Historia

Janusz Zajdel - ojciec polskiej fantastyki socjologicznej

Ostatnia aktualizacja: 19.07.2017 06:08
- Zajdel, który wyszedł od trzeźwej analizy naukowca i obserwacji mechanizmów społeczeństwa socjalistycznego, budował scenariusze alternatywne i bardzo wnikliwie się im przyglądał. Okazało się, że odkrył prawidłowości, które działają także w innych systemach - mówił o autorze "Limes inferior" publicysta i pisarz Piotr Gociek na antenie Polskiego Radia.
Audio
  • Audycja Barbary Schabowskiej i Mateusza Matyszkowicza z cyklu "Historie alternatywne" poświęcona twórczości Janusza Zajdla. (PR, 24.01.2015)
Janusz Andrzej Zajdel (1938-1985)
Janusz Andrzej Zajdel (1938-1985)Foto: Wikimedia Commons/dp

19 lipca 1985 zmarł Janusz Zajdel, prekursor i czołowy przedstawiciel nurtu fantastyki socjologicznej w Polsce.

Zajdel debiutował w czasopiśmie "Młody technik" w 1961 roku opowiadaniem "Tau Wieloryba". Jego twórczość ewoluowała w czasie: początkowo fizyk i pracownik Centralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej pisał w konwencji klasycznego science fiction skupionego na rozwoju nauki i podboju kosmosu, kierując się następnie w stronę fantastyki socjologicznej.

W swojej późniejszej twórczości Zajdel snuł wizje społeczeństw dystopijnych, totalitaryzmów. Do najważniejszych dzieł autora należą "Limes inferior", "Cylinder van Troffa", "Paradyzja" i "Wyjście z cienia". W jego utworach dostrzegano obserwację systemu panującego w PRL.

- On do tego stopnia dokładnie opisywał świat, w którym żyliśmy, że w połowie lat 80. na serio zastanawiano się nad jego powieścią "Limes inferior" jako sposobem opisu działania ekonomii w PRL – mówił pisarz i redaktor Maciej Parowski, gość audycji "Historie alternatywne" Barbary Schabowskiej i Mateusza Matyszkowicza.

Zajdel był jednym z współtwórców i aktywnych członków polskiego fandomu – społeczności wielbicieli fantastyki - w latach siedemdziesiątych. "Kluby fantastyki stały się dziwną oazą spokoju i swobody dyskusji (...) Bywał w klubach Janusz Zajdel, fizyk, błyskotliwy gawędziarz, żarliwy patriota i wróg komuny" – pisał o prekursorze polskiej fantastyki socjologicznej Rafał Ziemkiewicz w artykule "Jest fantazja w narodzie".

Sprzeciw Zajdla wobec opresyjnego systemu przejawiał się nie tylko w jego twórczości, fizyk-pisarz był współzałożycielem komisji zakładowej NSZZ "Solidarność" w Centralnym Laboratorium Ochrony Radiologicznej.

Janusz Zajdel zmarł na raka płuc podczas pracy nad drugą częścią powieści "Cała prawda o planecie Ksi". Jego imieniem została nazwana najważniejsza nagroda polskiego fandomu.

O tym, że twórczość Zajdla jest aktualna do dziś, posłuchaj w audycji "Historie alternatywne" Barbary Schabowskiej i Mateusza Matyszkowicza.

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Sir Arthur Conan Doyle – zakładnik Sherlocka Holmesa

Ostatnia aktualizacja: 07.07.2017 06:00
– Dla nas Arthur Conan Doyle to przede wszystkim Sherlock Holmes. Mało, Sherlock Holmes, a później jego twórca Conan Doyle, podczas gdy on przez całe życie traktował te opowiadania jako rzecz zupełnie drugorzędną – mówił krytyk literacki Marek Wydmuch.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stanisław Lem - pisarz, naukowiec, filozof

Ostatnia aktualizacja: 27.03.2017 06:00
- Był to typ i człowieka, i pisarza, u którego intelekt przeważał - charakteryzował Lema publicysta i tłumacz, Lech Jęczmyk. - Nic dziwnego, że literatura popularnonaukowa szczególnie mu odpowiadała.
rozwiń zwiń