Historia

Tadeusz Rozwadowski - współautor planu bitwy warszawskiej

Ostatnia aktualizacja: 19.05.2017 06:22
Był jednym z najwybitniejszych dowódców dwudziestolecia i współautorem zwycięskiej bitwy warszawskiej. Po sukcesie, drogi jego i Piłsudskiego rozeszły się. Generał i Marszałek stanęli po przeciwnych stronach barykady podczas zamachu majowego.
Audio
  • Sąd nad gen. Tadeuszem Rozwadowskim przeprowadzają dr Janusz Osica i dr hab. Piotr Rozwadowski w audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie". (PR, 3.07.2002)
  • Felieton Wacława Zbyszewskiego - uwagi na temat m.in. gen. Stanisława Hallera; gen. Tadeusza Rozwadowskiego. (RWE, 3.06.1983)
Tadeusz Rozwadowski, źr. Wikimedia Commonsdp
Tadeusz Rozwadowski, źr. Wikimedia Commons/dp

19 maja 1866 urodził się Tadeusz Jordan Rozwadowski, generał, szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

Gdy Rozwadowski obejmował tę funkcję po raz drugi w 1920 roku, na wschodnich połaciach Rzeczpospolitej szalała pożoga wojny polsko-bolszewickiej. Konflikt trwał od lutego 1919 roku, ale to na przełom wiosny i lata 1920 roku dowództwo Armii Czerwonej zaplanowało ostateczną ofensywę. Miała ona otworzyć bolszewickiej rewolucji drogę na Zachód. Jej kulminacyjnym momentem była bitwa o Warszawę. Ta kampania rzuciła cień na współpracę Rozwadowskiego i Piłsudskiego.

Jasna gwiazda odradzającego się Wojska Polskiego

Rozwadowski nadawał się do piastowania powierzonej mu funkcji jak nikt inny: oficer armii austriackiej, bohater bitwy gorlickiej, a później organizator i pierwszy szef Sztabu Generalnego (od 28 października do 15 listopada 1918) Wojska Polskiego był jednym z najlepiej wykształconych i najbardziej doświadczonych dowódców, jakich do dyspozycji miał Piłsudski.

- Jako strateg był najbardziej utalentowany – mówił Wacław Zbyszewski na antenie Rozgłośni Polskiej Radia Wolnej Europy w audycji "Klasa rządząca za sanacji".

JÓZEF PIŁSUDSKI - ZOBACZ SERWIS SPECJALNY POLSKIEGO RADIA >>>>>

Kto zwyciężył bitwę warszawską?

Zwolennicy Piłsudskiego całą zasługę za zwycięstwo w bitwie warszawskiej przypisywali Marszałkowi, przeciwnicy – Józefowi Hallerowi, Maximowi Weygandowi (szefowi francuskiej misji wojskowej) czy właśnie Rozwadowskiemu. Za tezą o decydującej roli generała przemawia fakt, iż miał on nieporównanie większe doświadczenie w przeprowadzaniu dużych operacji militarnych niż Komendant. Wtedy też, w przeddzień bitwy Piłsudski zrezygnował z funkcji Naczelnika Państwa i Wodza Naczelnego. Wincenty Witos, który przyjął dymisję, nie upublicznił tej decyzji i zwrócił rezygnację Piłsudskiemu po zwycięstwie. Z drugiej strony - Rozwadowski lojalnie konsultował swoje decyzje z Marszałkiem. Drogi wybitnych dowódców rozeszły się wkrótce po zwycięstwie: rozgorzał spór o to, kto był ojcem sukcesu.

- Ci panowie działali dosyć zgodnie w roku 1920, każdy znał swoje miejsce – podkreślał dr Janusz Osica w audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie".

Po wojnie polsko-bolszewickiej Rozwadowski został Głównym Inspektorem Jazdy i zajął się reformą kawalerii. Postulował modernizację armii i wprowadzenie jednostek pancernych.

- Generał Rozwadowski czuł się zapewne niedoceniony i stąd ten narastający konflikt z Piłsudskim - mówił prof. Piotr Rozwadowski, historyk.

Zamach, uwięzienie i tajemnicza śmierć

W trakcie zamachu majowego w 1926 roku Rozwadowski stanął na czele wojsk wiernych legalnym władzom. Generał szybko pożałował, że zaufał deklaracjom Piłsudskiego, który zapewniał o niewyciąganiu konsekwencji wobec żołnierzy strony rządowej. Rozwadowski został aresztowany wraz z kilkoma innymi dowódcami. Warunki, w jakich go przetrzymywano były bardzo ciężkie, przez co podupadł na zdrowiu.

- Są takie opinie, że zaczął chorować, ponieważ karmiono go wolnodziałającą trucizną - mówił dr Janusz Osica. Generał zmarł podczas operacji wyrostka robaczkowego 18 października 1928. – Były takie opinie, że była to operacja "na rozkaz".

Zwolennicy tezy o zabójstwie generała wskazują na tajemnicze zniknięcie innego dowódcy niewygodnego dla sanacji - gen. Włodzimierza Ostoi-Zagórskiego. Wśród spekulacji na temat śmierci generała znajduje się również taka, że truto go farbą zawierającą arszenik, którą pokryto celę Rozwadowskiego. Władze zabroniły sekcji zwłok.

Posłuchaj audycji poświęconych postaci generała Rozwadowskiego.

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Piłsudskiemu wróżono: będziesz carem!

Ostatnia aktualizacja: 30.11.2014 19:00
Okazuje się, że międzywojenna moda na okultyzm rozpoczęła się tak naprawdę w połowie XIX wieku i związana była z polskim dążeniami niepodległościowymi.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Włodzimierz Ostoja-Zagórski - tajemnicze zniknięcie

Ostatnia aktualizacja: 21.01.2017 06:05
Sprawa generała Zagórskiego do dziś pozostaje jedną z największych tajemnic II Rzeczpospolitej. Był zbiegiem i aferzystą czy ofiarą mordu inspirowanego przez Piłsudskiego? Jedno jest pewne: generał wiedział za wiele.
rozwiń zwiń