X
Aby nas słuchać lub oglądać potrzebujesz najnowszego Adobe Flash Player | Pobierz Flash
POLSKIE RADIO - HISTORIE DOBRZE OPOWIADANE OD 90 LAT
Kultura Wiktor Zin. Bez piórka i węgla
Section05
Wiktor Zin. Bez piórka i węgla

"Piórkiem i węglem", to najlepszy w dziejach TVP program o architekturze. Profesor Wiktor Zin również w Polskim Radiu opowiadał o historii sztuki, ekologii, kondycji gatunku ludzkiego i swoim życiu. "Pogoń za nowym, za tym czego jeszcze nie było - sprzyja legalnemu rozprzestrzenieniu się chaosu i żadności", twierdził Profesor. Trudno się nie zgodzić, patrząc na wytwory dzisiejszych "inwestorów". A więc - zapraszamy na lekcje dobrego smaku, wrażliwości i estetyki. Nie tylko w architekturze.

Section06
Ostatnio dodane
12'22 Żart czy przeżycie Punktem wyjścia do opowieści jest przedstawienie widoku z okna pracowni profesora - wzgórze wawelskie od strony północnej, z katedrą i jej wieżami: zegarową, zygmuntowską i wikaryjską, zwaną też wieżą srebrnych dzwonów. Realistyczny obraz architektury przeplata się z bajkowym opisem szopki staropolskiej, która zdaniem autora jest przykładem zrozumienia istoty architektury Krakowa.
14'16 Znaleziona szopka Kosów Poleski to dziś miasto białoruskie, położone w obwodzie brzeskim, ale przed 1795 rokiem było ono częścią Królestwa Polskiego. Tam gdzie obecnie znajduje się katolicki kościół p.w. Przenajświętszej Trójcy, stał niegdyś inny kościółek, w nim to w 1748 został ochrzczony generał Tadeusz Kościuszko. Autor w wyobraźni przenosi się w czasie i ze szczegółami opisuje to wydarzenie.
14'15 Zmrok Zmrok jest porą najbardziej zmiennego nastroju krajobrazu, w ciągu kilkunastu minut otaczający nas świat zmienia swą jakość. Światło zostaje zwyciężone przez ciemność. W oparciu o osobiste wspomnienia, przykłady literackie i fakty historyczne profesor snuje refleksje wokół pojęcia zmroku i zmierzchu.
07'13 Złotogłów Historia kawałka papuzio zielonego złotogłowiu w złote cętki i gwiazdy, znalezionego w trumnie i powieszonego – na wyraźne życzenie proboszcza, którego „brały mdłości” na myśl o wszystkim, co ze zmarłymi związane - na konarze lipy w Uchaniu.
09'51 Ziemia Postęp techniczny a zabieranie ziemi przeznaczonej pod uprawę. Sytuacja prawna chroniąca ziemie uprawne przed szkodliwością środków chemicznych. Analiza z 1971, ale nadal niezwykle aktualna.
14'12 Zgalareciała malmazja W 1958 roku profesor został głównych architektem Krakowskiej Pracowni Konserwacji Zabytków. Pierwszym jego zadaniem było zainstalowanie centralnego ogrzewania w kompleksie pałacowo-parkowym w Łańcucie. Sprawę w dużym stopniu utrudniały: ozdobność rzeźbionych i pozłacanych boazerii, polichromowane ściany oraz bogactwo drewnianych posadzek. W trakcie prac znaleziono, schowany tam w czasie okupacji, antałek z galaretowatym już likierem - winkiem hrabiego Alfreda Potockiego.
04'44 Zegar Wnętrza starych zegarów mogą kryć różne tajemnice i niespodzianki. Awaria i wizyta zegarmistrza sprawiły, że we wnętrzu jednego z nich odkryto zapisek młodej dziewczyny z wigilii 1826 roku.
08'10 Zdrowy rozsądek Doświadczenia i zdrowy rozsądek prostych ludzi w pracach archeologicznych. Historia dwóch robotników, którzy znaleźli sposób na usunięcie głazu leżącego w odkopanych piwnicach Ratusza krakowskiego.
14'37 Zapach pieczonego chleba Dawniej panowało przekonanie, że kupienie chleba stanowi swoiste poniżenie, symbol nędzy, albo i grzech. Można go było, w razie potrzeby pożyczyć od sąsiada. Profesor opisuje zwyczaje związane z pieczeniem chleba, czynnością niegdyś powszechną. Zastanawia się przy tym nad zmianami, jakie zachodziły w polskiej obyczajowości na przestrzeni lat?
