Historia

Rewolucja kulturalna w Chinach

Ostatnia aktualizacja: 16.05.2017 06:42
16 maja 1966 Mao Zedong podjął próbę wyeliminowania swych politycznych rywali i wprowadzenia w życie ideologii maoizmu. Rewolucja przyniosła komunistycznym Chinom destrukcję gospodarki, kultury i społeczeństwa.
Audio
  • Mao Zedong - audycja red. Sławomira Szofa z cyklu "Postacie XX wieku" (03.10.1999)
  • Wielkie Doktryny Świata - o powstaniu i teorii maoizmu mówi prof. Jan Rowiński (17.05.1995).
Ilustracja propagandowa, przedstawiająca członków Czerwonej Gwardii fot. Wikimedia Commons.
Ilustracja propagandowa, przedstawiająca członków Czerwonej Gwardii fot. Wikimedia Commons.
Chińska rewolucja kulturalna
16 maja 1966 Mao Zedong podjął próbę wyeliminowania jego politycznych rywali i wprowadzenia w życie ideologii maoizmu. Rewolucja przyniosła komunistycznym Chinom destrukcję w gospodarki, kultury i społeczeństwa.
Trzy czerwone sztandary
W połowie lat 50. Mao coraz ostrzej zaczął publicznie krytykować sowiecki model komunizmu i sam ZSRR. W zamian począł lansować chiński model komunizmu, odmienny od sowieckiego, a zwany maoizmem. W największym uproszczeniu polegało to na oparciu systemu nie na warstwie robotniczej, która w Chinach nie była wystarczająco wykształcona i liczna, a na dominujących w kraju chłopach.
W 1957 roku chiński przywódca zainicjował trzy masowe kampanie, zwane Trzema Sztandarami. Była to nowa generalna linia partii, wielki skok i komuny ludowe.
- Koncepcja wielkiego skoku była następująca: Chiny są wielkim krajem agrarnym, zacofanym, a już dawniej istniały tradycje rękodzieła wiejskiego – mówił na antenie PR dr hab. Krzysztof Gawlikowski – ten schemat Mao postanowił rozwinąć, by zindustrializować Chiny. Wyobrażał sobie, że mobilizując miliony rąk nisko wykwalifikowanych uda się przeobrazić Chiny.
Była to mrzonka, która doprowadziła do wielkiego kryzysu i klęski głodu.
Rewolucja kulturalna
Kampania wielkiego skoku doprowadziła do odsunięcia Mao na boczny tor. Władze przejęli politycy próbujący realizować komunizm bardziej liberalny, typu pragmatycznego w przeciwieństwie do promowanego przez Mao modelu dogmatycznego i utopijno-chłopskiego.
Obawiając się całkowitego odsunięcia od władzy Mao Zedong postanowił rozprawić się z przeciwnikami za pomocą lojalnej mu armii.
Za właściwy początek rewolucji kulturalnej uważane jest rozszerzone posiedzenie Biura Politycznego KC KPCh z 16 maja 1966. Została na nim utworzona Grupa do spraw Rewolucji Kulturalnej, w skład której weszli najradykalniejsi działacze partyjni. Miała ona zwalczać zakamuflowanych antysocjalistycznych działaczy ukrytych w strukturach partii.
Rozpoczęła się czystka, a rewolucja zyskała duży odzew na uczelniach. Młodzi studenci i robotnicy zaczęli organizować się w oddziały czerwonogwardzistów ślepo oddanych Mao. 18 sierpnia miliony młodych członków Czerwonej Gwardii zebrały się na placu Tian’anmen w Pekinie. Mao i jego zwolennicy zachęcali swoich zwolenników do buntu i zwalczania starych idei, kultury, zwyczajów i obyczajów.
Kraj pogrążył się w rewolucyjnym chaosie. Niszczono „burżuazyjny” sprzęt, muzea, zabytki. Prześladowano intelektualistów. Można powiedzieć, że na kilka lat zamarła chińska kultura. Nastąpiło też całkowite zamrożenie stosunków z zagranicą – odwołano wszystkich chińskich ambasadorów.
Gdy sytuacja wymknęła się z pod kontroli, a kraj stał na skraju wojny domowej, Mao nakazał przywrócenie porządku w kraju. Armia rozbiła kampusy Czerwonej Gwardii, a jej poszczególne oddziały rozwiązano.
Rozpoczął się proces konsolidacji władzy przez rewolucjonistów, a sam Mao zaczął być otaczany nieomal boską czcią.
mjm

Trzy czerwone sztandary

W połowie lat 50. Mao Zedong zaczął coraz ostrzej krytykować sowiecki model komunizmu i sam ZSRS. Propagował własną, odmienną od sowieckiego, koncepcję systemu komunistycznego, zwaną maoizmem (od nazwiska chińskiego przywódcy). W największym uproszczeniu polegał on na oparciu ustroju na chłopach, a nie na warstwie robotniczej, która w Chinach nie była wystarczająco wykształcona i liczna.

