X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Getto
Section01
"Nie mogę oderwać się od tych zdjęć. Nie potrafię zapomnieć o ich losach. Sprawiedliwymi są nie tylko ci, co ratują choćby jedno życie. Na to miano zasługują także ci, co ratują pamięć. Pamięć o tych, którzy mówić już nie mogą zamienieni w popiół, zagłuszeni zgiełkiem współczesnych wydarzeń. "

Więcej »
Section02
więcej zdjęć
Nazwiska nieznane. Zdjęcie zrobione prawdopodobnie przez niemieckiego żołnierza

"Przeglądając album rodziny żony, napotkaliśmy przyklejone zdjęcie rodziny żydowskiej. Po odklejeniu go widniał z tyłu napis: „rok 1914”. Kto to zdjęcie zrobił, dlaczego było w albumie, nie możemy nic wyjaśnić. Widząc tragedię tego narodu i przeżywając okupację hitlerowską, przechowywaliśmy to zdjęcie. Przed wojną w Brześciu, skąd pochodzi rodzina żony, żyło wielu Żydów.”

Ewa i Romuald Jaśkiewiczowie, Kościan

więcej zdjęć
Skalmierzyce Nowe koło Kalisza, 1912 lub 1913 rok

"Przed sklepem ojca, stojącego w drzwiach, zatrzymał się znajomy Żyd. Skalmierzyce Nowe były pod zaborem niemieckim, a Kalisz – pod rosyjskim. Z przechodzeniem przez granicę nie było kłopotu i ojciec – jak nieraz wspominał – robił wówczas świetne interesy właśnie z Żydami, do których czuł wielką sympatię.”

Krystyna Dębska, Poznań

więcej zdjęć
Bronka, Karol i Moniuś Karasiowie

"Przesyłam odnalezione przypadkiem w Stanach Zjednoczonych zdjęcie mojej matki Bronki Karaś w wieku 14 lat i dwóch jej młodszych braci. Zdjęcie to podarowali swojej kuzynce. Na odwrocie napisali: "Drogiej kuzynce Loni przed wyjazdem do Ameryki – Bronia, Karol, Moniuś. Płock dnia 27 lipca 1921 roku". Ja niestety matki nie pamiętam. Kiedy zostałam wyprowadzona z warszawskiego getta, miałam dwa lata. Mamę niedługo później wywieziono do obozu na Majdanku i tam zginęła. Bracia jej zginęli w getcie. Lonia zaś dożyła późnej starości w Nowym Jorku.”

Córka

więcej zdjęć
Chór synagogi w Białej (dziś Bielsko-Biała), lata 20

Siedzą: Eugen Schiff-Müller, Albert Seelenfreund, nadkantor Adolf Wygoda (wyjechał przed wojną do Koszyc na Słowacji, a stamtąd do Ameryki, gdzie zyskał wielką sławę; zmarł na początku lat 90.), kantor Linkowski, kantor Szrager. Stoją: Icchak Beizer, Józef Dattner, Salo Werner, Beniamin Grinfeld, Iziu Albin, Natan Rattner (który rozpoznał osoby na zdjęciu, mieszka dziś w Tel Awiwie), J. Rossbach, Jakub Bester.

więcej zdjęć
Transport do Chełmna nad Nerem

Do obozu zagłady w Chełmie nad Nerem nie docierała kolej. Dlatego w pobliskim Powierciu Żydów przeładowywano do ciężarówek lub do kolejki wąskotorowej. W Chełmnie komory gazowe zaczęły działać najwcześniej – już w grudniu 1941 roku. Były to trzy zamknięte ciężarówki, w których zabijano ludzi spalinami w drodze do pobliskiego lasu. Do 18 stycznia 1945 roku zginęło w ten sposób około 300 tysięcy osób.

więcej zdjęć
Ta śliczna dziewczynka to Lusia

"Ta śliczna dziewczynka to Lusia Bronstein, córka właściciela zakładu "Fotografika" przy ulicy Krakowskiej 4 w Tarnowie. Bronstein, posiadający obywatelstwo brazylijskie, razem z żoną i córką oraz kilkoma innymi rodzinami o obcym obywatelstwie zostali po wybuchu wojny wywiezieni do jakiegoś obozu. Przysłał raz stamtąd wiadomość. Zawiadamiał o dobrym samopoczuciu, pisał też, że ma z okna widok na Alpy. Prosił, jeżeli to możliwe, o wysłanie chleba. Niestety, to nie było możliwe."

