Historia 1939
Section05
1939 - rok pokoju, rok wojny
Section06
06'29 1 stycznia 1939 Jak donosi warszawska prasa, stolica bawiła się wesoło i głośno. Wszystkie miejsca w warszawskich restauracjach były zarezerwowane. Koszt sylwestrowej kolacji wynosił 15 zł, do tego obowiązkowe trunki. Nie wszystkich było na to stać. Toteż wielu warszawiaków bawiło się na składkowych prywatkach w domu, przy muzyce z radia lub patefonu. Za 5 złotych od osoby można było urządzić przyzwoite przyjęcie. Sklepy spożywcze były dosłownie oblężone.
05'01 2 stycznia 1939 W Zagłębiu Dąbrowskim choruje 25 procent mieszkańców. W Krakowie 2 stycznia pogotowie ratunkowe interweniowało ponad 50 razy. Z powodu grypy odwołano spektakl w Teatrze im. Słowackiego. Na szczęście do wiosny już tylko 78 dni.
04'59 3 stycznia 1939 W Warszawie odbył się pogrzeb kardynała Aleksandra Kakowskiego, metropolity warszawskiego. Na placu Teatralnym metropolitę pożegnał prezydent Warszawy Stefan Starzyński. Mszę św. żałobną celebrował prymas Polski kardynał August Hlond.
04'59 5 stycznia 1939 Najważniejszym wydarzeniem w Polsce, a może i w Europie było spotkanie ministra spraw zagranicznych Józefa Becka z Adolfem Hitlerem w alpejskiej rezydencji kanclerza Rzeszy w Berchtesgaden. Hitler powitał Becka u wejścia do rezydencji Berghof. Warta przyboczna oddała ministrowi honory. W spotkaniu, obok Hitlera i Becka, uczestniczyli ze strony Niemiec: minister spraw zagranicznych Joachim von Ribbentrop i ambasador Rzeszy w Polsce Hans von Moltke. Z strony polskiej: dyrektor gabinetu ministra Michał Łubieński i ambasador Polski w Niemczech Józef Lipski. Audiencja trwała 3 godziny.
04'32 6 stycznia 1939 Minister Beck kontynuuje wizytę w Niemczech. 6 stycznia konferował z szefem dyplomacji Rzeszy Joachimem von Ribbentropem. Spotkanie odbyło się w Monachium w hotelu "Cztery pory roku". Ribbentrop sformułował już konkretne żądania: włączenie Gdańska do Rzeszy, przystąpienie Polski do paktu antykominternowskiego oraz eksterytorialnej autostrady i takiej samej linii kolejowej łączącej Prusy z Pomorzem.
05'04 7 stycznia 1939 W Warszawie odbył się pogrzeb Romana Dmowskiego. "Ilustrowany Kurier Codzienny" podawał: "Mszę św. pontyfikalną odprawia ks. biskup Szlagowski. Megafony zainstalowane na Rynku Staromiejskim i ul. Świętojańskiej transmitują nabożeństwo żałobne, dzięki czemu mogą w nim wziąć udział zgromadzone tłumy. Po nabożeństwie przemówienie żałobne wygłosił ks. prałat Marceli Nowakowski, podnosząc zasługi śp. zmarłego, mówiąc, że idee zmarłego objęły swym zasięgiem szerokie sfery społeczeństwa".
04'59 8 stycznia 1939 Prezydent Ignacy Mościcki wrócił z dwutygodniowego wypoczynku w Jaworzu i niedzielę spędził bardzo pracowicie. W tym dniu przyjmował na Zamku życzenia noworoczne. "Kurier Warszawski" pisał: "O godzinie 10.00 życzenia złożyli pracownicy kancelarii cywilnej, gabinetu wojskowego i korpusu dyplomatycznego. O 10.10 odwiedzili Zamek, aby złożyć życzenia kolejno: marszałek Edward Rydz-Śmigły, premier Felicjan Sławoj Składkowski, marszałek Sejmu Wacław Makowski, marszałek Senatu Bogusław Miedziński i ministrowie. Następnie prezydent wysłuchał mszy św. celebrowanej przez arcybiskupa Jana Galla, od którego także przyjął życzenia noworoczne. O 11.25 życzenia składała generalicja, a o godzinie 12.20 rozpoczęło się noworoczne spotkanie z korpusem dyplomatycznym".
04'41 9 stycznia 1939 Warszawa kocha teatr. Zajrzyjmy do "Kuriera Warszawskiego": "Od sześciu tygodni nie schodzi ze sceny "Maskarada" Jarosława Iwaszkiewicza w Teatrze Polskim. Główne role grają: Jadwiga Smolarska, Nina Andrycz, Marian Wyrzykowski i Jan Kreczmar. W Teatrze Małym już po raz 97. grana jest komedia Victoriena Sardou "Rozwiedźmy się" z Janiną Romanówną, Aleksandrem Węgierką i Wojciechem Wojteckim. Victorien Sardou, zmarły w 1908 roku, francuski komediopisarz jest w Polsce bardzo popularny. W Teatrze Letnim trwają próby komedii Madame San-Gene. Wystąpi kwiat polskiego aktorstwa: Katarzyna Hubscher, Irena Eichlerówna, Kazimierz Junosza–Stępkowski, Aleksander Żabczyński. Reżyseruje Jan Niewiarowicz".
