Historia

Henryk Walezy – król malowany

Ostatnia aktualizacja: 11.05.2017 06:02
Na polskim tronie zasiadał zaledwie pół roku, a i tak do dziś jego krótki okres panowania wzbudza kontrowersje. Poznaj sylwetkę króla Henryka Walezego.
Audio
  • Przyczyny postępowania Henryka Walezego tłumaczy historyk prof. Stanisław Grzybowski, autor biografii króla, aud. Ireny Thune-Sagan "Królowie i książęta polscy" (PR, 05.06.1986)
Portret Henryka III Walezego (fragment), aut. obrazu: Marcello Bacciarelli (1768-1771), źr. Zamek Królewski w Warszawie, Wikipediadp
Portret Henryka III Walezego (fragment), aut. obrazu: Marcello Bacciarelli (1768-1771), źr. Zamek Królewski w Warszawie, Wikipedia/dp

11 maja 1573 w pierwszej wolnej elekcji na króla Polski został wybrany Henryk Walezy.

Urodził się 19 września 1551. Był czwartym synem Henryka II, króla Francji i Katarzyny Medycejskiej. Rodzeństwo nie przepadało za bratem, więc kiedy pojawiła się tylko możliwość, aby Henryk objął tron polski, poparło jego kandydaturę – w nadziei, że pozbędzie się go z Francji. Jakim sposobem Henryk zdobył polską koronę?

Wybór na króla Polski

Po śmierci Zygmunta Augusta nowego króla trzeba było wyłonić wśród Habsburgów bądź książąt francuskich. W momencie, kiedy do Polski wyruszył poseł francuski, aby optować za kandydaturą Walezego, we Francji doszło do rzezi hugenotów. Udział księcia w Nocy św. Bartłomieja był niejasny, ale skomplikowało to starania Henryka o koronę polską.

22-letni Henryk Walezy dotarł do Polski 24 stycznia 1574. Niespełna miesiąc później został koronowany na króla. – Doświadczenie osobiste króla w tym wieku nie mogło być zbyt duże – podkreślał prof. Stanisław Grzybowski w audycji "Królowie i książęta polscy" z 1986 roku. – Ale razem z nim przyjechało paru doświadczonych doradców, którzy w znacznej mierze rządzili za niego. Jego decyzje były na ogół trafne, jednak nie wiemy, czy podejmował je on, czy też jego doradcy. 

Charakterystyka panowania

Henryk Walezy nie znał języka polskiego, co znacznie utrudniało jego czynny udział w życiu publicznym. Wolny czas chętnie spędzał na rozrywkach, a kiedy miał przyjmować interesantów symulował chorobę.

Bardzo dużą wagę przykładał do swojego wyglądu: z uwagą dobierał stroje, biżuterię oraz układał włosy. Króla podejrzewano o skłonności homoseksualne. Organizował wystawne bale i oddawał się hazardowi, przegrywając wysokie sumy na koszt skarbu państwa. Walezy nie orientował się w sprawach państwa i wydaje się, że wcale nie chciał tej wiedzy zdobyć.

Ucieczka do Francji

Kiedy opuszczał Francję, by objąć tron w kraju nad Wisłą, nic nie zapowiadało, że będzie musiał tak szybko wracać do swojej ojczyzny. Jego brat Karol IX niespodziewanie zmarł 30 maja 1574. Walezy zorientował się, że o legalnym wyjeździe nie ma mowy i w nocy z 18 na 19 czerwca 1574 potajemnie, nie zasięgnąwszy rady senatu, opuścił Wawel.

– Dla Habsburgów była to wyjątkowa okazja, zdawali sobie oni sprawę, że Henryk nie zdoła jednocześnie rządzić Francją i Polską – tłumaczył prof. Grzybowski. – Mieli nadzieję, że zdołają osadzić swojego kandydata na tronie polskim, dlatego cesarz Maksymilian ułatwił Henrykowi przedostanie się przez Wiedeń do Francji.

– Trudno się dziwić historiografii polskiej, mieliśmy pełne prawo być na niego obrażeni – zaznaczał prof. Stanisław Grzybowski. – Historiografia francuska zaczyna go doceniać i uważać za jednego z wybitniejszych królów Francji.

Posłuchaj audycji o królu Henryku Walezym i kontrowersjach związanych z jego panowaniem.

mb

Na polskim tronie zasiadał zaledwie pół roku, a i tak do dziś jego krótki okres panowania wzbudza kontrowersje. Poznaj sylwetkę króla Henryka Walezego.
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Władysław III Warneńczyk – legenda legend

Ostatnia aktualizacja: 31.10.2015 06:00
Ciała Władysława Warneńczyka po bitwie pod Warną nie znaleziono, tym łatwiej było o legendy związane ze śmiercią młodego króla. Jedna z nich głosi, że władca po bitwie osiadł na portugalskiej Maderze i żył jako Henrique Alemao.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stanisław Leszczyński - walczył o koronę za wszelką cenę

Ostatnia aktualizacja: 23.02.2017 06:02
Po wybuchu wojny północnej i wkroczeniu wojsk szwedzkich do Polski szlachta pozbawiła korony Augusta Mocnego. Na nowego króla Polski Karol XII, król Szwecji zaproponował wówczas Stanisława Leszczyńskiego. Dziś rocznica śmierci monarchy, zmarł 23 lutego 1766.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan I Olbracht – król rozpustnik

Ostatnia aktualizacja: 27.08.2015 06:02
"Za króla Olbrachta wyginęła szlachta" – mówi znane powiedzenie. Syn Kazimierza Jagiellończyka panował niespełna 9 lat. Czym zasłużył się dla kraju?
rozwiń zwiń

Czytaj także

August II Mocny – nie potrafił pogodzić się z utratą władzy

Ostatnia aktualizacja: 15.09.2014 06:00
Był pierwszym władcą Polski z dynastii saskiej Wettynów. Jego przydomek jest zazwyczaj wiązany z jego nieprzeciętną siłą. 15 września 1697 został koronowany na króla Polski.
rozwiń zwiń