Bożek, Prószyński i inni. Polscy wynalazcy, którzy zmieniali świat

Ostatnia aktualizacja: 18.05.2021 23:00
Temat polskich wynalazków i wynalazców od kilku lat przybiera na popularności. Zainteresowanie naszymi rodzimymi naukowcami, którzy zmieniali świat swoimi pomysłami, jest na tyle duże, że filmowcy i pasjonaci historii wspólnymi siłami próbują rekonstruować ich losy. Powstają kolejne produkcje dokumentalne i fabularne – filmowa biografia "Maria Skłodowska-Curie" w reżyserii Marie Noelle czy telewizyjny serial "Geniusze i marzyciele" to tylko niektóre z nich.  
Zrekonstruowany biopleograf  projektor skonstruowany przez Kazimierza Prószyńskiego w 1898 roku  zaprezentowany  w łódzkiej EC1 w listopadzie 2017 roku
Zrekonstruowany biopleograf – projektor skonstruowany przez Kazimierza Prószyńskiego w 1898 roku – zaprezentowany w łódzkiej EC1 w listopadzie 2017 rokuFoto: PAP/Grzegorz Michałowski

POLLYWOOD.jpg
"To my, Polacy założyliśmy Hollywood!". "Pollywood" Pawła Ferdka

Czy wiemy, że były polski prezydent Gabriel Narutowicz był pionierem elektrowni wodnych? Czy w szkole uczymy się o tym, że Stefan Bryła wprowadził technologię spawania do budownictwa i że to dzięki niemu powstał pierwszy spawany most, który znajduje się w Małżycach? Czy zdajemy sobie sprawę, jak ważnym wynalazkiem było odkrycie Józefa Bożka (1782 - 1835), konstruktora mechanika zwanego "polskim Stephensonem"? 

Posłuchaj
53:35 2021_05_18 22_05_30_PR3_Klub_Trojki.mp3 Polscy wynalazcy i ich odkrycia. Jak wpłynęły na dzisiejszy świat? (Klub Trójki)

 

Samochód na miarę XIX wieku

Ten ostatni na początku XIX wieku stworzył pierwszy osobowy samochód turystyczny (choć wówczas nawet nie używano tego słowa). – 24 września 1815 roku zaprezentował się w nim wśród szerokiej publiczności w czeskiej Pradze. Wzbudził tym niemałą sensację. Później próbował dojechać tym pojazdem do Wiednia, ale niestety władze austriackie odmówiły mu tej podróży. Szkoda, bo byłaby ona historyczna – opowiadał w "Klubie Trójki" Tomasz Siudziński, kolekcjoner zabytkowych samochodów, który podjął się rekonstrukcji wynalazku Bożka.

Poszukiwacze Patentów Odc. 6 Samochód osobowy Bożka/SCENA KULTURY

Przemysł filmowy zaczął się od Prószyńskiego

Kolejnym bohaterem wtorkowej audycji był Kazimierz Prószyński (1875 - 1945), na którego wynalazkach  mechanizmie przesuwu taśmy i obturatorze (popularnie nazywanemu migawką) – opierały się pierwsze aparaty kinematograficzne.

– Te wynalazki były używane w kamerach i projektorach do lat 30., a nawet 50. czy 60. – twierdzi reżyser filmu dokumentalnego "Kazimierz Prószyński i jego wynalazki" Grzegorz Pacek. – Przed wynalezieniem obturatora seans filmowy mógł trwać od 10 do 15 minut, po czym ludzie wychodzili z kina, bo z powodu migotania obrazu dostawali zawroty głowy. Dopiero wprowadzenie obturatora wyeliminowało tę niedogodność, wiec na ekrany kin można było wprowadzić długie, narracyjne filmy – wyjaśnił.

Aparat Oko Kazimierz Prószyński/Muzeum Kinematografii


Można powiedzieć, że przemysł filmowy zaczął się właśnie od Prószyńskiego, jednak sam wynalazca niezbyt długo mógł obserwować jego dalszy rozwój. 22 sierpnia 1944 roku został wywieziony do obozu koncentracyjnego w Gross-Rosen. Zmarł w niewoli w wieku 70 lat, jako więzień numer 129957. Jego symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Powązkowskim.

***

Tytuł audycji: Klub Trójki
Prowadził: Arkadiusz Gołębiewski
Goście: Katarzyna Trzaskalska (dziennikarka), prof. Michał Kleiber (Polska Akademia Nauk), Miłosz Lodowski (publicysta, wynalazca, innowator), Grzegorz Pacek (reżyser filmu dokumentalnego "Kazimierz Prószyński i jego wynalazki"), Tomasz Siudziński (kolekcjoner zabytkowych samochodów)
Data emisji: 18.05.2021
Godzina emisji: 22.05

kr

Czytaj także

Co to dziś znaczy być harcerzem?

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2021 23:15
– Starajcie się zostawić ten świat trochę lepszym, niż go zastaliście – powiedział Robert Baden Powell, założyciel skautingu. Czego harcerstwo uczy i co się wynosi z harcerstwa? Czy te wartości i umiejętności przydają się dzisiaj w życiu prywatnym i zawodowym? Jak wygląda "harcerskie życie"? Czy dzisiaj może być mocnym punktem w CV?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tajemnice Krzysztofa Klenczona. Artysta we wspomnieniach najbliższych

Ostatnia aktualizacja: 04.05.2021 23:00
Krzysztof Klenczon to osoba nietuzinkowa, która przez swoje krótkie, trwające 39 lat życie, odcisnęła piętno na twórczości wielu muzyków. Kilka tygodni temu obchodziliśmy 40. rocznicę jego tragicznej śmierci. Nie każdy wie, że z postacią autora "Kwiatów we włosach" wiąże się wiele tajemnic.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Napoleon Bonaparte: ile prawdy jest w jego micie?

Ostatnia aktualizacja: 10.05.2021 23:15
Ciąg dalszy rozmowy o historycznej roli Napoleona z okazji dwusetnej rocznicy jego śmierci. O tym, jakim był wojskowym, politykiem, a jakim człowiekiem, opowiadał historyk Adam Zamoyski, autor książki "Napoleon. Człowiek i mit".
rozwiń zwiń