Czarodziej Babel. Posłuchaj opowiadań odeskich

Ostatnia aktualizacja: 22.03.2017 15:06
W cyklu "Książka do słuchania" przedstawiliśmy dziesięć opowiadań Izaaka Babla w przekładzie Jerzego Pomianowskiego. Czytał Radosław Krzyżowski.
Audio
  • 17'29
    Izaak Babel, opowiadanie "Pierwsza miłość", czyta Radosław Krzyżowski (Książka do słuchania/Dwójka)
  • 17'40
    Izaak Babel, opowiadanie "Przebudzenie", czyta Radosław Krzyżowski (Książka do słuchania/Dwójka)
  • 18'10
    Izaak Babel, opowiadanie "Moje pierwsze honorarium", czyta Radosław Krzyżowski (Książka do słuchania/Dwójka)
  • 16'44
    Izaak Babel, opowiadanie "Guy de Maupassant", czyta Radosław Krzyżowski (Książka do słuchania/Dwójka)
  • 19'51
    Izaak Babel, opowiadanie "Karol-Jankiel", czyta Radosław Krzyżowski (Książka do słuchania/Dwójka)
  • 16'02
    Izaak Babel, opowiadanie "Lubka Kozak", czyta Radosław Krzyżowski (Książka do słuchania/Dwójka)
  • 19'48
    Izaak Babel, opowiadanie "Ojciec", czyta Radosław Krzyżowski (Książka do słuchania/Dwójka)
  • 19'35
    Izaak Babel, opowiadania "Froim Gracz" i "Sułak", czyta Radosław Krzyżowski (Książka do słuchania/Dwójka)
  • 15'57
    Izaak Babel, opowiadanie "Sprawiedliwość w cudzysłowie", czyta Radosław Krzyżowski (Książka do słuchania/Dwójka)
  • 16'09
    Izaak Babel, opowiadanie "Król", czyta Radosław Krzyżowski (Książka do słuchania/Dwójka)
Radosław Krzyżowski
Radosław KrzyżowskiFoto: Grzegorz Śledź/PR2

Czechow_663.jpg
"Na Sachalin powinno się jeździć jak Turcy do Mekki". Rzecz o Czechowie

Kiedy w 1924 roku w czasopismach "Lef" i "Krasnaja now" ukazało się kilka opowiadań Izaaka Babla, jeden z rosyjskich pisarzy Konstanty Paustowski napisał: "Po lekturze Króla zrozumiałem, że w naszym piśmiennictwie zjawił się jeszcze jeden czarodziej i że wszystko, co ten człowiek napisze nie będzie nigdy bezbarwne i mdłe".

Upiornie szczery świat Izaaka Babla. "Należy się go uczyć na pamięć">>>

Izaak Babel urodził się w Odessie w 1894 roku w rodzinie żydowskiego kupca. Studiował w Wyższej Szkole Handlowej w Kijowie. Debiutował w 1916 roku w petersburskim czasopiśmie "Letopis". Potem pracował w Czeka jako tłumacz, w Ludowym Komisariacie Oświaty, w ekspedycjach żywnościowych, w odeskim gubernialnym komitecie partyjnym, był też reporterem gazet w Petersburgu i w Tyflisie.


Fiodor Dostojewski 663.jpg
Dostojewski - piąty ewangelista?

W kwietniu dołączył do I Armii Konnej, był korespondentem polowym "Czerwonego Kawalerzysty", gazety frontowej I Konnej Brygady Budionnego, brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1924 roku ukazała się "Armia Konna" - arcydzieło nowelistyki, literacki fresk o rewolucji i wojnie. Pisarza oskarżono o szkalowanie bohaterów rewolucji, zbierały się nad nim czarne chmury, ale ratowało go wstawiennictwo Maksyma Gorkiego. 

