Przyznam, że jako dziecko też myślałem, że mówi się "dolniczka", bo znajduje się na dole (pod kwiatkiem) albo dlatego, że kopie się w niej dołki, by sadzić rośliny. Jednak w wyrazie solniczka "l"...
Piosenka Maryli Rodowicz - "Szparka sekretarka", a właściwie jej tytułem, jest tematem dzisiejszego odcinka naszego cyklu. Co oznacza w tym tytule słowo "szparka"? Autor tekstu – Jan Wołek,...
Mówimy tak oczywiście wtedy, gdy chcemy wyrazić swoje zaskoczenie albo zadziwienie tym, co właśnie widzimy lub czego doświadczamy. "Ja cię kręcę" jest prawdopodobnie eufemizmem, czyli łagodniejszą...
"Progenitura" - w Wielkim słowniku języka polskiego jest definiowana jako żartobliwe określenie dzieci określonej pary rodziców. Inne słowniki podają raczej informację o przestarzałym charakterze...
Mówimy "lelum polelum", kiedy mamy na myśli osobę ślamazarną, flegmatyczną, powolną czy niemającą własnego zdania. Takie "ciepłe kluchy" można by było również powiedzieć. Pochodzenie tego wyrażenia...
Nazwiska powstały oczywiście później niż imiona, ponieważ w dawnych społecznościach do określenia tożsamości osoby wystarczyło samo imię. Jednak w miarę przyrostu ludności i rozwoju stosunków...
Jak brzmi feminatyw od formy "złoczyńca"? Gdy mamy taki kłopot, zawsze możemy się wspomóc podobnymi wyrazami. W tym przypadku zakończonymi na -ca. A więc jeśli mamy takie pary jak: władca -...
Wyraz "kita" to dialektalnie noga, udo, a całe wyrażenie "odwalić kitę" jest odpowiednikiem takich powiedzeń jak "wyciągnąć nogi" czy "wyciągnąć kopyta". Ma to oczywiście związek z ułożeniem ciała...
Słownik warszawski z początku XX wieku podaje, że "krakowskim targiem" to za połowę ceny albo za cenę średnio proporcjonalną do dawanej przez kupującego i żądanej przez sprzedającego. Ma to...
Piwnica nie służyła wyłącznie do przechowywania "piwa" w dzisiejszym znaczeniu tego słowa. Dawniej piwem nazywano każdy napitek albo napój, a to dlatego, że wyraz ten pochodzi od prasłowiańskiego...
Na słuch rzeczywiście można uznać, że brakuje tu logiki. Jednak słowo "temperówka" nie pochodzi od czasownika "tępić" i widać to w samej formie słowa, które zapisujemy przez "em" a nie przez "ę"....
Skąd wzięlo się określenie, że w ciążę się "zachodzi"? Chodzi o starsze znaczenie wyrazu "zachodzić", czyli zabiegać o coś, a następnie (w wyniku tych zabiegów) znaleźć się w jakimś położeniu, w...
Po odcinku o błędach w składzie dziś o pochodzenie słów "bękart", "wdowa" i "sierota", jako nazwach osobowych. Słowo "bękart" to pogardliwe określenie nieślubnego dziecka. A pochodzi ze...
Skojarzenie z francuskim ma swój sens... Nie ma jednak związku z pochodzeniem wyrazu "żul". Słowniki podają, że to zapożyczenie z rosyjskiego žúl(ik), które pierwotnie oznaczało niewielki nóż, a...
To bardzo tajemniczy frazeologizm, o którym niewiele napisano. W jednym z numerów "Poradnika Językowego" z 1981 roku znalazłem informację, że dawniej słowo "most" oznaczało także wymoszczoną, bitą...
Dawniej, gdy gospodarz nie posiadał swojego pastwiska, wypasał krowy na wąskim pasie niezaoranej (bo niczyjej) ziemi rozgraniczającej pola uprawne. Różnie to miejsce nazywano: granicą, miedzą czy...
Wszystkie wymienione w tytule wyrazy to potoczne określenia, które funkcjonują przede wszystkim w środowisku edytorów. Nie są to więc oficjalne nazwy. I tak "sierota lub "sierotka" to błąd...
Wszystkie te określenia to oczywiście metafory, które nawiązują przede wszystkim do zmysłu smaku i wzroku. O kimś, kto nam się podoba, powiemy, że jest "apetyczny". Słodycze z kolei jemy zwykle dla...
Słowo to przywędrowało do nas z języka niemieckiego, w którym potoczny wyraz "Kippe" oznacza właśnie niedopałek. W polszczyźnie mamy jeszcze jedno określenie "kiep", ale pochodzące już z...
W słowniku etymologicznym Aleksandra Brucknera znajdziemy informację, że konował to powalający konia dla wałaszenia, czyli kastracji, ponieważ "wałach" to wykastrowany samiec konia. Dawniej nazywano...