Stanisława Roleska, Tarnów

Jury konkursu

Tomasz Tomaszewski - przewodniczący, Waldemar Dąbrowski, Jan Jagielski, Szymon Kobyliński, Monika Krajewska, Marcel Łoziński, Lech Majewski, Małgorzata Niezabitowska, Nechemia Nissenbaum, Irene E. Pipes, Włodzimierz Susida, Szymon Szurmiej, Gołda Tencer-Szurmiej.


To się zaczęło w Łodzi. Mieście tkaczy i fabrykanckich fortun

W kamienicy przy Kilińskiego, pokrytej warstwą fabrycznego pyłu, w którym jak słoje w starym drzewie odkładały się lata żydowskiego życia, mieściła się szkoła im. I. L. Pereca. Zlikwidowana po haniebnym marcu 1968 roku, z gorliwością dorównującą tej, z jaką zlikwidowano wszelkie ślady obecności Żydów polskich. Uczniowie nie zapomnieli jednak o tym, co było światem ich dzieciństwa, barwą wspomnień rodziców i ocalałych bliskich. Oddzieleni barierami granic, mieszkając w różnych krajach, pozostali ze sobą w kontakcie. Połączeni wspólnym pragnieniem: Należy Ocalić Pamięć. Wtedy przeszłość przemówi nie tylko głosami mędrców i pisarzy, lecz głosami zwykłych ludzi, przekazującymi sobie z pokolenia na pokolenie słowo "Shalom", słowo "Pokój", zrozumiałe w każdym języku. Taka jest geneza powstania amerykańsko-polsko-izraelskiej Fundacji Shalom, która została powołana w 1988 roku z inicjatywy Gołdy Tencer - aktorki i reżysera Teatru Żydowskiego im. E. R. Kamińskiej. Ocalić pamięć można jedynie wówczas, gdy nie rozpamiętuje się biernie przeszłości, ale wydobywa na światło dzienne to wszystko, co z niej wyrasta. Obecnym adresem Fundacji Shalom jest plac Grzybowski. Nie jest to przypadkowy adres. W żydowskiej Warszawie - "Warsze", jak powiadają bohaterowie powieści I. B. Singera - plac Grzybowski był miejscem, wokół którego tętniło pracowite, zabiegane życie. A potem nastała już tylko cisza. Cisza śmierci i milczenia świadków. My, którzy stworzyliśmy Fundację Shalom nie pogodziliśmy się nigdy z unicestwieniem tamtego świata. Postanowiliśmy ocalić jego obraz przed zapomnieniem. Nie tylko ze względów sentymentalnych, lecz z przekonania, że ocalenie pamięci jest zarazem pracą dla przyszłości. Realizacją testamentowych zapisów pokoleń Żydów polskich marzących o Europie i świecie wolnym od uprzedzeń, nienawiści, nietolerancji, ksenofobii. Założycielom Fundacji - drugiemu pokoleniu Holokaustu - wydaje się rzeczą niezwykle ważną przypomnienie wkładu przodków w dzieło budowania. Każdy, jak w powiastkach doktora Korczaka, mieć powinien bodaj okruch szczęścia.

więcej zwiń

Centrum Kultury Jidysz Fundacji Shalom to inicjatywa, której działania skupiają się przede wszystkim na kulturze i języku Żydów aszkenazyjskich. Chcemy o nich mówić i uczyć w sposób ciekawy, współczesny – po to, by ta ogromna i bogata spuścizna miała szansę lepiej zaistnieć we współczesnej kulturze polskiej. Pragniemy pokazać, że kultura jidysz to coś więcej niż nostalgiczne obrazki sztetl – to żywe dziedzictwo, które trzeba podjąć, z którym trzeba się zmierzyć w różnych projektach społecznych i artystycznych oraz inicjatywach naukowych. Czas, by polscy twórcy podjęli z dziedzictwem jidysz prawdziwy dialog. Wiele mówi się i pisze o pustce i stracie. My chcemy tę pustkę wypełnić treścią. Pokazać, ile (nie)obecne ma do zaoferowania teraźniejszości. To nasze największe wyzwanie.

Section20