Babel załatwił wyjazd za granicę całej swojej rodzinie, sam jednak został w Rosji, mimo że w Europie był pisarzem znanym i cenionym. W latach 30. pisał, ale bardzo niewiele publikował. Jego twórczość zbierała coraz bardziej niepochlebne opinie wśród partyjnych krytyków literackich. Po śmierci Maksyma Gorkiego Babel powiedział Erenburgowi: "Teraz koniec ze mną".


mikołaj gogol wiki 1200.jpg
Mikołaj Gogol i mroki jego duszy

Aresztowano go 16 maja 1939 roku. Po trwającej dwadzieścia minut rozprawie bez obrońcy 26 stycznia 1940 roku skazano Izaaka Babla na karę śmierci. Wyrok wykonano nad ranem następnego dnia w podziemiach więzienia Butyrki. Jak napisał Jerzy Pomianowski: "Winą Babla była jego sława, nie z urzędowego nadania, talent dany od Boga, a nie od ministra kultury, jego poczucie odpowiedzialności za każde słowo własne, tylko własne i zrozumienie, że doskonałości nie da się osiągnąć z nakazu".

Dorobek Izaaka Babla to: "Dziennik 1920 roku", wspomniana "Armia Konna", dwie sztuki teatralne: "Zmierzch" i "Maria", scenariusze filmowe i przede wszystkim kilkadziesiąt opowiadań. Są wśród nich wydane w 1931 roku "Opowiadania odeskie" i wiele opowiadań mających charakter autobiograficzny.

Zachwycali się nimi najwybitniejsi pisarze: Mann, Canetti, Hemingway, Malraux, a z polskich pisarzy: Gustaw Herling-Grudziński, Adolf Rudnicki, Jerzy Pilch. Sam Babel powiedział pisarzowi Konstantinowi Paustowskiemu: "Stylem się to załatwia, stylem, szanowny Panie! Gotów jestem napisać opowiadanie o praniu bielizny i niewykluczone, że zabrzmi to jak proza Juliusza Cezara". I dodawał: "Żadne żelazo nie wchodzi w serce z tak mrożącą siłą, jak w porę postawiona kropka".

W Dwójce usłyszeliśmy utwory z cyklu "Opowiadania odeskie", których bohaterami są barwne postaci odeskich rzezimieszków z przedmieścia, żebraków i dziwaków, wśród nich - Benia Krzyk, który "mówił mało, ale smacznie". Zaprezentowaliśmy także opowiadania, w których Babel przywołuje swoje dzieciństwo, młodość, początki twórczości. Usłyszeliśmy również m.in. opowiadanie "Moje pierwsze honorarium", w którym padają te słynne zdania: "Nie ma powodu, aby dobrze opowiedziana historia przypominała rzeczywistość. Rzeczywistość ze wszystkich sił stara się przypomnieć dobrze opowiedziana historię".


jerzy pomianowski pap 1200.jpg
Jerzy Pomianowski. Profesor bez polskiego garbu

A Jerzy Pomianowski - zmarły 29 grudnia ubiegłego roku kongenialny tłumacz wielu utworów rosyjskiego pisarza - we wstępie do "Utworów zebranych" Izaaka Babla napisał: "Wydawało się, że autor pozyskał rozgłos dzięki popularnym opowiadaniom, cudactwom języka albo i za paradne facecje, wysłuchane na przedmieściach swojego miasta. Tymczasem mamy zjawisko. Rzadkie słowa, mocne i zabawne w echu potrafią nam zachować łyk zachwytu dla światła i garść zgrozy nad cieniem ludzkim. To jedna z niewielu takich książek na świecie".

***

Tytuł audycji: Książka do słuchania

Przygotowała: Dorota Gacek

Data emisji: 9.03-22.03.2017

Godzina emisji: 19.00-19.20

jp/bch

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

"Mistrz i Małgorzata". Arcydzieło znów po polsku

Ostatnia aktualizacja: 27.10.2016 19:00
Gośćmi audycji "Wybieram Dwójkę" byli Leokadia, Grzegorz i Igor Przebindowie, autorzy nowego przekładu słynnej powieści Michaiła Bułhakowa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jerzy Pomianowski. Profesor bez polskiego garbu

Ostatnia aktualizacja: 13.01.2017 12:00
Z archiwum Polskiego Radia przypomnieliśmy nagrania głosu zmarłego 29 grudnia 2016 r. pisarza, tłumacza i publicysty, który opowiadał m.in. o swojej wolności od pewnego brzemienia.
rozwiń zwiń