Historia Historia najnowsza – Polska
Section05
Historia najnowsza - Polska
Section06
10'06 Amnestia - lipiec 1977 Represje wobec protestujących w czerwcu 1976. Aresztowania działaczy Komitetu Obrony Robotników po śmierci Stanisława Pyjasa. Protesty przeciw władzom PRL na świecie. Rozpoczęcie głodówki w kościele św. Marcina w Warszawie. Uchwalenie przez Sejm 18 lipca 1977 amnestii dla więźniów politycznych. Wypowiedź dyrektora gabinetu Prokuratora Generalnego Witolda Rozwensa.
10'22 Antyinteligencka i antykościelna polityka Gomułki Polityka I sekretarza KC PZPR Władysława Gomułki. Zwalczanie niepokornej inteligencji. Fragmenty wystąpienia Stefana Kisielewskiego na obradach Związku Literatów Polskich we wrześniu 1964: "Od 20 lat próbuję dyskusji z marksizmem na łamach jednego z naszych nielicznych i mało rozpowszechnionych tygodników niemarksistowskich, mam na myśli oczywiście "Tygodnik Powszechny", ostatnio karnie okrojony o dalsze 10 tys. egzemplarzy". Wojna władz komunistycznych z Kościołem katolickim. Konflikt związany z obchodami tysiąclecia chrztu Polski.
09'40 Aresztowanie prymasa Wyszyńskiego "Rząd będzie z całą skrupulatnością strzegł wolności religii, praktyk religijnych, działalności charytatywnej, ale rząd nie dopuści, ażeby pod tą przykrywką odbywała się krecia robota mobilizowania i popierania elementów nieprzejednanie wrogich wobec państwa ludowego" - mówi premier Józef Cyrankiewicz, wypowiadając się na temat stosunków państwo - Kościół. Antykościelna ofensywa władz na początku lat 50. Dekret Rady Państwa z lutego 1953 o tworzeniu, obsadzaniu i znoszeniu stanowisk kościelnych. Atak na "Tygodnik Powszechny". List episkopatu Polski "Non possumus". Proces biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka. Aresztowanie prymasa Polski, kardynała Stefana Wyszyńskiego 25 września 1953. Losy internowanego prymasa.
09'50 Budowa drugiej Polski "Żyć pełniej i dostatniej to pracować lepiej i wydajniej - oto generalna teza ogólnokrajowej narady gospodarczej, jaka odbyła się w stolicy na początku ub. tygodnia" - komentował dziennikarz Polskiego Radia w lutym 1974. Pozyskiwanie kapitału zagranicznego na inwestycje w Polsce w początku lat 70. Hasło "Budowy drugiej Polski". Podniesienie wskaźników ekonomicznych. Inwestycje komunikacyjne i przemysłowe. Znaczenie sukcesów sportowych. Wyścig Pokoju - relacja radiowa z finiszu etapu w Lipsku, rozmowa ze zwycięzcą Stanisławem Szozdą.
09'29 Czerwiec 1956 Strajk w Zakładach im. Cegielskiego w Poznaniu 28 czerwca 1956. Przekształcenie się strajku w protest polityczny z udziałem mieszkańców miasta. Przebieg wydarzeń poznańskich. Relacja uczestnika protestu Jana Kaczmarka na falach Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Reakcja władz. Znaczenie wydarzeń poznańskich. Doniesienia korespondenta PR Jerzego Janickiego z Poznania z 30 czerwca 1956.
09'30 Czerwiec 76 "Obywatele posłowie! Chcemy dokonać zmian w strukturze cen tak, aby odpowiadała ona stopniowi naszego rozwoju, aby umożliwiała kontynuację dynamicznej polityki płac" - mówił w Sejmie, 24 czerwca 1976, premier Piotr Jaroszewicz , przedstawiając rządowy projekt podwyżki cen na podstawowe artykuły spożywcze. Strajk w Zakładach Mechanicznych w Radomiu. Zablokowanie w Ursusie linii kolejowej Moskwa-Warszawa-Berlin. Protesty w innych miastach. Fragmenty wystąpienia Edwarda Gierka na wiecu w Ursusie po wydarzeniach czerwcowych. Wycofanie się z decyzji o podwyżce cen. Sytuacja polskiej gospodarki.