W 1957 roku chiński przywódca zainicjował trzy masowe kampanie, zwane Trzema Sztandarami. Była to nowa generalna linia partii, wielki skok i komuny ludowe.

Chiny były wielkim krajem agrarnym. Mao postanowił zindustrializować państwo. - Wyobrażał sobie, że mobilizując miliony rąk nisko wykwalifikowanych uda się przeobrazić Chiny - mówił na antenie PR prof. Krzysztof Gawlikowski

Była to mrzonka, która doprowadziła do wielkiego kryzysu i klęski głodu.

Rewolucja kulturalna

Kampania wielkiego skoku doprowadziła do odsunięcia Mao na boczny tor. Władze przejęli politycy próbujący realizować komunizm w wersji bardziej liberalnej, przeciwni promowanemu przez Mao modelowi dogmatycznemu i utopijno-chłopskiemu.

Obawiając się całkowitego odsunięcia od władzy Mao Zedong postanowił rozprawić się z przeciwnikami za pomocą lojalnej mu armii.

- Rewolucja kultualna miała stworzyć nowy model państwa, zupełnie nowej demokracji, nowej kultury - mówił historyk.

Za właściwy początek rewolucji kulturalnej uważane jest posiedzenie Biura Politycznego KC KPCh z 16 maja 1966, które odbyło się w rozszerzonym składzie. Została na nim utworzona Grupa do spraw Rewolucji Kulturalnej, w skład której weszli najbardziej radykalni działacze partyjni. Miała ona zwalczać zakamuflowanych antysocjalistycznych działaczy ukrytych w strukturach partii.

- To wszystko były mrzonki, ale także był tam bardzo wyraźny element buntu społecznego przeciwko aparatowi biurokracji partyjnej, który Mao wykorzystał - tłumaczył prof. Gawlikowski.

Czystka w partii, bunt w narodzie

Rozpoczęła się czystka, a rewolucja zyskała duży odzew na uczelniach. Młodzi studenci i robotnicy zaczęli organizować się w oddziały czerwonogwardzistów ślepo oddanych Mao. 18 sierpnia miliony młodych członków Czerwonej Gwardii zebrały się na placu Tian’anmen w Pekinie. Mao i jego zwolennicy zachęcali swoich zwolenników do buntu i zwalczania starych idei, kultury, zwyczajów i obyczajów.

Kraj pogrążył się w rewolucyjnym chaosie. Niszczono "burżuazyjny” sprzęt, muzea, zabytki. Prześladowano intelektualistów. Można powiedzieć, że na kilka lat zamarła chińska kultura. Nastąpiło też całkowite zamrożenie stosunków z zagranicą - odwołano wszystkich chińskich ambasadorów. 
Gdy sytuacja wymknęła się spod kontroli, a kraj stał na skraju wojny domowej, Mao nakazał przywrócenie porządku. Armia rozbiła kampusy Czerwonej Gwardii, a jej poszczególne oddziały rozwiązano.

Rozpoczął się proces konsolidacji władzy przez rewolucjonistów, a sam Mao zaczął być otaczany nieomal boską czcią. Zmarł 9 września 1976.

Posłuchaj biografii przywódcy komunistycznych Chin Mao Zedonga i założeń ideologii maoizmu.

mjm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Wciąż walczą z pamięcią o masakrze na Tiananmen

Ostatnia aktualizacja: 04.06.2012 17:45
Władze chińskie udaremniły demonstracje planowane na 23. rocznicę demokratycznego zrywu na placu Tiananmen.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Mao Zedong chciał zwykłych ludzi przerobić w anioły

Ostatnia aktualizacja: 09.09.2013 07:00
Przez blisko 25 lat jego myśli zebrane w ”czerwonej książeczce” były katechizmem Chińczyków. Jego słowa wytyczały cele, wola kierowała poczynaniami 600-milionowego narodu. Mao Zedong zmarł 9 września 1976 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kim Ir Sen został wymyślony przez Stalina

Ostatnia aktualizacja: 08.07.2014 07:00
- Myślę, że realia Korei Północnej to coś więcej niż fikcja, którą stworzył Orwell w książce ”Rok 1984”. Kim Ir Sen znacznie wyprzedził Orwella, wprowadzając jego wizje w życie – stwierdził prof. Jan Rowiński, znawca tematyki Dalekiego Wschodu.
rozwiń zwiń