Historia

Bronisław Piłsudski - brat Marszałka na Dalekim Wschodzie

Ostatnia aktualizacja: 17.05.2017 06:03
- Na Sachalinie Bronisław Piłsudski jest znacznie bardziej znany niż w Polsce. Jest uważany za bohatera narodowego - mówił na antenie Polskiego Radia Józef Żytek. Dzięki działaniom Piłsudskiego wiemy, jak brzmiał język Ajnów.
Audio
  • "Bronisław Piłsudski - badacz ludów Dalekiego Wschodu" audycja Anny Boruckiej-Szotkowskiej (PR, 22.11.1991)
Bronisław Piłsudski, źr. Wikimedia Commonsdp
Bronisław Piłsudski, źr. Wikimedia Commons/dp

17 maja 1918 zmarł Bronisław Piłsudski, brat Józefa, etnograf, badacz ludów Sachalinu.

Bronisław był o rok starszy od swojego słynnego brata. Urodził się w rodzinnym majątku Piłsudskich w Zułowie. Początkowo niewiele wskazywało na to, że poświęci się karierze etnograficznej. Przyszłość wiązał z prawem, studiował ten przedmiot na uniwersytecie w Petersburgu.

JÓZEF PIŁSUDSKI - SERWIS SPECJALNY POLSKIEGO RADIA >>>>

Co łączy braci Piłsudskiego i Lenina?

- Studiował niedługo, bo już w marcu 1887 roku został aresztowany za udział w organizacji założonej przez studentów "Frakcja terrorystyczna Narodnej Woli". Był w tej organizacji ze starszym bratem Lenina, Aleksanderem Uljanowem - mówił w audycji Anny Boruckiej-Szotkowskiej Józef Żytek, kurator wystawy "Bronisław Piłsudski - badacz ludów Dalekiego Wschodu", zorganizowanej w 125. rocznicę urodzin Bronisława Piłsudskiego; pracownik Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie.

Na Dalekim Wschodzie

Obaj otrzymali wyroki śmierci za przygotowywanie zamachu na życie cara Aleksandra III. Uljanow zawisł, Piłsudskiemu wyrok zamieniono na 15 lat katorgi. Zesłanie spędził na Sachalinie, gdzie zaczął interesować się kulturą autochtonicznych mieszkańców wyspy: Ajnów i Niwchów.

- Ponieważ był człowiekiem młodym (nie miał wówczas nawet 24 lat), szybko znalazł wspólny język z dziećmi, które tam się znajdowały (…). Zauważyli to rodzice i powierzyli mu nauczanie dzieci. Przy okazji nauczył się języka Niwchów - wyjaśniał gość audycji.

Komplety udzielane dzieciom spowodowały, że Piłsudski zwrócił na siebie uwagę miejscowych władz: powierzano mu funkcje administracyjne i badania meteorologiczne.

- Przełomowym wydarzeniem w jego karierze było zetknięcie się z zesłańcem Lwem Szternbergiem, którego gubernator Sachalinu skierował na północ wyspy, ażeby tam zajął się badaniem problematyki miejscowych ludów. Piłsudski pomagał mu w tych badaniach, a Szternberg wprowadzał go w tajniki etnografii - mówił kustosz.

Mimo amnestii, jaką wyprosiły dla niego miejscowe władze, pozostał na Sachalinie. Tam objął funkcję zastępcy nauczyciela szkoły, którą sam założył. W roku 1899 pozwolono mu przenieść się do Władywostoku. Jako pracownik tamtejszego muzeum przygotował dalekowschodnią część rosyjskiej ekspozycji na Wystawę Światową w 1900 roku.

Piłsudscy w Japonii

Ponownie na Sachalin trafił w 1903 roku. Tym razem ruszył tam z własnej woli, na zlecenie  Carskiej Akademii Nauk, która powierzyła mu badania nad ludem Ajnów. Tam dołączył do wyprawy Wacława Sieroszewskiego, której celem była japońska wyspa Hokkaido. Powrócił z niej w tym samym roku.

- Odbył liczne podróże po wyspie. Przebył łącznie 4655 wiorst. Założył kilka szkół dla Ajnów. Napisał szereg publikacji poświęconych Ajnom. Przygotował specjalny projekt przepisów o ustroju i administracji wyspy. Postulował wiele bardzo postępowych i współczesnych rozwiązań - mówił gość Anny Boruckiej-Szotkowskiej. - Piłsudski tak mocno angażował się w życie Ajnów, że również w sferze jego życia osobistego lud ten odegrał znaczącą rolę: ok. 1903 roku poślubił Ajnkę Shinhinchou. Do dzisiejszego dnia w Japonii żyje dalekowschodnia linia rodu Piłsudskich.

Tajemnicza śmierć

W 1905 roku zmuszony został opuścić Sachalin, co spowodowało rozłąkę z żoną i dziećmi (Ajnowie uważali opuszczenie wioski przez kobietę za hańbę). Przez Hokkaido i USA powrócił na ziemie polskie. Tu zajął się badaniami etnograficznymi mieszkańców Podhala i współorganizował muzeum im. Tytusa Chałubińskiego. Po wybuchu I wojny światowej wyjechał do Szwajcarii, gdzie podjął działalność niepodległościową. Śmierć Piłsudskiego nadeszła niespodziewanie: utonął w nurtach Sekwany. Policja podejrzewała samobójstwo.- Właściwie do dziś sprawa pozostaje niewyjaśniona - mówił Józef Żytek.

Nieocenione dziedzictwo

Podczas pobytu na Sachalinie w latach 1903-1905 prowadził badania języka Ajnów. Ich język zapisał na woskowych wałkach. - Profesor Alfred Majewicz z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu zawiózł cudem odnalezione walce do Japonii, zostały odczytane i przegrane dzięki technice laserowej - mówił Józef Żytek.

Lata sowieckiego wynaradawiania Ajnów spowodowały, że ich język nieomal umarł. Praca Bronisława Piłsudskiego: przygotowany przez niego i zredagowany ponownie przez prof. Alfreda Majewicza słownik języka Ajnów oraz zapis dźwięku ich mowy, to jego ostatnie świadectwa.

O tym, jak brat Marszałka badał ludy Sachalinu posłuchaj w audycji Anny Boruckiej-Szotkowskiej.

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Lenin: zdobytej władzy nigdy nie oddamy!

Ostatnia aktualizacja: 07.11.2014 06:00
W nocy z 6 na 7 listopada 1917 krążownik "Aurora" oddał strzał, który był sygnałem do rozpoczęcia rewolucji październikowej. Według obowiązującego wtedy w Rosji kalendarza juliańskiego, był to 24 i 25 października - stąd nazwa wydarzenia.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wojna rosyjsko-japońska: jak Dawid pokonał Goliata

Ostatnia aktualizacja: 08.02.2015 06:20
Konflikt na dalekich rubieżach imperium carów unaocznił słabość Rosji. Państwo zajmujący nieomal jedną piątą lądu został pokonany przez maleńki Kraj Kwitnącej Wiśni.
rozwiń zwiń

Czytaj także

80 lat temu zmarł marszałek Józef Piłsudski

Ostatnia aktualizacja: 12.05.2015 16:36
– Józef Piłsudski najbardziej chciał polskiej niepodległości i najmocniej o nią walczył – mówił w Polskim Radiu 24 historyk Andrzej Sowa. Marszałek uchodzi za jedną z najwybitniejszych postaci w historii walk o wolną Polskę. Jego geniuszowi strategicznemu przypisuje się m.in. zwycięstwo w wojnie roku 1920.
rozwiń zwiń