Паміж Кіевам і Мінскам існуе маўклівая дамоўленасць: нафтаперапрацоўчыя заводы ў Беларусі не атакуюцца, пакуль беларусы не перасякаюць пэўных межаў. Паколькі Аляксандр Лукашэнка не ўмешваўся непасрэдна ў вайну, калі Расія была мацнейшай, то ён дакладна не зробіць гэтага зараз. Хутчэй за ўсё, беларускі дыктатар будзе гандляваць сваёй лаяльнасцю, кажа ў размове са старонкай wp.pl доктар Анджэй Шабацюк з Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта і Інстытута Цэнтральнай Еўропы.
Пытанне ўдзелу Беларусі ў расійска-ўкраінскай вайне застаецца тэмай міжнароднай дыпламатычнай дзейнасці. У тэлефоннай размове з Аляксандрам Лукашэнкам прэзідэнт Францыі Эманюэль Макрон заклікаў Беларусь не ўдзельнічаць у агрэсіі Расіі супраць Украіны. Гэты зварот адбыўся пасля папярэдняй размовы Макрона з Уладзімірам Зяленскім, які апошнім часам рэгулярна папярэджваў аб магчымасці адкрыцця Беларуссю новага ваеннага фронту з поўначы.
Дэмакратычная лідарка Беларусі Святлана Ціханоўская ў інтэрв'ю агенцтву AP звярнула ўвагу на адсутнасць рэальных дзеянняў Мінска па паляпшэнні адносін з Еўрасаюзам.
— Рэжым Лукашэнкі добра ведае, што трэба зрабіць для паляпшэння адносін з Еўрапейскім Саюзам, але нічога не адбываецца. Замест гэтага працягваюцца гібрыдныя атакі, ядзерны шантаж і пагрозы ў адрас усяго рэгіёна, — сказала Ціханоўская, якая наведвала Кіеў з візітам.
Ці можа Беларусь афіцыйна далучыцца да расійскай вайны супраць Украіны?
Паводле доктара Анджэя Шабацюка, цяперашняя сітуацыя — частка геапалітычнай гульні. Эксперт адзначае, што заходнія санкцыі могуць быць паслаблены, калі Беларусь устрымаецца ад шырокага ўдзелу ў вайне, у той час як Расія чакае большай ваеннай падтрымкі ад Мінска.
Шабацюк узгадвае правакацыі, накіраваныя на тое, каб прымусіць Беларусь ваяваць на баку Расіі, такія як абстрэлы тэрыторый Беларусі расійскімі верталётамі, якія мелі на мэце стварыць уражанне нападу з украінскага боку.
— З самага пачатку былі правакацыі, накіраваныя на актыўнае ўзаемадзеянне з Мінскам, напрыклад, абстрэлы асобных раёнаў Беларусі расійскімі верталётамі, каб стварыць уражанне, што за гэтым стаяць украінцы, і іншыя падобныя спробы, — успамінае эксперт.
Расія чакае ад Беларусі ваеннай падтрымкі або хаця б запалохвання Украіны з поўначы.
— Дарэчы, крокі для дасягнення гэтай мэты Лукашэнка ўсё яшчэ робіць: каля мяжы з Украінай праводзяцца ваенныя вучэнні, абʼяўляюцца мабілізацыі і праводзяцца аператыўныя дзеянні. Гэта мае на мэце справакаваць украінцаў да дыслакацыі большай колькасці войскаў на поўнач, — падкрэсліў Шабацюк.
Аднак, паводле аналізу эксперта, Лукашэнка застаецца асцярожным і не адпраўляе войска ў баявыя дзеянні.
— Некаторыя заходнія палітыкі нервова рэагуюць на гэтыя крокі, але, на маю думку, гэта проста спроба запалохаць украінцаў і ў чарговы раз пераканаць іх перакінуць частку сваіх узброеных сіл на поўнач, — сказаў ён.
Якія аргументы сведчаць супраць адкрытага ўдзелу Беларусі ў расійскай вайне?
Доктар Шабацюк падкрэслівае, што беларуская армія даволі невялікая і дрэнна падрыхтаваная да вайны, падобнай да той, што адбываецца ва Украіне, і што патэнцыйныя страты будуць занадта высокімі.
— Лукашэнка не наіўны: ён знаходзіцца ва ўладзе з 1994 года, таму ён цалкам усведамляе наступствы патэнцыйнага павелічэння ўдзелу ў вайне. Гэта асабліва актуальна, бо з Захаду паступаюць сігналы аб выгадах, якія могуць узнікнуць, калі б ён крыху дыстанцыяваўся ад Крамля, — лічыць эксперт.
На думку Шабацюка, сапраўдная мэта дзеянняў Мінска — гуляць на некалькіх франтах, выкарыстоўваючы пагрозу ўдзелу ў вайне як інструмент ціску як на Расію, так і на Захад. Гэта дазваляе яму гандляваць сваёй лаяльнасцю, патрабуючы дадатковых субсідый, крэдытаў або больш танных нафты і газу, сцвярджаючы, што ён зʼяўляецца адзіным верным саюзнікам, які абараняе Расію ад Захаду і нясе ў выніку велізарныя палітычныя і эканамічныя выдаткі.
Чаму Украіна не атакуе нафтаперапрацоўчыя заводы ў Беларусі?
На думку Шабацюка, Украіна мае тэхнічныя сродкі для нападу на беларускія нафтаперапрацоўчыя заводы, што ўжо прадэманстравалі напады на інфраструктуру ў Расіі. Аднак Кіеў не робіць гэтага. Між тым, нафтаперапрацоўчыя заводы — гэта «жамчужына ў кароне» для рэжыму Лукашэнкі, таму што ён зарабляе на іх велізарныя сумы грошай, пастаўляючы паліва, сярод іншага, у Расійскую Федэрацыю.
— Паміж Кіевам і Мінскам існуе маўклівая дамоўленасць: нафтаперапрацоўчыя заводы не атакуюцца, пакуль Беларусь не перасячэ пэўныя межы, — лічыць эксперт.
Візіт Святланы Ціханоўскай у Кіеў
У сваю чаргу эксперт Цэнтра ўсходніх даследаванняў Кшыштаф Нечыпор пераконвае, што Кіеў не імкнецца стварыць дэмакратычныя сілы супраць Лукашэнкі, а прасоўвае свае ўласныя палітычныя мэты. Візіт Святланы Ціханоўскай у Кіеў і сустрэча з украінскімі ўладамі прызначана для таго, каб нагадаць, што Беларусь зʼяўляецца саюзнікам Расіі ў вайне.
— Такім чынам Кіеў спрабуе падарваць аргументы амерыканцаў на карысць збліжэння з рэжымам. Украіна вельмі занепакоеная змякчэннем санкцый супраць Беларусі, слушна робячы выснову, што гэта можа стварыць прэцэдэнт і для Расійскай Федэрацыі, — лічыць Кшыштаф Нечыпор.
Другая мэта — утрымаць увагу Захаду да беларускай пагрозы.
— Фактычна, з пачатку гэтага года Кіеў праводзіць вельмі шырокую інфармацыйную кампанію адносна пагрозы з боку Беларусі. Зяленскі неаднаразова згадваў, што ў памежных рэгіёнах Беларусі ўсталёўваюцца перадатчыкі і рэтранслятары, якія дазваляюць расійскім беспілотнікам здзяйсняць паветраныя атакі на Украіну, — нагадаў Нечыпор, дадаўшы, што цягам апошніх тыдняў Кіеў неаднаразова сігналізаваў пра ваенна-лагістычныя крокі Мінска на ўкраінска-беларускай мяжы.
аз