć nawet po utracie wzroku. Jak sam mówi, odbywa swoiste "podróże" po świecie (15.12.2005).

170 lat temu, 24 maja 1844 roku Samuel Morse przesłał z Waszyngtonu do Baltimore pierwszą w historii wiadomość własnej konstrukcji telegrafem elektrycznym.

Alfabet Morse'a

Tworząc swój kod, Morse początkowo planował wykorzystanie go wraz z telegrafem elektrycznym. Od 1890 roku wynalazek szeroko już stosowano w telekomunikacji radiowej. Dziś najczęściej używają go radioamatorzy. Alfabet Morse’a w znacznym stopniu zmodyfikowano, zmian dokonano po to, aby zapewnić wynalazkowi większą przydatność w komunikacji nowoczesnej. Z kodem Morse’a zazwyczaj obeznani są piloci i kontrolerzy.

Kropki i kreski

Alfabet Morse’a opiera się na systemie trójkowym: brak sygnału – krótki sygnał – długi sygnał. Każdy znak reprezentują złożone z kilku elementów serie sygnałów długich i krótkich. Długie to kreski, a krótkie – kropki. Najkrótszy czas trwania kreski powinien wynosić tyle ile wynosi czas trwania trzech kropek. Odstęp miedzy elementami znaku powinien być nie dłuższy niż czas trwania jednej kropki. Przerwę między poszczególnymi znakami stanowi jedna kreska, a odstęp między grupami znaków – trzy kreski.

Pierwszym zainteresowaniem Samuela Morse’a (urodzonego 21 kwietnia 1791 w Charlestown, a zmarłego 2 kwietnia 1872 w Nowym Jorku) zostało malarstwo, którego uczył się u znanego amerykańskiego artysty Washingtona Allstona. Potem studiował na uniwersytecie Yale, gdzie uczęszczał na wykłady poświęcone elektryczności. Przez cały czas studiów zarabiał na życie malowaniem portretów. W roku 1810 ukończył studia, a rok później towarzyszył swemu nauczycielowi Allstonowi w podróży po Europie.

To Morse wynalazł telegrafię bezprzewodową, on także jako pierwszy opatentował i przedstawił telegraf – najpierw w Instytucie Filadelfii, później zaś prezydentowi USA, Martinowi Burenowi (wynalazcą tego środka komunikacji jednakże nie był). Przy opracowywaniu alfabetu, który ostatecznie nazwano jego nazwiskiem, współpracował z Alfredem Vailem, studentem Yale, który, obecny przy demonstracji pracy telegrafu, wyraził chęć współdziałania z tym, kto go opatentował. Telegrafia bezprzewodowa i specyficzny system komunikacji nie były jedynymi wynalazkami Morse’a – wynalazł też maszynę do cięcia marmuru, pozwalającą wykonywać kształty trójwymiarowe.

0 0 0

Czytaj także

Aleksander Bell - jego wynalazek opanował cały świat

03.06.2015
0 1 0
Graham Bell rozmawia przez telefon, foto: wikipediadomena publiczna
Graham Bell rozmawia przez telefon, foto: wikipedia/domena publiczna
"Panie Watson, proszę przyjść, potrzebuję pana" - tak brzmiały pierwsze słowa wypowiedziane przez telefon przez Grahama Bella do jego asystenta Thomasa, zanotowane w dzienniku laboratoryjnym wynalazcy pod datą 10 marca 1876.
Posłuchaj
28'25 O wynalazku Aleksandra Grahama Bella opowiada dr Jerzy Jasiuk z Muzem Techniki w Warszawie (25.01.1998)

3 czerwca 1880 Aleksander Graham Bell przeprowadził pierwszą bezprzewodową transmisję telefoniczną.

Aleksander Graham Bell (ur. 3.03.1847 w Edynburgu, zm. 2.08.1922), z zawodu logopeda i nauczyciel muzyki, przeszedł do historii jako wynalazca telefonu. Do biura patentowego swój wynalazek zaniósł 14 lutego 1876. Patent uzyskał 7 marca 1876. Pierwszy aparat telefoniczny zainstalował 20 czerwca 1877.
Choć kilku współczesnych mu wynalazców miało podobne pomysły, to właśnie jego wynalazek został opatentowany i był pierwszym działającym telefonem. Legendarne są dwie godziny, o które Bell wyprzedził w amerykańskim Urzędzie Patentowym Elishe Greya. Obaj zgłosili tam ten sam wynalazek - telefon. Do dzisiaj trwają spory, komu ostatecznie należy przypisać odkrycie, które tak bardzo zmieniło nasze życie.

W trakcie prac nad ulepszeniem telegrafu Bell odkrył, że ludzki głos można zamienić w impuls elektryczny i przesłać go dalej kablem. Dzięki temu możliwe stało się przesyłanie informacji w dowolne miejsce. Pierwszy raz usłyszano się przez telefon 10 marca 1877. Piętnaście lat wcześniej prototyp telefonu skonstruował Philipp Reis. Jego urządzenie przewodziło dźwięki harmoniczne i pozwalało na transmisję muzyki, ale głos ludzki ulegał ogromnemu zniekształceniu.
Pierwszy kabel telefoniczny między Europą a Ameryką położono w 1956 roku. Przewód ten umieszczono na dnie Atlantyku. 100 lat wcześniej były tam kładzione kable telegraficzne.

Współczesne telefony stacjonarne działają według tej samej zasady, co wynalazek z końca XIX wieku - zamieniają dźwięki na sygnały elektryczne, przesyłane właśnie kablem. W przypadku telefonów komórkowych sygnał z aparatu do aparatu przesyłany jest za pomocą fal radiowych.

mk

Zobacz więcej na temat: historia technologie
0 1 0