Wiadomości
Section05
Section36
Kalendarium
31Maja
Międzynarodowy Dzień bez Papierosa (z inicjatywy WHO)
Polska: Dzień Bociana Białego (od 2003)
1915 – I wojna światowa - Użycie przez Niemców ciekłego chloru przeciwko Rosjanom na linii frontu pomiędzy Bolimowem a Sochaczewem (śmierć poniosło kilka tysięcy rosyjskich żołnierzy) - 100 lat temu
1940 – Wysadzenie przez Niemców pomnika Fryderyka Chopina w Warszawie - 75 lat temu
1950 – Powstanie w Olsztynie Wyższej Szkoły Rolniczej (obecnie Uniwersytet Warmińsko-Mazurski) - 65 lat temu
1926 – Wybór przez Zgromadzenie Narodowe marszałka Józefa Piłsudskiego na prezydenta RP (odmowa przyjęcia urzędu przez Marszałka) - 90 lat temu
1380 – Podpisanie przez wielkiego księcia litewskiego Jagiełłę (późniejszego króla Polski) i mistrza krzyżackiego Winricha von Kniprode traktatu w Dawidyszkach (wymierzonego przeciwko Kiejstutowi) - 635 lat temu
1795 – Zlikwidowanie Trybunału Rewolucyjnego, organu sądowego rewolucji francuskiej - 220 lat temu
1910 – Z połączenia brytyjskich kolonii utworzono - jako dominium - Związek Południowej Afryki (1961 przekształcony w republikę) - 105 lat temu
1990 – Wyniesienie na orbitę modułu naukowego Kristałł (części radzieckiej stacji kosmicznej Mir) - 25 lat temu
1891 – Początek budowy Kolei Transsyberyjskiej (1891-1916) - 125 lat temu
1911 – W stoczni w Belfaście zwodowano Titanica - 105 lat temu
1916 – I wojna światowa - Początek - uznanej za nierozstrzygniętą - dwudniowej bitwy jutlandzkiej - największej bitwy morskiej tej wojny (w starciu zatonęło 14 okrętów brytyjskich i 11 niemieckich, zginęło ponad 8500 marynarzy obu flot) - 100 lat temu
1961 – Proklamowanie Republiki Południowej Afryki (w miejsce brytyjskiego dominium) - 55 lat temu
1640 – Michał Korybut Wiśniowiecki, 1669-73 król Polski, wybrany - jako kandydat szlachecki - na sejmie elekcyjnym, prowadzenie polityki utrudniła mu walka stronnictw malkontentów i regalistów, 1673 chory król przekazał władzę nad wojskiem hetmanowi Janow
1810 – Filip Walter, chemik, profesor UJ, specjalista w dziedzinie chemii organicznej, odkrywca 24 związków chemicznych, twórca polskich nazw wielu związków i pierwiastków, od 1831 we Francji, 1847 odznaczony Krzyżem Legii Honorowej (zm. 1847) - 205 lat t
1845 – Kandyda Maria od Jezusa, właśc. Joanna Józefa Cipitria y Barriola, baskijska zakonnica, 1871 założycielka Zgromadzenia Córek Jezusa, 1996 beatyfikowana przez Jana Pawła II, 2010 kanonizowana przez Benedykta XVI (zm. 1912) - 170 lat temu
1915 – Robert Lado, urodzony w rodzinie hiszpańskich imigrantów amerykański językoznawca, uznawany za twórcę współczesnej lingwistyki kontrastywnej, profesor uniwersytetów Michigan i Georgetown, założyciel instytutów języka angielskiego na pięciu hiszpańs
1836 – Jules Chéret, francuski malarz i grafik okresu belle époque (secesji), praktykant w zakładzie graficznym, 1881 właściciel pracowni w Paryżu, autor wielobarwnych plakatów reklamowych (1883 Hippodrome Leona Dare), etykiet perfumeryjnych, później fres
1911 – Maurice Allais, francuski ekonomista, inżynier i fizyk, przeciwnik wspólnej europejskiej waluty i polityki globalizacji, krytyk teorii oczekiwanej użyteczności (paradoks Allais), badacz zjawisk dotyczących prędkości światła i grawitacji, 1988 laure
1931 – Bogumił Kobiela, aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, scenarzysta, absolwent krakowskiej PWST, związany z teatrami w Gdańsku i Warszawie, współtwórca teatrzyku studenckiego Bim-Bom, aktor kabaretów Dudek i Wagabunda oraz Teatru TVP, 1953-69 wyst
1936 – Wiesława Kwiatkowska, dziennikarka, działaczka opozycji w PRL, 1980-81 w sekcji historycznej ZR Solidarność w Gdańsku, w stanie wojennym skazana na 5 lat więzienia, 1983 uwolniona, po 1989 w redakcjach Tygodnika Gdańskiego i Dziennika Bałtyckiego,
1740 – Fryderyk Wilhelm I z dynastii Hohenzollernów, 1713-40 król Prus, elektor Brandenburgii, inicjator modernizacji kraju oraz polityki interwencji państwa w wiele dziedzin życia, zwolennik żelaznej dyscypliny w armii - pruskiego drylu (ur. 1688) - 275
1880 – Hippolyte Mège-Mouriès, francuski chemik, technolog środków spożywczych, specjalista w dziedzinie żywienia człowieka i zdrowej żywności, 1869 wynalazca procesu uzyskiwania tłuszczu jadalnego - margaryny (ur. 1817) - 135 lat temu
1990 – Jerzy Kaliszewski, aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny, pedagog, absolwent PIST i Wydziału Reżyserii PWST w Warszawie, występy na scenach Krakowa i Warszawy, po wojnie m.in. dyrektor Teatru Śląskiego w Katowicach (1959-62), wykładowca PWST
2000 – Tito Puente, właśc. Ernest Anthony Puente, portorykański kompozytor, aranżer i instrumentalista, tworzący w gatunkach latin jazz i mambo, twórca 100 albumów i 400 utworów, pięciokrotny laureat nagrody Grammy, odznaczony amerykańskim National Medal
1841 – George Green, brytyjski matematyk i fizyk, do 40. roku życia samouk - piekarz i młynarz, 1833-37 studia w Cambridge, autor - 1828 teorii potencjału (związki elektryczności i magnetyzmu), także twierdzenia i funkcji Greena, 1839 podstawowych równań
1976 – Jacques Monod, francuski biochemik, 1959 profesor Sorbony, członek Royal Society w Londynie, 1961 współodkrywca kwasów rybonukleinowych (RNA), 1965 laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizjologii lub medycyny za odkrycie mechanizmów genetycznej kontro
1986 – James Rainwater, amerykański fizyk-atomista, w czasie II wojny światowej uczestnik Projektu Manhattan, 1975 laureat (wraz z Nielsem Bohrem i Benjaminem Mottelsonem) Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za rozwinięcie teorii budowy jąder atomowych (ur.
2006 – Raymond Davis, amerykański fizyk i chemik, od 1946 pracownik Narodowego Laboratorium Chemicznego w Brookhaven, autor pionierskiej metody wychwytywania ciężkich cząstek (neutrino), 2002 najstarszy (88-letni) laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki
2011 – Andrzej Sobczak, autor tekstów, artysta kabaretowy i felietonista, absolwent UAM, autor przebojów dla grup rockowych Turbo (Dorosłe dzieci), Lombard (Przeżyj to sam), także utworu Daj mi tę noc grupy Bolter (ur.1946) - 5 lat temu
Section37