09'53 Czystki w wojsku i milicji - lata 60 Zmiany personalne w Wojsku Polskim, Milicji Obywatelskiej i Służbie Bezpieczeństwa w latach 60. Eliminacja osób chcących poszerzyć swobody narodowe w ramach Układu Warszawskiego. "Potrafiliśmy zlikwidować szereg schorzeń, niedomagań, pozbyć się z naszych szeregów ludzi ideowych obco, choć nie przychodziło to łatwo" - mówi szef Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego, generał Józef Urbanowicz podczas narady centralnego aktywu partyjnego sił zbrojnych PRL w styczniu 1971.
09'36 Kampania przedzjazdowa 1981 Zakończenie w Polsce manewrów wojsk Układu Warszawskiego "Sojuz 81". Zamach na papieża Jana Pawła II. Śmierć prymasa Stefana Wyszyńskiego w maju 1981. Reakcja Watykanu na wiadomość o śmierci prymasa Polski - Korespondencja Pawła Wasilewskiego z Rzymu. Przygotowania do nadzwyczajnego zjazdu PZPR. Frakcje partyjne. Wypowiedź wicepremiera Mieczysława Rakowskiego. List KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego do polskich komunistów.
10'03 Katechizm PAX-u Powstanie Stowarzyszenia PAX pod przywództwem Bolesława Piaseckiego. Hierarchia celów organizacji. Fragmenty wystąpień Bolesława Piaseckiego podczas plenum Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Narodowego. Stosunek przewodniczącego PAX-u do władz komunistycznych i kościelnych.
10'20 KBWE Strategia Związku Radzieckiego na początku lat 70. Przygotowania do Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. KBWE w Helsinkach (30 lipca - 1 sierpnia 1975). Udział USA i Kanady. Podpisanie aktu końcowego konferencji. Znaczenie deklaracji dla działania władz państw bloku komunistycznego.
08'55 Kolektywizacja rolnictwa "Tu mówi członek spółdzielni produkcyjnej z Wielgiego, powiat lipnowski. Nazywam się Szydłowski Rajmund. Jestem synem małorolnego chłopa, o powierzchni 2,5 ha ziemi lichej, piaszczystej. W tym małym gospodarstwie nie było tyle pracy, więc pracowało się trochę u kułaków, trochę w majątku, trochę w lesie" - słyszymy w nagraniu radiowym. Proces kolektywizacji wsi w Polsce. Powstanie spółdzielni produkcyjnych i państwowych gospodarstw rolnych. Skala kolektywizacji. Losy spółdzielni produkcyjnych po 1956.
09'56 Komunizm na świecie Ofensywa światowego ruchu komunistycznego pod koniec lat 50. W 10. rocznicę powstania Chin Ludowych korespondent Polskiego Radia donosił z Placu Tian'anmen w Pekinie: "Burzliwą owacją powitali zebrani ukazanie się na trybunie Mao Tse-tunga, Nikity Chruszczowa, przywódców komunistycznej partii i rządu Chińskiej Republiki Ludowej, członków radzieckiej delegacji partyjno-rządowej. Konflikt Chin ze Związkiem Radzieckim.
10'17 Koncepcja bloku wyborczego "Polska Partia Socjalistyczna stojąc na stanowisku konieczności uzgodnienia taktyki wyborczej z bratnią Polską Partią Robotniczą, wysuwa inicjatywę stworzenia bloku wyborczego wszystkich stronnictw demokratycznych, stojących na platformie Rządu Jedności Narodowej" - zapisano w uchwale Rady Naczelnej PPS z 4 listopada 1945. Sytuacja na polskiej scenie politycznej przed wyborami. Stanowisko PSL-u. Propozycje dotyczące podziału mandatów po wyborach. Zerwanie rozmów dotyczących utworzenia bloku.
10'04 Koniec lat 70. - dojrzewanie buntu Sytuacja w Polsce pod koniec lat 70. Kryzys gospodarki, nieurodzaj w rolnictwie, braki w dostawach energii. Wystąpienie I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka, tłumaczącego przyczyny narastających problemów. Spadek dochodu narodowego. Trudności w życiu codziennym. Działalność opozycji. Wybory do Sejmu w 1980. Wystąpienia sejmowe Piotra Jaroszewicza po rezygnacji z funkcji prezesa Rady Ministrów i Edwarda Gierka przedstawiającego kandydaturę Edwarda Babiucha.