08'52 Zanieczyszczone powietrze Powietrze, atmosfera, jej zanieczyszczenie oraz rola przyrody w produkcji tlenu. Lasy i ich ochrona.
14'16 Zamość - pierwsze wyniki badań Opowieść o początkach miasta i twierdzy Zamość. Sensacyjne odkrycia historyczne oraz architektoniczne profesora Wiktora Zina. Od roku 1959 prowadził on prace badawcze, które doprowadziły do obalenia, obowiązującej przez dziesięciolecia, tezy o założeniu grodu przez Jana Zamoyskiego jako "idealnego" renesansowego miasta. Prawdziwa historia słynnego pałacu.
13'31 Zaduma nad znikomą szkodliwością “Jeśli narodowi w tym pokoleniu odbierze się jego pomniki, w przyszłym pokoleniu zginie naród” - głosił Adolf Hitler. Ziemie polskie bardzo wiele wycierpiały w XX wieku. Przeszły przez nie dwie wojny światowe. Okupacja niemiecka i sowiecka doprowadziły do zniszczenia wielu bezcennych wartości krajobrazowych. Autor w tym kontekście opowiada o dzisiejszym braku poszanowania dla zabytków architektonicznych i krajobrazowych oraz o niefrasobliwości aktualnych właścicieli zachowanych jeszcze dóbr.
08'55 Wyż demograficzny Perspektywy demograficzne 2000 roku oraz problemy związane z przyrostem ludności na Ziemi. Wizja futurologów z 1972 roku, którą można samemu skonfrontować z naszą aktualną wiedzą. Czy bardzo się pomylili?
14'20 Wyznanie projektanta “Stanąłem na drużce wyłożonej malinowomarchwiowym klinkierem i stwierdziłem z przerażeniem, że otacza mnie kilkadziesiąt gipsowych, pokrytych jaskrawymi barwami krasnoludków z siwymi brodami...” - autor opisuje swą wizytę w klasycystycznym pałacyku na obrzeżach Warszawy. Właściciel pałacyku hrabia Łodzia-Gombrowski "przystosował" go do potrzeb agencji towarzyskiej.
14'09 Wrony Gdy nadchodzi listopadowy wieczór, gęstnieje mrok, a noc rodzi sie szybko i podstępnie. W krótkim czasie krajobraz ożywia się mimo mroku. Zaczyna się pora wron. Krajobraz z wronami ma w sobie jakąś grozę, te ptaki kojarzą się nam z pobojowiskami i cmentarzami. Zaś ich chorał ma w sobie coś bardzo podniosłego i - jak przekonuje profesor - coś polskiego.
08'53 Woda w przyrodzie Woda w przyrodzie, zbiorniki wodne, zanieczyszczenie przez przemysł, zasoby wody w górach lodowych i problem deficytu wody na polskich wsiach oraz jego globalnego braku.
13'55 Wielki znak zapytania Dziekanów to wieś położona w województwie lubelskim, w gminie Hrubieszów, rodzinnych stronach autora. Wspomnienie zapisu rozmowy z 1965 roku, którą profesor przeprowadził z osiemdziesięciokilkuletnim Józefem Galejem, ostatnim sołtysem Dziekanowa. Dokładne przedstawienie wnętrza miejscowej Dawidkowej Karczmy oraz panujących tam obyczajów. Historia gospodarza, który przepił własną córkę.
13'33 Wacio Żyję z zajączkowania. Pomagam na ogół starszym, mniej zdolnym kolegom, wykonując w ich imieniu rysunki i projekty. Naturalnie odpłatnie – mówił profesorowi Wacław Wrona. Opowieść o byłym studencie Waciu, genialnym fałszerzu wszystkiego, co tylko dało się sfałszować.
13'47 Teatr spełnionej wyobraźni Ulica Kanonicza w Krakowie to jedna z najpiękniejszych ulic dawnej stolicy. Do dziś zachowało się na niej wiele renesansowych i barokowych kamienic z ozdobnymi portalami. Początek ulicy od strony miasta tworzy narożna kamienica, pałac biskupa Samuela Maciejowskiego. Dziś mieszczą się tam m.in. Instytut Historii Architektury i Konserwacji Zabytków Politechniki Krakowskiej, Teatr Zależny oraz kawiarnia "Pod inkwizytorem".
