- Я размаўляў з Анджэем Пачобутам. Я ведаў яго з паведамленняў у СМІ – бачыў яго як моцнага чалавека, вясёлага і поўнага энергіі. Аднак учора я абняў чалавека, які пасля пяці гадоў галадаў, быў знясілены і аслаблены. Гэта таксама павінна быць ацэнена пракуратурай і польскімі ўладамі з пункту гледжання таго, як з ім там абыходзіліся, – сказаў міністр-каардынатар спецыяльных службаў Томаш Сямоняк у праграме «Gość Poranku» на TVP Info.
Вядучы праграмы Марыюш Пекарскі спытаў у Томаша Сямоняка, калі той атрымаў упэўненасць, што Анджэй Пачобут будзе вызвалены.
- Гэты абмен быў вельмі верагодным, таму што ў ім удзельнічалі больш краін, не толькі Польшча і Беларусь. Аднак у такіх сітуацыях ніколі нельга быць упэўненым, што нешта не здарыцца, што прэзідэнт Беларусі не патэлефануе і не скажа: «Мы не робім гэта, бо нешта». Так было ў мінулы раз, калі мы былі вельмі блізкія да абмену, – сказаў Сямоняк.
Міністр расказаў, што ўпэўненасці не было да самага канца.
- Да 13:00, калі гэта павінна было пачацца, мы з прэмʼер-міністрам глядзелі на экран, на якім было відаць, дзе павінны былі зʼявіцца беларусы і Анджэй Пачобут, і мы не былі ўпэўненыя. У той момант эмоцыі былі велізарныя. Другі бок учора стрымаў сваё слова, але раней часам яго парушаў, – паведаміў ён.
Ён дадаў, што польскія ўлады «вельмі інтэнсіўна працуюць над справай Анджэя Пачобута ўжо два гады».
- Былі розныя сітуацыі – абяцанні, абавязацельствы, перамовы. Міністэрства замежных спраў адыграла значную ролю, але таксама і сам прэмʼер-міністр, які размаўляў з лідарамі іншых краін, каб ажыццявіць гэты абмен. Гэта былі шматгранныя намаганні.
Учора было прынята канчатковае рашэнне, але яно не было цалкам пэўным, бо залежала ад рашэння іншага боку, – сказаў Сямоняк. – Умова польскага боку заключалася ў тым, што спачатку павінен быць выпушчаны Анджэй Пачобут. Гэта была наша ўмова, прынятая іншым бокам. Для нас было відавочна: няма Пачобута – няма абмену.
Прэмʼер-міністр распавёў пра сваю размову з Пачобутам і прызнаўся, што быў вельмі ўзрушаны яго першымі словамі.
- Калі я абняў яго, ён наўпрост спытаў: «Скажыце, я магу вярнуцца ў Беларусь, калі захачу?» – сказаў ён.
Томаша Сямоняка спыталі пра гэтыя словы і ці можна іх лічыць разумнымі.
- Гэта натуральна, што Анджэй Пачобут так казаў. Ён вялікі польскі, але і беларускі герой у барацьбе за дэмакратыю і правы меншасцей. Ён не хоча быць па-за законам. Таму ён правёў пяць гадоў у турме. Яго мара – свабодная Беларусь. Для мяне было натуральна, што ён сказаў гэта, перасякаючы польскую мяжу. Многія задаваліся пытаннем, ці хоча ён наогул пакінуць Беларусь. Гэта было надзвычай далікатнае пытанне, якое залежала ад яго рашэння, – сказаў ён. – Для мяне было відавочна, што Анджэй Пачобут хацеў даць зразумець: «Мая клопат – гэта Беларусь і права ў Беларусі», што ён не зʼяўляецца ізгоем, выгнаным са сваёй краіны, як дзясяткі іншых беларускіх апазіцыянераў, – дадаў ён.
ав