Prawykonanie odbyło się 14 października 1970 roku w Londynie – słynnemu soliście towarzyszyła wówczas Bournemouth Symphony Orchestra pod dyrekcją Edwarda Downesa. Pod względem formalnym kompozycja ma ciągłą, jednoczęściową strukturę, w której obrębie kompozytor wydzielił cztery wyraźne fazy. Oparte są one na dramaturgicznej relacji i konflikcie pomiędzy solistą a aparatem orkiestrowym.
Dzieło otwiera kilkuminutowa introdukcja wiolonczeli solo, zapoczątkowana powtarzanym dźwiękiem D. Druga faza obejmuje cztery epizody o charakterze dialogów solisty z grupami instrumentów. Trzecią częścią jest liryczna kantylena, a całość wieńczy dynamiczny finał zakończony wyrazistą kodą. W partii solowej usłyszymy Tomasza Strahla, jednego z czołowych polskich wiolonczelistów, pedagoga i rektora Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie. Artysta regularnie koncertuje z renomowanymi orkiestrami na całym świecie, a w jego dorobku znajdują się liczne nagrania płytowe oraz nagrody w prestiżowych konkursach międzynarodowych.
Jedyną operą w dorobku Béli Bartóka jest Zamek Sinobrodego – jednoaktowy dramat dla dwojga śpiewaków. Węgierskie libretto napisał poeta Béla Balázs, który sięgnął po francuską baśń o Sinobrodym w wersji Charles’a Perraulta i przekształcił ją w studium samotności i niemożności prawdziwego poznania drugiego człowieka. Bartók skomponował dzieło w 1911 roku, później je zrewidował, a nowe zakończenie dodał w 1917. Prawykonanie odbyło się 24 maja 1918 w Węgierskiej Operze Królewskiej w Budapeszcie pod batutą Egista Tanga.
Nasycona symbolami akcja jest kameralna i skupiona: Judyta przybywa do mrocznego zamku męża i żąda otwarcia kolejno siedmiu zamkniętych drzwi. Za każdymi odsłania się inny obraz – od izby tortur i skarbca po tajemny ogród i jezioro łez – aż na jaw wychodzi prawda o dawnych żonach Sinobrodego, do których Judyta ostatecznie dołącza. Choć muzyka nie jest atonalna, jej gęsta, politonalna faktura tworzy atmosferę narastającego niepokoju. W partiach protagonistów wystąpi dwoje uznanych węgierskich śpiewaków: Dorottyia Láng to mezzosopran o ciepłej, nasyconej barwie głosu. Należy dziś do najbardziej cenionych odtwórczyń tej roli, śpiewanej przez nią m.in. na BBC Proms oraz z czołowymi orkiestrami europejskimi. W roli Sinobrodego usłyszymy Andrása Palerdiego – basa o szlachetnym, głębokim brzmieniu, solistę Węgierskiej Opery Państwowej, dla którego partia ta od lat pozostaje jedną ze scenicznych wizytówek. Koncert poprowadzi Wojciech Rodek, Dyrektor Polskiej Orkiestry Sinfonia Iuventus. (pmac)
Lutosławski | Bartók. Koncert symfoniczny. 20-lecie Sinfonii Iuventus
10.10.2026, godz. 19.00; Studio Koncertowe Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie
Wykonawcy:
- Tomasz Strahl | wiolonczela
- Dorottya Láng | sopran
- Andras Palerdi | bas
- Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus im. Jerzego Semkowa
- Wojciech Rodek | dyrygent
Program:
- Witold Lutosławski
- Koncert wiolonczelowy
przerwa
- Béla Bartók; Zamek Sinobrodego. Opera w 1 akcie, wykonanie koncertowe
***
mat.organizatora