09'48 Koniec lat 70. - sytuacja na świecie Wzrost potęgi Związku Radzieckiego na świecie w II połowie lat 70. Poszerzanie strefy wpływów. Konflikty zbrojne w Nikaragui i Afganistanie. Reakcja USA. Rewolucja islamska w Iranie. Doniesienia światowych korespondentów. Sytuacja w Europie.
09'51 Konstytucja 1952 Prace nad Konstytucją uchwaloną przez Sejm Ustawodawczy 22 lipca 1952. Treść dokumentu. Fragmenty nagrań radiowych z debaty sejmowej na temat projektu. Wypowiedzi obywateli. Fasadowy charakter konstytucji.
09'57 Kontrofensywa Solidarności "Obywatelki i obywatele! Proces rozpadu państwa został zatrzymany, anarchii położono kres, im szybciej stracą grunt pod nogami niepoczytalni agitatorzy złej sprawy, organizatorzy spiskowych poczynań, tym szybciej wróci pełny spokój i ład" - mówił gen. Wojciech Jaruzelski 24 grudnia 1981. Rozbicie struktur "Solidarności" po wprowadzeniu Stanu Wojennego. Kontrofensywa opozycji. Zamieszki 1 i 3 maja 1982. Powstanie Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej "Solidarności". Wystąpienie sejmowe ministra spraw wewnętrznych Czesława Kiszczaka we wrześniu 1982. Wojna pozycyjna rządu z opozycją.
10'01 Koszty transformacji po 1989 "Jest w tym narodzie krzywd wiele, ale dzisiaj wszyscy muszą się zdobyć na nowe stosunki między sobą. Jeżeli się na to zdobędziemy, to żywię nadzieję, że wraz z tymi zmianami wyjdziemy na prostą" - mówił premier Tadeusz Mazowiecki. Sytuacja po wyborach czerwcowych 1989. Koszty programu reform gospodarczych. Błędy transformacji. Postawa postkomunistów. Uwłaszczenie nomenklatury.
10'11 Kościół pod rządami biskupa Michała Klepacza Aresztowanie prymasa Polski, kardynała Stefana Wyszyńskiego 25 września 1953. Komentarz księdza Tadeusza Kirschke na antenie Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Wybór przez władze na stanowisko przewodniczącego Episkopatu Polski ordynariusza łódzkiego, biskupa Michała Klepacza. Sytuacja Kościoła pod jego rządami. Relacje z kardynałem Stefanem Wyszyńskim.
10'20 Kryzys bydgoski Rozpoczęcie ćwiczeń wojsk Układu Warszawskiego "Sojuz 81" 16 marca 1981. Prowokacja władz, pobicie działaczy "Solidarności" na posiedzeniu Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy 19 marca 1981. Wypowiedzi pobitych działaczy związkowych: Jana Rulewskiego i Michała Bartoszcze. Reakcja Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność". Atak władz. Konferencja prasowa wicepremiera Mieczysława Rakowskiego - propagandowy komentarz Polskiego Radia. Zapowiedź strajku generalnego. Porozumienie władz z "Solidarnością" 30 marca 1981.
09'35 Lato 1956 "Poznań wrócił do normalnego życia. Wspomnienia są jeszcze świeże, młode, tym bardziej, że tych wspomnień i osobistych refleksji jest akurat tyle, ilu mieszkańców liczy sobie Poznań" - mówi Jerzy Janicki w korespondencji na antenie Polskiego Radia. Konsekwencje wydarzeń Poznańskiego Czerwca. Obrady VII Plenum KC PZPR. Podziały we władzach partyjnych. Pozycja Władysława Gomułki.
10'28 Lato 80 - strajki Podniesienie cen na mięso w lipcu 1980. Protesty w zakładach pracy. Pierwsze strajki w Lublinie i Świdniku. Fala strajków w połowie sierpnia 1980. Strajk solidarnościowy w Trójmieście. Wypowiedź Lecha Wałęsy na temat organizacji strajku, przemówienie telewizyjne premiera Edwarda Babiucha, wystąpienia Lecha Wałęsy i wicepremiera Mieczysława Jagielskiego podczas obrad Komisji Rządowej i Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego 31 sierpnia 1980.
