Праект закона быў унесены ў Палату прадстаўнікоў дэпутатам Алегам Белаконевым 27 верасня і аператыўна прайшоў першы этап узгаднення. Гэты законапраект суправаджаецца моцнай піяр-кампаніяй у праўладных тэлеграм-каналах, дзяржаўных медыя.
Гэта прадстаўляецца фактычна як новаўвядзенне беларускага заканадаўства. Хаця на справе ідзе размова пра больш жорсткую крымінальную адказнасць за дзеянні, накіраваныя на прычыненне шкоды нацыянальнай бяспецы Беларусі, у тым ліку за заклікі да санкцый у дачыненні да Беларусі, фізічных і юрыдычных асоб краіны.
"Людзі, якія заклікаюць да санкцый супраць сваёй краіны, альбо хворыя, альбо не разумеюць, што яны робяць. Яны ж самі жывуць у гэтай краіне. Санкцыі заўсёды прыводзяць да падзення ўзроўню жыцця любога грамадзяніна, які пражывае тут", – сказаў старшыня Пастаяннай камісіі па нацыянальнай бяспецы Палаты прадстаўнікоў Алег Белаконеў.
Праектам закона прапануецца караць названыя дзеянні па ч. 1 артыкула 361 Крымінальнага кодэкса абмежаваннем волі на тэрмін да пяці гадоў або пазбаўленнем волі на тэрмін да шасці гадоў, па ч.2 – пазбаўленнем волі на тэрмін ад трох да 10 гадоў, па ч.3 – пазбаўленнем волі на тэрмін ад чатырох да 12 гадоў.
"Мяняецца жыццё, падыходы, мяняюцца вайны. Вы бачыце, яны становяцца гібрыднымі. Таму, адпаведна, і крымінальнае заканадаўства павінна таксама змяняцца. І людзі, якія заклікаюць да такіх рэчаў, павінны несці за гэта адказнасць і павінны разумець, што пакаранне будзе незваротным", – дадаў Белаконеў.
Юрыст Юрый Чавусаў мяркуе, што факт таго, што законапраект быў унесены самім дэпутатам Белаконевым – незвычайная з’ява. Улады кажуць, што гэта зроблена "па даручэнні прэзідэнта", але верагодна гэта была менавіта парламенцкая ініцыятыва, каб паказаць важнасць парламента, яго салідарнасць з дзяржаўнай палітыкай.
Беларусь не ёсць прававой дзяржавай і галоўная роля адводзіцца правапрымяняльнай практыцы. То бок спачатку ідзе практыка, а потым пад яе падганяецца заканадаўства, ствараюцца новыя законы. Іншы кампанент – пытанне ідэалагічна-медыйнага абгрунтавання тых дзеянняў, якія дэ-факта праваахоўнымі органамі ажыццяўляюцца.
"У межах цяперашняга кіраўніцтва, улады ёсць розныя групоўкі, якія маюць розныя канцэпцыі наконт таго, як трэба абараняць беларускі рэжым ад супрацьпраўных пасягальніцтваў і ўвогуле ад апазіцыі. Беларусь не ёсць прававой дзяржавай і галоўная роля адводзіцца правапрымяняльнай практыцы. То бок спачатку ідзе практыка, а потым пад яе падганяецца заканадаўства, ствараюцца новыя законы. Іншы кампанент – пытанне ідэалагічна-медыйнага абгрунтавання тых дзеянняў, якія дэ-факта праваахоўнымі органамі ажыццяўляюцца. Практыка, законы, піяр – гэта тры кіты праваахоўнай стратэгіі, якія, часцей за ўсё, увасабляюцца рознымі ведамствамі і чыноўнікамі", – гаворыць Юрый Чавусаў.
Юрый Чавусаў падкрэслівае, што гэта не новаўвядзенне. Бо артыкул 361 Крымінальнага кодэкса ўжо актыўна прымяняецца. І па ім асуджаныя людзі. Напрыклад, юрыст, член штабу Віктара Бабарыкі Максім Знак, Марыя Калеснікава, якая была адной з ключавых асобаў мінулай перадвыбарчай кампаніі, ды іншыя.
"Артыкул 361 Крымінальнага кодэкса і так ёсць. Выкладаецца ў новай рэдакцыі ў якім ключы? Павялічваецца адказнасць. Артыкул 361 і так прымяняецца за заклікі да санкцый. Тое, як ён прадстаўляецца, што гэта ўводзіцца новы склад злачынства – гэта хутчэй піяр. У крымінальным праве ёсць такі тэрмін як "агульная прэвенцыя": калі спрошчана – застрашэнне. Калі сама наяўнасць крымінальнага пакарання перадухіляе падобныя дзеянні. Цяпер прапануецца ўдвая павялічыць тэрмін зняволення – да дзесяці гадоў. І гэта пераводзіць злачынства з катэгорыі менш цяжкіх да катэгорыі цяжкіх злачынстваў, адпаведна, і ўмовы ўтрымання больш суровыя, і ў цэлым больш сур’ёзныя метады крымінальнага пераследу, — кажа юрыст.
Юрыст Юрый Чавусаў таксама не выключае, што апошнія падзеі прыспешваюць ды падштурхоўваюць улады да больш радыкальных крокаў:
— Зараз мы бачым, што гэтая перастрэлка на Якубоўскага (Па версіі следства, падчас штурму кватэры мінчаніна быў застрэлены супрацоўнік КДБ і непасрэдна сам жыхар кватэры. – Рэд.), магчыма, таксама стала штуршком, каб гэтыя групоўкі ўнутры сістэмы, якія абараняюць рэжым праз законатворчасць, былі зацікаўленыя ў акцэнтаванні ўвагі на артыкуле 361 і яго пагаршэнні. Канешне, можна зрабіць высновы, што гэтая піяр-кампанія будзе адзначаць больш шырокае прымяненне артыкула. Выклікаюць трывогу і словы спадара Белаконева, былога сілавіка, а цяпер прадстаўніка законатворчай улады, яго цытата Пуціна: «Мочить в сортире всех, за одного – двадцать, сто». Гэта трывожныя словы, якія азначаюць, што артыкул можа прымяняцца за саўдзел.
Напрыклад, гэта тычыцца распаўсюду інфармацыі, публікацыі нейкіх выказванняў і гэтак далей. Цалкам магчыма, што правапрымяняльная практыка новага артыкула можа быць шырокай. І да адказнасці могуць быць прыцягнутыя не толькі фізічныя асобы, якім паставяць у віну «заклікі да дзеянняў, скіраваных на прычыненне шкоды нацыянальнай бяспецы Рэспублікі Беларусь», але і медыя, інтэрнэт-рэсурсы, якія публікавалі падобныя выказванні.
вх