05'00 10 stycznia 1939 Prasa informuje o konfliktach na świecie, a jest ich niemało. Już kilka lat trwa wojna chińsko-japońska w Mandżurii, w Europie też nie jest spokojnie. W decydującą fazę wkracza wojna domowa w Hiszpanii. A ponadto w każdej chwili może wybuchnąć konflikt czechosłowacko - węgierski. Odchodzą ostatni weterani powstania styczniowego. We Lwowie zmarł jeden z trzech mieszkających tam bohaterów roku 1863 - Tomasz Kaznowski. Przeżył 94 lata.
04'41 12 stycznia 1939 W warszawskim sądzie okręgowym dobiegł końca sensacyjny proces. Na ławie oskarżonych zasiedli prof. Leon Kozłowski, były premier i Tadeusz Zajączkowski, redaktor tygodnika "Polityka". Powodem procesu był głośny artykuł o masonerii pióra Leona Kozłowskiego, zamieszczony w "Polityce". Kozłowski wśród polskich masonów wymienił znanego działacza endeckiego, profesora Stanisława Strońskiego. Ten poczuł się obrażony i skierował sprawę do sądu.
05'01 13 stycznia 1939 Mroźna pogoda tylko w Tatrach i na dalekiej Wileńszczyźnie. Na pozostałym obszarze temperatury dodatnie lub zerowe. W Poznaniu, Łucku i Lublinie +2, w Białymstoku +1, w Warszawie i Łodzi i Zakopanem 0, na Kasprowym Wierchu -5, w Wilnie -6. W wielu rejonach kraju opady, ale nie śniegu, tylko deszczu. Cała prasa, od rządowej "Gazety Polskiej" do opozycyjnego "Robotnika", pisze o dobrej koniunkturze gospodarczej dla Polski. Trwa budowa Centralnego Okręgu Przemysłowego. 13 stycznia 1939 oddano do użytku Fabrykę Tworzyw Sztucznych w Lublinie. "Kurier Poranny" informuje, że Polska jest już samowystarczalna w produkcji tworzyw sztucznych.
04'32 14 stycznia 1939 Na warszawskich Powązkach pochowano prochy generała Tadeusza Tyszkiewicza. Był uczestnikiem powstania kościuszkowskiego i wojen napoleońskich. Brał udział w powstaniu listopadowym. Po jego upadku wyemigrował do Francji. Zmarł w Paryżu w roku 1852 i został pochowany na cmentarzu Pere-Lachaise. Staraniem prawnuków generała jego prochy zostały sprowadzone do Polski i 14 stycznia uroczyście pochowane na Cmentarzu Powązkowskim. Nabożeństwo celebrował biskup polowy Wojska Polskiego Józef Gawlina. Już ponad tydzień minął od spotkania Józefa Becka z Adolfem Hitlerem, a dopiero teraz ukazała się w prasie pierwsza informacja na ten temat. W dzienniku "Berliner Tagesblatt" czytamy: "Kiedy Adolf Hitler i Piłsudski zapoczątkowali w stosunkach między obu państwami nową erę, stawiając w miejsce sztucznych frontów wersalskich bezpośrednie porozumienie w sprawach spornych, metoda ich stała się wzorem do naśladowania. I dlatego jest rzeczą zrozumiałą, że polityka zagraniczna Berlina i Warszawy także w innej sytuacji, powstałej po konferencji monachijskiej, posługuje się konsekwentnie tą metodą".
04'19 15 stycznia 1939 Nigdzie w Polsce nie zanotowano ujemnej temperatury. W Łodzi +5, w Poznaniu i Gdyni +4, w Białymstoku +3, w Warszawie, Krakowie i Lwowie +2, w Wilnie, Zakopanem i na Kasprowym Wierchu +1. Jerzy Andrzejewski dostał nagrodę młodych (do 30 lat) Polskiej Akademii Literatury za powieść "Ład serca". Jego konkurentami byli między innymi Hanna Malewska, Teodor Parnicki, Stefan Otwinowski, Jerzy Pietrkiewicz i Adolf Rudnicki.
04'44 16 stycznia 1939 Jak wynika z badań Instytutu Gospodarstwa Społecznego, przeciętne mieszkanie robotnicze to jedna izba, w której mieszka nawet kilka osób, najczęściej bez urządzeń sanitarnych, pozbawionych dostępu nawet do światła dziennego. Szkolnictwo powszechne powiatu lubomelskiego obchodziło doniosłą uroczystość - 75 szkół w powiecie otrzymało nowe odbiorniki. W czasie uroczystości, których fragmenty transmitowane były przez lwowską rozgłośnię Polskiego Radia podniesiono z uznaniem wielki wysiłek całego starostwa powiatu, który będąc najbiedniejszym powiatem na Wołyniu wprowadził radio do wszystkich swoich szkół.
04'59 17 stycznia 1939 Nie ma zimy w Polsce. Podobnie jak w całej Europie. W Hamburgu zanotowano +13 stopni. A u nas temperatura od +10 na zachodzie do 0 na krańcach wschodnich. W wielu regionach kraju pada deszcz, na południu szczególnie obfity. Maria Dąbrowska zanotowała w swoich "Dziennikach": "Dzień zupełnie wiosenny, siedem stopni ciepła. 25 stycznia rozpoczyna oficjalną wizytę w Warszawie minister spraw zagranicznych Rzeszy Joachim von Ribbentrop". "National Zeitung" pisze, że minister Ribbentrop ma odwiedzić także Kraków i grób marszałka Piłsudskiego.
Section07

Cykl historyczny autorstwa Doroty Truszczak i Andrzeja Sowy, Polskie Radio Program 1, 2009