Orkiestra Polskiego Radia w Warszawie wystąpi w Wiedniu podczas finałowego koncertu międzynarodowego festiwalu FREMDE ERDE. Wydarzenie będzie jednym z najważniejszych punktów sezonu jubileuszowego 80-lecia zespołu oraz kolejnym krokiem w umacnianiu obecności polskiej muzyki na europejskich scenach.
O Festiwalu
Festiwal Fremde Erde poświęcony jest twórczości artystów, których totalitarne reżimy starały się wymazać z pamięci a ich sztukę określano jako „zdegenerowaną” (Entartete Kunst). Wśród nich szczególne miejsce zajmują polscy Żydzi. Tytuł festiwalu Fremde Erde – zaczerpnięty został z opery Karola Rathausa. Festiwal, organizowany przez VIVA LA CLASSICA! we współpracy z m.in. Wiedeńskim Instytutem Studiów nad Holokaustem im. Szymona Wiesenthala (VWI) oraz Gminą Wyznaniową Żydowską w Wiedniu (IKG). Jak mówią organizatorzy: jest to akt sprawiedliwości dziejowej, wydobywający z niebytu partytury, które przez dekady pozostawały w rękopisach lub zapomnianych archiwach.
Artyści wieczoru
Za pulpitem dyrygenckim stanie Michał Nesterowicz, uznany interpretator repertuaru XX wieku, współpracujący z czołowymi orkiestrami świata. Solistą wieczoru będzie Marek Bracha - pianista, aktywnie promujący twórczość kompozytorów związanych z dziedzictwem polsko-żydowskim, m.in. jako współinicjator i kurator – razem z Anną Karpowicz – festiwalu Warsze Muzik.
Program Koncertu
Program koncertu tworzy spójną opowieść o muzyce Europy Środkowej i losach jej twórców w XX wieku.
Publiczność usłyszy Concertino na fortepian i orkiestrę (1940) Władysława Szpilmana, Symfonię nr 2 B-dur (1897) Alexandra von Zemlinskiego oraz Symfonię nr 4 op. 61 (1957) Mieczysława Wajnberga.
Swoje Concertino Szpilman skomponował, gdy w Warszawie Niemcy utworzyli dla Żydów getto. W czasie, gdy świat wokół kompozytora obracał się w niwecz, Szpilman stworzył dzieło uderzające witalnością i blaskiem. Utwór fascynująca synteza klasycznej formy z estetyką przedwojennego jazzu. To manifest życia w obliczu śmierci; muzyka, która odmawia bycia tragiczną, wybierając w zamian wyrafinowaną elegancję i rytmiczny wigor. Symfonia B-dur Aleksandra von Zemlinskiego to dzieło, które reprezentuje absolutny szczyt późnoromantycznego Wiednia. Jako mentor Schönberga i łącznik między światami Brahmsa i Mahlera, Zemlinsky uosabia złoty wiek żydowskiej inteligencji austriackiej stolicy. Symfonia zachwyca gęstą fakturą orkiestrową i melodycznym bogactwem. W kontekście festiwalu Fremde Erde, Symfonia Zemlinskiego to obraz świata, który miał zostać bezpowrotnie zniszczony, a który przetrwał właśnie w materii dźwiękowej. IV Symfonia a-moll, Op. 61 Weinberga to arcydzieło symfoniki XX wieku. Łączy w sobie intensywność emocjonalną, niemal filmową narrację oraz echa polskiego i żydowskiego folkloru. To muzyka gęsta, wymagająca od orkiestry najwyższej wirtuozowskiej precyzji, będąca jednocześnie głęboką refleksją nad losem jednostki zmiażdżonej przez totalitaryzmy.
Zestawienie tych dzieł podkreśla znaczenie twórców, których życie i działalność zostały naznaczone doświadczeniem wykluczenia, przemocy i historycznych turbulencji XX wieku. Jednocześnie pokazuje trwałość i aktualność ich muzyki we współczesnym repertuarze koncertowym.
Międzynarodowe znaczenie projektu
Występ w Wiedniu ma szczególny wymiar – to nie tylko prezentacja dorobku wybitnych kompozytorów, lecz także świadectwo roli, jaką Orkiestra Polskiego Radia od dekad odgrywa w upowszechnianiu polskiej kultury. Włączenie do programu utworu Szpilmana, silnie związanego z historią Polskiego Radia, stanowi symboliczne nawiązanie do tradycji instytucji i jej misji.
Dofinansowano ze środków Polskiej Fundacji Narodowej oraz Funduszu Promocji Kultury ZAW STOART.
Projekt jest współfinansowany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ze środków Funduszu Promocji Kultury.
Współorganizatorem koncertu jest Muzeum Getta Warszawskiego.