04'59 Talia kart W czasie renowacji krypty Radziwiłłów w prowincjonalnym klasztorze odkryto talię kart do gry z XVII wieku z listem wotywnym „karcianego grzesznika" do Matki Boskiej.
14'29 Święty sak Za jedną rzeką, przy niewielkim wzgórzu było sobie miasteczko... Wszyscy żyli tu zgodnie, niezależnie od wiary, darzyli siebie wzajemnym szacunkiem. Wszystkie świątynie kościół, cerkiew i bożnicę ufundował jeden z właścicieli miasta. Profesor wspomina wydarzenia ze swojego dzieciństwa: odpust w Hrubieszowie, jego przebieg, specyfikę i przedmioty, które mu towarzyszyły.
14'11 Światło i mrok “Była to jedna z tych nocy, w których nie ma nadziei na świt” - pisał Antoine de Saint- Exupéry. Ciemna noc to symbol grozy, jednak nie dla wszystkich i nie w każdej sytuacji. Dla partyzantów, w czasie wojny stawała się ona największym sprzymierzeńcem życia. Profesor snuje opowieść o świetle, mroku i nieskalanej żadnym odblaskiem ciemności absolutnej. Przywołuje obrazy ciemności krypty katedry gnieźnieńskiej oraz ferii nocnych barw i blasków Nowego Yorku.
13'29 Świadkowie Autor w ciągu swojej wieloletniej współpracy z krakowską telewizją, wyczarowywał na oczach milionów telewidzów widoki pięknych budowli i detali architektonicznych. Wspomnienie jednej z audycji z cyklu "Piórkiem i węglem", której bezpośrednimi widzami w studiu byli: reżyserka teatru telewizji Lidia Zamkow oraz aktorzy Leszek Herdegen i Wiktor Sadecki.
12'55 Śmieci Dawniej śmieci miały swoją wartość, przed wyrzuceniem były jeszcze dokładnie przeglądane, butelki po lekarstwach myto i odnoszono do apteki, a stare pogięte gwoździe prostowano. Profesor zastanawia się nad konsumpcyjną naturą ludzi i słabym zainteresowaniem wtórnym wykorzystywaniem odpadów. Opowiada o śmieciach dziadka Szymona, o trzech, poznanych w latach pięćdziesiątych, krakowskich śmieciarzach, oraz o śmieciach lat dziewięćdziesiątych.
12'28 Szczególna wrażliwość Jak czytamy w Apokalipsie św. Jana “trzeba przestać widzieć by zobaczyć”. Profesor snuje opowieść o szczególnej wrażliwości i talentach ludzi niewidomych. O otwarciu wystawy dla niepełnosprawnych oraz o tym, że niewidomi są w stanie czubkami palców rozpoznawać i wyczuwać kolory.
13'44 Sylwester po sylwestrze “Pan szanowny na pewno ma serce czułe i nie pozostawi biedaka bez wsparcia” - z tymi słowami zwrócił się do profesora pewien bezdomny. Opowieść o dziwnym żebraku, Sylwestrze Banasiu, który nie tylko pozował autorowi do portretu, ale nawet powierzył rysownikowi swój pochówek.
12'51 Style Historia każdej sztuki zaczyna się w duszy artysty, a kończy na materiale i narzędziach. Sprawa zdefiniowania stylu w sztuce nie jest ani prosta, ani łatwa. Refleksje i przemyślenia profesora na temat konwencji w sztuce, a zwłaszcza w architekturze.
13'51 Strzęp złotogłowiu Profesor wspomina wakacyjne praktyki ze studentami w Uchaniu. Historia jest związana z kawałkiem trumiennej szaty, znalezionym w jednej z trumien w krypcie zamku w Uchaniu. Z dawnego bogatego stroju zachował się jedynie strzęp złotogłowiu. Stał się on ciekawym symbolem prądów, które w XVII wieku oddziaływały na naszą kulturę, połączenia stylu tureckiego Wschodu i słonecznej Italii.
08'23 Stary Ratusz Przypadek w odkryciach naukowych. Odkrycie piwnic starego Ratusza krakowskiego. Tajemnice krakowskiego Rynku. Porównanie prac archeologicznych za granicą i w Polsce.
08'40 Stary Kraków Refleksje i wrażenia z konserwatorskiej penetracji zabytkowej substancji architektonicznej starego Krakowa, zamieszkałej przez czasem bardzo dziwnych ludzi.
Section07