10'05 Lato 86 Aresztowanie przez Służbę Bezpieczeństwa lidera podziemnej "Solidarności" Zbigniewa Bujaka 31 maja 1986. X Zjazd PZPR (29 czerwca - 3 lipca 1986). Konferencja prasowa po zakończeniu zjazdu, pytania dziennikarzy zachodnich o wypuszczenie więźniów politycznych, odpowiedź gen. Wojciecha Jaruzelskiego. Ogłoszenie amnestii dla więźniów politycznych we wrześniu 1986. Utworzenie Rady Konsultacyjnej przy przewodniczącym Rady Państwa. Sytuacja w Związku Radzieckim.
09'57 Likwidacja "Po Prostu" Znaczenie tygodnika "Po Prostu" dla październikowych przemian. "Pisałem o tych ludziach, którzy przeżyli jakieś wielkie rozgoryczenie, jakieś klęski" - mówi w wywiadzie radiowym Marek Hłasko. Decyzja władz o likwidacji pisma - wrzesień 1957. Symboliczny koniec Października.
09'54 Marzec 68 - konsekwencje "Ostatnia sesja Sejmu była wielkim egzaminem dojrzałości politycznej i patriotyzmu. Przedstawiciele narodu, posłowie w politycznej debacie, ustosunkowując się do znanej interpelacji Koła Znak, poparli słuszną linię partii oraz ostro potępili wichrzycieli i reakcjonistów" - relacjonował z Sejmu dziennikarz Polskiego Radia. Debata sejmowa w kwietniu 1968 w sprawie protestów studenckich. Wystąpienie premiera Józefa Cyrankiewicza i posła Jana Szydlaka. Zmiany personalne, odejście przewodniczącego Rady Państwa Edwarda Ochaba. Awans generała Wojciecha Jaruzelskiego na stanowisko ministra obrony narodowej.
10'19 Marzec 68 cz.1 Wiec studentów Uniwersytetu Warszawskiego, domagających się przywrócenia na uczelnię Adama Michnika i Henryka Szlajfera (8 marca 1968). Brutalna pacyfikacja zgromadzenia. Akcja propagandowa mediów. Fragmenty audycji radiowej "Kim byli, jak działali ?" z 1 kwietnia 1968. Wiece poparcia dla polityki władz. Protesty w innych ośrodkach akademickich.
09'45 Marzec 68 cz.2 "Nasza wojewódzka organizacja partyjna, cała klasa robotnicza Śląska i Zagłębia domagać się będzie od władz centralnych wyciągnięcia surowych konsekwencji w stosunku do organizatorów zajść. Domagać się będziemy zabezpieczenia raz na zawsze ładu i porządku, tak potrzebnego w naszej pokojowej pracy" - wzywał I sekretarz KW PZPR w Katowicach Edward Gierek 14 marca 1968. Strajki studenckie. Wystąpienie Władysława Gomułki na specjalnym zebraniu aktywu warszawskiego 19 marca 1968. Oświadczenie Episkopatu Polski.
09'53 Migracje ludności Zakończenie II wojny światowej przyniosło bezprecedensowe na ziemiach polskich migracje ludności. "Cztery doby trzeba było do Moskwy jechać. Przejechaliśmy granicę, to od razu nam dali po 1000 złotych na osobę. Konia dostał z majątków, po rządowej cenie. Podoba się..." - mówi repatriant z Krasnojarska. Przyjeżdżali Polacy ze Wschodu, powracali do kraju nasi rodacy z Zachodu. Migracje objęły i inne narody. Repatriacja Ukraińców, Białorusinów i Litwinów do republik radzieckich. Wysiedlenia Niemców.
10'21 Mikolajczyk w Moskwie Spotkanie premiera Stanisława Mikołajczyka z Józefem Stalinem 3 sierpnia 1944 w Moskwie. Nawiązanie stosunków dyplomatycznych ze Związkiem Sowieckim, możliwość powrotu rządu londyńskiego do Polski, pomoc powstańcom warszawskim, kwestia naszych granic po zakończeniu wojny - te tematy podnosił Mikołajczyk. Stalin pozytywnie nie odpowiedział na żaden z nich.
09'43 Na emigracji - lata 70. Kryzys emigracji legalistycznej. Sytuacja w Londynie. Wystąpienie Stefana Kisielewskiego na temat działalności publikacyjnej na łamach Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Działalność Instytutu Literackiego w Paryżu. Fragment rozmowy z Jerzym Giedroyciem.
Section07