Czym dla XIX-wiecznego wirtuoza było skomponowanie własnego koncertu? Po pierwsze – artystycznym manifestem. Po drugie – polem wewnętrznego pojedynku, wyrażonego przez współzawodnictwo solisty i orkiestry. Wreszcie – barometrem wirtuozerii, eksponującym umiejętności techniczne i wyrazowe. Wszystko to znajdziemy u Henryka Wieniawskiego: w pełnym młodzieńczej brawury i technicznych fajerwerków I Koncercie skrzypcowym fis-moll op. 14 oraz dojrzałym, bardziej powściągliwym II Koncercie skrzypcowym d-moll op. 22. Te odmienne żywioły mistrzowsko oddali dwaj skrzypkowie, których interpretacje znajdziemy na najnowszej płycie VIOLIN CONCERTOS wytwórni ANAKLASIS – marki Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.
Wychowanek słynnego Dawida Ojstracha Oleh Krysa (ur. 1942) zdobył II nagrodę na Konkursie Wieniawskiego w 1962 roku, mając dziewiętnaście lat. Kariera artysty rozkwitła - przez dekadę grał w słynnym Kwartecie im. Beethovena, w 1989 roku wraz z rodziną wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie prowadzi intensywną działalność koncertową i pedagogiczną. W I Koncercie wykonanym z Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Narodowej kierowaną przez Roberta Satanowskiego zaproponował interpretację pełną dramatyzmu, łącząc starszy typ ekspresji z nowszą wirtuozerią.
Z kolei Roman Totenberg (1911-2012), skrzypek polsko-żydowskiego pochodzenia, który studiował w Berlinie pod kierunkiem Carla Flescha, później także u George’a Enescu i Pierre’a Monteux, na Konkursie w Poznaniu nie występował; za to trzykrotnie zasiadł w jury (1977, 1981, 1991). Przed wybuchem II wojny światowej wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie znalazł drugą ojczyznę. Totenberg obrał bardziej stonowane i spokojniejsze spojrzenie na II Koncert, w którym towarzyszy mu Orkiestra Symfoniczna Państwowej Filharmonii w Poznaniu pod batutą Stanisława Wisłockiego. W swojej interpretacji postawił bardziej na śpiewność frazy aniżeli techniczny popis.
Archiwalne nagrania, zarejestrowane przez Polskie Nagrania „Muza” w latach 50. i 60., dziś znajdują się w zasobach Narodowego Archiwum Cyfrowego. Dzięki profesjonalnej rekonstrukcji album VIOLIN CONCERTOS pozwala cieszyć się historycznymi wykonaniami w nieskazitelnej jakości dźwięku. Krążek wchodzi do katalogu ANAKLASIS w serii Heritage, która prezentuje nieznane szerzej skarby XX-wiecznej polskiej fonografii.
Nagrania obu koncertów Henryka Wieniawskiego w wykonaniu Krysy i Totenberga to świadectwo tradycji muzycznych wykonań, sięgającej czasów sprzed wynalezienia fonografu. Swoimi interpretacjami przybliżają nam dawne szkoły skrzypcowe i swoich mistrzów, sprawiając, że DNA romantycznego wirtuoza jest wciąż żywe. Jednak poza wartością historyczną mają także swój niezaprzeczalny urok, charakter i wdzięk. Zachwycają aurą i elegancją – także dzięki batutom wybitnych dyrygentów: Roberta Satanowskiego i Stanisława Wisłockiego. Udowadniają tym samym, że jakość wielkich interpretacji jest ponadczasowa.
***
info.pras/
