Гэта быў важны крок па дэмантажы камуністычнай сістэмы, але гэты працэс быў не завершаны, у выніку рэпрэсіўныя савецкія практыкі адрадзіліся ў Расіі ды Беларусі, перакананы палітолаг Павал Усаў.
18 кастрычніка 1991 года Вярхоўны Савет Расійскай СФСР прыняў закон «Аб рэабілітацыі ахвяр палітычных рэпрэсій». У ім савецкія дэпартацыі, расстрэлы і высылкі ўпершыню афіцыйна назвалі дзяржаўным тэрорам. Закон дазволіў рэабілітаваць мільёны людзей, але не прадугледжваў паўнавартаснага расследавання злачынстваў і пакарання вінаватых. Гэта быў важны дакумент, але на практыцы працэс разлічэння з савецкім мінулым, палітычнымі злачынствамі ўладаў не быў завершаны, зазначае палітолаг Павал Усаў.
— Для Савецкага Саюзу — гэта мела важнае ўнутранае значэнне. Першыя дакументы па рэабілітацыі ахвяр сталінскіх рэпрэсій былі падпісаныя ў 1989-м годзе. Таксама была абвешчана рэабілітацыя народаў, што запусціла шэраг працэсаў, якія прывялі да сур’ёзных унутраных дыскусій. Пры гэтым працэс рэабілітацыі ў СССР пачаўся даволі позна, беручы пад увагу тое, што Перабудова ішла з 1985-га году. Грамадства пачало даведвацца пра маштабнасць рэпрэсій. Аднак законы аб рэабілітацыі не азначалі дэкамунізацыі, людзі якія ажыццяўлялі рэпрэсіі — каты — засталіся невядомыя для грамадства. Структуры, якія актыўна ўдзельнічалі ў рэпрэсіях, засталіся пры ўладзе, адбудавалі свае ўплывы. Яны былі заплеччам пуцінскага рэжыму ды аднавілі савецкую рэпрэсіўную сістэму.
Размаўляў Юры Ліхтаровіч
Слухайце размову ў аўдыёфайле